SRLA  TTUR  EA  HINS  SAGA  OK  HGNA



1. Fr Freyju ok dvergum

FYRIR austan Vanakvsl Asa var kallat Asaland ea Asaheimr, en at flk var kallat sir, er ar byggu, en hfuborgina klluu eir sgar. inn var ar nefndr konungr yfir. ar var bltstar mikill. Njr ok Frey setti inn bltgoa. Dttir Njarar ht Freyja. Hn fylgdi ni ok var frila hans.

Menn eir vru Asa, er einn ht lfrigg, annarr Dvalinn, rii Berlingr, fjri Grrr. eir ttu heima skammt fr hll konungs. eir vru menn sv hagir, at eir lgu allt gerva hnd. ess httar menn, sem eir vru, klluu menn dverga. eir byggu einn stein. eir blnduust meir vi mannflk en n.

inn unni mikit Freyju, enda var hn allra kvenna fegrst ann tma. Hn tti sr eina skemmu. Hn var, bi fgr ok sterk, sv at at segja menn, at ef hurin var aftr ok lst, at engi mar mtti koma skemmmuna n vilja Freyju.

at var einn dag, er Freyju var gengit til steinsins, hann var opinn. Dvergarnir vru at sma eitt gullmen. at var mjk fullgert. Freyju leist vel menit. Dvergunum leist ok vel Freyju. Hn falai menit at dvergunum, bau mti gull ok silfr ok ara ga gripi. eir kvust ekki furfi, sagist hverr vilja sjlfr sinn part selja meninu ok ekki annat fyrir vilja hafa en hn lgi sna ntt hj hverjum eira. Ok hvrt sem hn lt at essu komast betr ea verr, a keyptu au essu. Ok at linum fjrum nttum ok enduum llum skildaga, afhenda eir Freyju menit. Fr hn heim skemmu sna ok lt kyrrt yfir sr, sem ekki hefi orit.


2. Sttml ins ok Freyju

Mar ht Frbauti. Hann var karl einn ok tti sr kerlingu , er Laufey er nefnd. Hn var bi mj ok aureiflig; v var hn Nl kllu. au ttu sr einn son barna. S var Loki nefndr. Hann var ekki mikill vxtum, orskr var hann snemma ok skjtligr bragi. Hann hafi fram yfir ara menn visku , er slg heitir. Hann var mjk kyndugr egar unga aldri, v var hann kallar Loki lvss. Hann rst til ins sgar ok gerist hans mar. inn mlti hvatvetna eftir honum, hvat sem hann tk til, enda lagi hann oft strar rautir fyrir hann, ok leysti hann r allar vnu betr af hndum. Hann var ok nliga alls vss, ess er vi bar, sagi hann ok allt ni, at er hann vissi.

at er ok sagt, at Loki var vss, er Freyja hafi fengit menit ok sv, hvat hn hafi mti gefit; sagi hann etta ni. En er inn var ess vss, sagi hann, at Loki skyldi n meninu ok f sr. Loki kva at vnligt sakir ess, at engi mar m skemmuna komast fyrir utan vilja Freyju. inn sagi, at hann skyldi fara vera ok eigi aftr koma, fyrr en hann hefi nt meninu. Loki sneri brottu pandi. Flestir uru vi at ktir, er Loka gekk ltt til.

Hann gengr til skemmu Freyju, ok var hn lst. Hann leitai vi inn at komast ok gat eigi. Kuldaver var ti mikit, ok tk honum fast at klna. Hann var at einni flugu. Hann flkti um alla lsa ok me llum fellum ok gat hvergi loft fundit, sv at hann mtti inn komast. Uppi allt hj burstinni ok eigi meiri boru fann hann en sem stinga mtti nl; boru bograr hann inn. En er hann kom inn, var hann flenneygr mjk ok hugi at, ef nokkurir vekti, en hann gat at st, at allt svaf skemmunni. Hann ferr innar at snginni Freyju ok skynjar , at hn hefir menit hlsi sr ok at nistin horfu nir . Loki verr at einni fl. Hann sest kinn Freyju ok hggr sv, at Freyja vaknar ok snerist vi ok sofnar aftr. dregr Loki af sr flar haminn, lokkar af henni menit, lkr upp skemmunni ok ferr burt ok frir ni.

