Grmnisml


GRMNISML



(Af den ldre Edda. Indskrevet efter Jn Helgasons udgave, uden kildekritiske kommentarer.

Resume: Kong Hrauungs snner Agnar og Geirrd driver til havs under en fisketur og tilbringer en vinter hos Frigg og Odin, forkldt som et husmandspar. Ved hjemkomsten sender Geirrd efter Odins opfordring lillebroderen "hen hvor smlferne ta'r dig". Frigg hvner denne forsmdelse ved en snedig intrige: hun vdder med Odin om at Geirrd piner sine gster af bar nrighed, og da Odin drager afsted for at prve Geirrds gstevenskab, fr hun Geirrd til at tro at Odin er en ondsindet troldkarl. Geirrd lnker Odin mellem to bl, men hans sn Agnar (opkaldt efter onklen der blev ekspederet til smlfeparty) harmes p gstens vegne og slukker hans trst med et drikkehorn. Som belnning herfor giver Odin en 54 strofers poetisk rundvisning i Asgrd og omegn, og forbander sin tidligere yndling Geirrd, der i sin brandert skvatter over sit svrd, hvorefter Agnar bliver konge.

Billedet af Ask Yggdrasil med egernet, rnen og slangen kendes fra dette digt. Beretningen om hvordan verden skabtes af Ymers krop er ret udfrlig her.)


Fr sonom Hrauungs konungs.

Hrauungr konugr tti tv sono; ht annarr Agnarr, en annarr Geirrr. Agnarr var x. vetra, en Geirrr viii. vetra. eir rero tveir bti me dorgar snar at smfiski. Vindr rak haf t. nttmyrkri bruto eir vi land ok gengo upp, fundo kotbnda einn. ar vro eir um vetrinn. Kerling fstrai Agnar, en karl Geirr. At vri fekk karl eim skip.

En er au kerling leiddo til strandar, mlti karl einmli vi Geirr.

eir fengo byr ok kvmo til stva furs sns. Geirrr var fram skipi; hann hlip upp land, en hratt t skipino ok mlti: "Faru ar er smyl hafi ik!"

Skipit rak t, en Geirrr gekk upp til biar. Hnom var vel fagnat; var fair hans andar. Var Geirrr til konungs tekinn ok var mar gtr.

inn ok Frigg sto Hliskilfo ok s um heim alla. inn mlti: "Sr u Agnar fstra inn, hvar hann elr brn vi ggi hellinom? En Geirrr fstri minn er konungr ok sitr n at landi".

Frigg segir: "Hann er matningr s, at hann kvelr gesti sna ef hnom ikkia of margir koma".

inn segir at at er in mesta lygi. au veia um etta ml.

Frigg sendi eskismey sna, Fullo, til Geirrar. Hn ba konung varaz at eigi fyrirgeri hnom fillkunnigr mar, s er ar var kominn land, og sagi at mark , at engi hundr var sv lmr at hann myndi hlaupa.

En at var inn mesti hgmi at Geirrr vri eigi matgr. Ok ltr hann handtaka ann mann er eigi vildo hundar ra. S var feldi blm ok nefndiz Grmnir, ok sagi ekki fleira fr sr, tt hann vri at spurr. Konungr lt hann pna til sagna ok setia milli elda tveggia, ok sat hann ar viii. ntr.

Geirrr konungr tti son x. vetra gamlan, ok ht Agnarr eptir brur hans. Agnarr gekk at Grmni ok gaf hnom horn fult at drekka, sagi at konungr gri illa er hann lt pna hann saklausan. Grmnir drakk af. var eldrinn sv kominn at feldrdinn brann af Grmni. Hann kva:


Heitr ertu, hripur,
ok heldr til mikill;
gngomk firr, funi!
loi svinar,
tt ek lopt berak,
brennomk feldr fyrir.

tta ntr
sat ek milli elda hr,
sv at mr mangi mat ne bau,
nema einn gnarr
er einn skal ra,
Geirrar sonr,
gotna lande.

Heill skaltu, Agnarr,
allz ik heilan bir
Veratr vera;
eins drykkiar
skalt aldregi
betri gild geta.

Land er heilagt
er ek liggia s
som ok lfom nr;
en rheimi
skal rr vera,
unz um rifaz regin.

dalir heita,
ar er Ullr hefir
sr um grva sali.
lfheim Frey
gfo i rdaga
tvar at tannf.

Br er s inn rii,
er bli regin
silfri ko sali;
Valaskilfr heitir,
er vlti ser
ss i rdaga.

Skkvabekr heitir enn firi,
en ar svalar knego
unnir yfir glymia;
ar au inn ok Sga
drekka um alla daga
gl or gullnom kerom.

Glasheimr heitir enn fimti,
ars en gullbiarta
Valhll vi of rumir;
en ar Hroptr
kss hverian dag
vpndaua vera.

Mik er aukent
eim er til ins koma
salkynni at si:
skptom er rann rept,
skildom er salr akir,
bryniom un bekki strt.

Mik er aukent
eim er til ins koma
salkynni at si:
vargr hangir
fyr vestan dyrr
ok drpir rn yfir.

rymheimr heitir enn stti,
er iazi bi,
s inn mtki itunn;
en n Skai byggvir,
skr brr goa,
fornar tptir fur.

Breiablik ero in siundo,
en ar Baldr hefir
sr um gerva sali,
v landi
er ek liggia veit
fsta feiknstafi.

Himinbirg ero en tto,
en ar Heimdall
kvea valda vom;
ar vrr goa
drekkr vro ranni
glar inn ga mi.

Flkvangr er inn nundi,
en ar Freyia rr
sessa kostom i sal;
halfan val
hon kss hverian dag
en hlfan inn .

Glitnir er inn tundi,
hann er gulli studdr
ok silfri akr it sama;
en ar Forseti
byggir flestan dag
ok svfer allar sakir.

Natn ero en ellipto,
en ar Nirr hefir
sr um grva sali,
manna engill
enn meins vani
htimbroonm hrgi rr.

Hrsi vex ok h grasi
Vars land vii;
en ar mgr of lzk
af mars baki
frkn at hefna fur.

Andhrmnir
ltri Eldhrmne
Shrmne soinn,
fleska bezt;
en at fir vito
vi hvat einheriar alaz.

Gera ok Freka
ser gunntamir,
hrigr Heriafr;
en vi vn eitt
vpngfugr
inn lifir.

Huginn ok Muninn
fliga hverian dag
irmungrund yfir;
umk ek of Hugin
at hann aptr ne komit,
simk meirr um Munin.

tr und,
unir ivitnis
fiskr fli ;
rstraumr
ikkir ofmikill
valglaui at vaa.

Valgrind heitir,
er stendr velli
heilg fyr helgom durom;
forn er s grind,
en at fir vito,
hv hn er i ls lokin.

Fimm hundru glfa
ok um firom tgom,
sv hgg ek Bilskirnni me bugom;
ranna eira
er ek rept vita
mns veit ek mest magar.

Fimm hndru dura
ok um firom tgom,