Freyja vaknar um morgininn ok sr, at opnar eru dyrrnar, en ekki brotit, en menit var brottu it ga. Hn ykkist vita, hver brg munu vera, gengr inn hllina, egar hn er kldd, fyrir in konung ok talar um, at hann hafi illa ltit gera at stela fr henni ggrip hennar ok bir hann f sr aftr ggrip sinn.

inn segir, at hn skal at aldri f, sv at eins hefir hn at v komist, - "nema orkir v, at eir konungar tveir, at tuttugu konungar jna hvrum, veri missttir ok berist nie eim lgum ok atkvum, at eir skulu jafnskjtt upp standa ok berjast sem eir r falla, utan nokkurr mar kristinn veri sv rskr ok honum fylgi sv mikil gifta sns lnardrottins, at hann ori at ganga bardaga eira ok vega me vpnum essa menn. it fyrsta skal eira raut lyktast, hverjum hfingja sem at verr lagit at leysa sv r nau ok erfii sinna frligra framfera."

Freyja jttai v ok tk vi meninu.


3. Fr Srla vkingi

ann tma, er linir vru fr falli Fri-Fra fjrir vetr ok tuttugu, r s konungr Upplndum Noregi, at Erlingr ht. Hann tti sr drottningu ok tv sonu. Ht Srli sterki inn ellri, en Erlendr inn yngri. eir vru efniligir menn. Srli var eira sterkari. eir lgu herna, egar eir hfu aldr til. eir brust vi Sindra vking Sveigisson, Hkasonar skonungs Elfarskerjum, ok fell ar Sindri vkingr ok allt li hans. eiri orrostu fell ok Erlendr Erlingsson. Eftir at helt Srli it Eystra salt ok herjai ar ok vann sv mrg strvirki, at seint er ll at skrifa.


4. Fr Srla ok Hgna konungi

Hlfdan hefir konungr heitit. Hann r fyrir Danmrk. Hann sat sta, er Hriskelda heitir. Hann tti Hvenu ina ellri. eira synir vru eir Hgni ok Hkon. eir vru afburarmenn vxt ok afl ok alla atgervi. eir lgu herna, egar eir vru roskair.

N er ar til at taka, at Srli er, at einu hausti heldr hann til Danmerkr. Hlfdan konungr hafi tlat konungastefnu. Hann var mjk hniginn efra aldr, er sj saga gerist. Hann tti dreka sv gan, at eigi fannst annarr slkr Norrlndum sakir sterkleika ok alls hagleiks. Hann flaut um strengi hfninni, en Hlfdan konungr var landi ok hafi ltit heita fararmungt sitt. En er Srli s drekann, rann hjarta hans eigingirnd mikil, sv at hann vildi drekann eiga fyrir hvern mun ok einn, enda er at ok flestra manna sgn, at eigi hafi betri gripr verit skipi en essu at frteknum drekanum Ellia ok Gno ok Orminum langa Norrlndum.

Hann talai vi menn sna, at eir skyldu bast til bardaga, - "v at vr skulum drepa Hlfdan konung, en eignast drekann."

Mli hans svarar s mar, er Svarr ht; hann var stafnbi hans ok stallari: "at er eigi r, herra," segir hann, "v at Hlfdan er hfingi mikill ok frgr mar. Hann ok sonu tv, er rnir eru til hefnda, v at eir eru n einir hverir frgastir menn."

" at eir s gounum fremri," sagi Srli, " skal ek einn veg berjast ok r."

Bast eir n til bardaga. Kemr n njsn Hlfdani konungi. Bregr hann vi ok ferr til skipa ok menn hans allir, bast egar til bardaga. Lgu at sumir menn til me Hlfdani, at honum vri r at berjast ok hann skyldi flja sakir lismunar. Konungr sagi, at fyrr skyldi hverr falla um annan veran en hann skyldi flja Bast n hvrirtveggju til orrostu, ok slr n inn harasta bardaga, ok lkr me v, at Hlfdan konungr fellr ok allt li hans. San tk Srli drekann ok allt at, er honum var fmtt.

San spuri Srli, at Hgni var kominn r hernai ok l vi insey. angat heldr Srli skipum snum, ok egar eir finnast, sagi hann honum fall Hlfdanar, fur sns, ok bur honum sttir ok sjlfdmi ok ar me fstbrralag, en Hgni neitai v llu. San brust eir, sem segir Srlastikka. Gekk Hkon allvel fram ok drap Svar, merkjamann Srla ok stafnba. Eftir at drap Srli Hkon, en Hgni drap Erling konung, fur Srla. San brust eir Hgni ok Srli, ok fell Srll fyrir Hgna af mi ok srum, ok lt Hgni san gra hann, ok svrust eir fstbrralag ok heldu at vel, mean eir lifu bir. En Srli lifi eira skemmr ok fell Austrvegi fyrir vkingum, sem segir Srlastikka ok hr segir:

Fell inn forsnjalli
fyrst inn vglysti
gr Austrvegi
allr helpalla,
daur um dalreyar
dkunnr miskunnar,
beit at brandmti
brynstingr vkingum.

En sem Hgni frtti fall Srla, herjai hann Austrveg sama sumri ok hafi alls staar sigr ok var ar konungr yfir, ok segja menn sv, at tuttugu konungar uru skattgildir undir Hgna konung ok heldu af honum rki. Hgni var sv frgr af snum strvirkjum ok hernai, at hans nafn var jafnvel kunnigt norr vi Finnab sem t pars ok allt ar milli.


5. Heinn spyrr til Hgna konungs

Hjarrandi hefir konungr heitit. Hann r fyrir Serklandi. Hann tti sr drottningu ok einn son, ann er Heinn er nefndr. Hann var snemma afreksmar at afli, vexti ok atgervi. Hann lagi herna skualdri ok gerist skonungr ok herjai va um Spana ok Grcia ok ll nlg rki, sv at hann skattgildi undir sik tuttugu konunga, sv at allir heldu af honum land ok ln. Heinn sat vetrum heima Serklandi.

at er sagt einhvern tma, at Heinn fr skg me hir sinni. Hann var staddr rjri einn sinna manna. Hann s konu sitja stli rjrinu, mikla vexti ok fra sjnum. Hn kvaddi Hein kurteisliga. Hann spuri hana at nafni, en hn nefndist Gndul. San talast au vi, spyrr hn hann at strvirkjum snum, en hann sagi henni allt af ltta ok spuri hana, hvrt hn vissi nokkurn konung sr jafnan at hreysti ok harri, frgum ok framkvmdum.

Hn kvest ann vita, er ekki skyrti vi hann ok eigi jnuu sr tuttugu konungar en honum, ok kva hann Hgna heita ok sitja norr Danmrk.

"at veit ek," sagi Heinn, "at at skulum vit reyna, hvrr okkar fremri er."

"Ml mun r," segir Gndul, "til manna inna; eir munu leita n."

San skilja au, ferr hann til manna sinna, en hn sat ar eftir.

egar at vrdgum br Heinn fer sna, hefir einn dreka ok rj hundru manna. Hann heldr norr heima; hann siglir at sumar ok ann vetr. At vrdgum kom hann Danmrk.


6. Hein ok Hgni reyndu rttir

Hgni konungr sat heima. Ok er hann spyrr, at gtr konungr er ar vi land kominn, br hann honum heim til gtrar veislu. Heinn ekktist at. Ok er eir stu vi drykk, spuri Hgni, hvert eyrendi Heinn hefi, er hann fstist sv langt norr heima. Heinn sagi at sitt eyrendi, at eir reyndi me sr hug ok hreysti, rttir ok alla atgervi. Hgni lst ess binn. Ok annan dag rla fru eir sund ok skotbakka. eir frmdu ok burtrei ok vpnfimi ok allar rttir ok vru sv jfnir alla atgervi, at engi ttist mega milli sj, hvrr fremri vri.

Eftir etta gert sverjast eir fstbrralag ok skyldu allt eiga at helmingi. Heinn var ungr ok kvntr, en Hgni var nokkuru ellri. Hann tti Hervru Hjrvarsdttur, Heirekssonar lfhams. Hgni tti dttur, er Hildr ht. Hn var allra kvenna vnst ok vitrust. Hann unni mikit dttur sinni. Ekki tti hann barna fleira.


7. Heinn ginntr til illvirkja

at er sagt, at nokkuru sar fri Hgni herna, en Heinn sat eftir ok skyldi geyma rkis. at var einn dag, at Heinn fr skg at skemmta sr. var bltt ver. Honum var enn vikit burt fr mnnum snum. Hann kom eitt rjr. ar s hann sitja konu stli smu, er hann s fyrr Serklandi, ok leist honum sem hn vri n allt fegri en fyrr. Hn kastai enn orum fyrr hann ok geri sik bla mli. Hn helt einu horni, ok var lok yfir. Konungi rann hugr til hennar. Hn bau honum at drekka, en konungr var yrstr, v at honum var varmt orit, tekr vi ok drekkr. En er hann hafi drukkit, br honum mjk undarliga vi, v at hann mundi engan hlut ann, sem r hafi yfir gengit. Hann settist nir, ok tluust au vi.

Hn spuri, hvrt honum hefi nokkut sv reynst sem hn hafi sagt honum fyrr um rttir Hgna ok harri.

Heinn sagi at satt vera, - "v at hann skorti ekki vi mik neina atgervi, er vit reyndum, ok v hfum vit kallast jafnir."

"Ekki eru it jafnir," segir hn.

"Hvat finnr til ess?" segir hann.

"at finn ek til," segir hn, "at Hgni sr drottningu af strum ttum, en tt r enga konu."

Hann svarar: "Hgni giftir mr egar Hildi, dttur sna, er ek vil bija, ok er ek ekki verr kvntr en hann."

"Minnkast metnar inn" segir hn, "ef bir Hgna mga. Hitt vri heldr til, ef ik skyrti hvrki hug n hreysti, sem ltr at s, at nema Hildi burtu, en drepa drottningu me v mti at taka hana ok leggja hana nir fyrir barit drekanum ok lta hann sna hana sundr, er hann er fram settr."

Sv var Heinn fanginn illsku ok minni af li v, er hann hafi drukkit, at honum sndist ekki annat r en etta, ok ekki mundi hann til, at eir Hgni vri fstbrr.

San skildu au, ok fr Heinn til manna sinna. etta var at linu sumri. Heinn skipar mnnum snum at ba til drekann, v at hann kvest heim vilja til Serklands. San gekk hann til skemmu ok tk sinni hendi hvra, drottningu ok Hildi, ok gengr t me r. Menn tku kli ok gripi Hildar. eir einir vru menn rkinu, at ekki oru at gera sakir Heins ok manna hans, v at hann var mjk frnligr.

Hildr spuri Hein, hvat er hann tlai, en hann sagi henni.

Hn ba hann eigi sv gera, - "v at fair minn mun gifta mik r, ef vilt bija mn."

"Eigi vil ek at gera," segir Heinn, "at bija n."

"Ok at at s," segir hn, "at vilir ekki annat en flytja mik burt, munu it fair minn sttast, en ef gerir sv illa ok mannliga, at vinnir bana mur minni, munu it fair minn aldri sttast, ok essliga hafa mr draumar gengit, sem it muni berjast ok drepast nir, ok muni ar annat yngra koma, ok mun mr at mikill harmr, ef ek skal horfa upp fur minn, at hann skuli standa undir meingerum ok miklum lgum, en mr er engi glei at sj ik illendum ok erfiismunum."

Heinn kvest aldri hira, hvat er bak kmi, ok sagist gera mundu sem r.

"Eigi mttu n at gera," segir Hildr, "v at r er eigi sjlfrtt um.

San gekk Heinn til strandar. Var settr fram drekinn. Skaut hann drottningu nir fyrir barit. Lt hn ar lf sitt, en Heinn gengr t drekann.

Ok er hann er albinn, fsir hann at ganga land einn sinna manna ok ann sama skg, sem fyrr hafi hann gengit. Ok er hann kom fram rjrit, s hann ar Gndul sitja stli. au kvddust kunnliga. Heinn sagi henni fr framferum snum; hn lt vel yfir. Hn hafi ar hornit at, er hn fr fyrr me, ok bau honum at drekka af Hann tk vi ok drakk, en er hann hafi drukkit, seig at honum svefn, ok hallai hann sr kn henni.

En er hann var sofnar, fr hn undan hfi honum ok mlti: "N vgi ek ik undir ll au atkvi ok skildaga, sem inn fyrir mlti, ok ykkr Hgna ba ok allt li ykkart."

San vaknai Heinn ok s svipinn af Gndul ok sndist honum svrt ok mikil. Heinn mundi n allt ok tti mikit slys sitt, hugsar n at fara nokkut langt burt, sv at hann mtti eigi dagliga heyra brigsli sinna vndra framfera, ferr n til skips, ltr skjtt r landfestum, stendr byrr af landi, ok siglir sv burt me Hildi.


8. Tkust Hjaningavg

N kemr Hgni heim, verr n vss ins sanna, at Heinn hefir siglt brott me Hildi ok drekann Hlfdanarnaut, en drottning l dau eftir. Hgni var vi etta mjk reir ok ba menn vi brega egar ok sigla eftir Heni. Gera eir n ok sv ok f inn besta byr, koma ar at kveldi r hafnir, sem Heinn hafi burt siglt r um morgininn.

at var einn dag, er Hgni helt til hafnar, at vru segl Heins at sj vi hafi. halda eir Hgni egar eftir. at er sannliga sagt, at fekk Heinn andviri mti sr, en Hgna helst inn sami byrr. Heinn leggr upp at eyju eiri, er H heitir, ok leggr ar lgi.

Brliga kemr Hgni eftir, ok er eir finnast, kver Heinn hann blliga. "at er r at segja, fstbrir," segir Heinn, "at mik hefir hent sv mikit slys, at at m engi bta nema . Ek hefi hertekit dttur na ok dreka, en veitt lflt drottningu inni ok eigi af eiginligri illsku minni, heldr af vndum spm ok illum lgum. Vil ek n, at skerir einn ok skapir okkar milli. at vil ek ok bja r at leggja bi af Hildi ok drekann, menn alla ok f, en fara sv langt t heima, at ek koma aldri til Norrlanda n r augsn, mean ek lifi."

Hgni svarar: "Ek hefa gift r Hildi, ef hefir hennar beit. N ok, at hefir hertekit Hildi, mttim vit sttast fyrir at. En n, er hefir gert sv mikit verkan, at hefir nst drottningu ok drepit hana, er engi vn , at ek vili sttum taka. Skulu vr ok reyna egar sta, hvrir strst kunna at hggva."

Heinn svarar: "Hitt er r, ef vilt ekki annat en berjast, at vit reynim tveir me okkr, v at hr ttu vi engan mann sakir nema vi mik. Dugir at eigi, at makligir menn gjaldi glpa minna ok illgera."

Fylgdarmenn eira svruu allir sem eins munni, at eir skyldu fyrr falla hverr ftr rum, heldr en eir ni hggum vi at skiptast.

En er Heinn s, at Hgni vildi ekki annat en berjast, ba hann sna menn land ganga. "Skal ek eigi lengr bila vi Hgna n bijast undan bardaga, ok dugi n hverr eftir drengmennsku."

Ganga eir n land ok berjast. Er Hgni allfr, en Heinn bi vpnfimr ok strhggr. at er me sannendum sagt, at sv mikil atkvi ok illska fylgdi essum lgum, at at eir klyfist herar nir, stu eir upp sem r ok brust. Hildr sat einum lundi ok s upp enna leik.

essi arma ok nau gekk alla stund fr v, at eir tku til at berjast, ok framan til ess, er lfr Tryggvason var konungr at Noregi. Segja menn, at at vri fjrtn tigir ra ok rj r, r en essum gta manni, lfi konungi, yri at lagit, at hans hirmar leysti fr essu aumliga felli ok skaligum skapraunum.


9. Ltti Hjaningavgum

fyrsta ri rkis lfs konungs er sagt, at hann kmi vi eyna H ok lagi ar lgi eitt kveld. S var ar vani vi fyrr saga ey, at ar hurfu hverja ntt varmenn, sv at engi vissi, hvat af var. varr ljmi tti vr at halda essa ntt.

En er allir menn vru sofnair skipum, tk varr sverit, er tt hafi Jrnskjldr, en orsteinn, sonr hans, hafi gefit honum, ok ll herkli sn ok gekk upp eyna.

En er hann er upp kominn eyna, s hann mann ganga mt sr. S var mikill vexti ok allr blugr, me miklum hyggjusvip. varr spuri enna mann at nafni. Hann kvast Heinn heita ok vera Hjarrandason, kynjar utan r Serklandi. "Er r at satt at segja, at at hr hafi horfit vkumenn, at at er mr at kenna ok okkr Hgna Hlfdanarsyni, v at vit erum ornir fyrir sv miklum atkvum ok nauum ok okkrir menn, at vr berjumst bi ntr ok daga, ok hefir essu gengit marga mannsaldra, en Hildr Hgnadttir sitr ok sr upp . En inn hefir etta lagit oss ok ekki annat til undanlausnar en nokkurr kristinn mar berist vi oss, skal s eigi upp standa, er hann drepr, ok er hverr s leystr fr sinni nau. N vilda ek bija ik, at frir til bardaga me oss, v at ek veit, at ert vel kristinn, sv ok, at konungr s, er jnar, er mikillar hamingju. Segir mr ok sv hugr um, at vr munum af honum ok hans mnnum nokkut gott hljta."

Ivarr jttar at fara me honum.

Heinn var glar vi at ok mlti: "ess skaltu varast at ganga eigi framan at Hgna ok ess annars at drepa mik eigi fyrr en Hgna sakar ess, at at er einkis mennsks manns at ganga framan at Hgna ea drepa hann, ef ek er r daur, v at hann hefir gishjlm augum ok hlfir engu vtta, ok v er at eina til, at ek gangi at honum framan ok berjumst ek vi hann, en gangir at baki honum ok veitir honum banatilri, v at r mun ltit fyrir vera at bana mr, at ek lifi vr allra lengst."

San ganga eir til bardaga, ok sr Ivarr, at etta er allt satt, sem Heinn hafi sagt honum. Gengr hann at baki Hgna ok hggr hfu honum ok klfr hann herar nir. Fellr Hgni daur ok st aldri upp san. San drap hann ar menn alla, er at bardaganum vru, en sast Heinn, ok var honum ltit fyrir v. San gekk hann til skipa, ok var lst af degi. Hann fr til konungs ok sagi honum. Konungr lt vel yfir verki hans ok sagi honum giftuliga tekist hafa.

Eftir um daginn gengu eir land ok ar til, sem bardaginn hafi verit, ok s ar engan sta eira tenda, er ar hfu verit, en sst bl sveri vars til merkja, ok aldri hurfu ar varhaldsmenn san. Konungr fr heim eftir etta rki sitt.


Nettgfan - febrar 1997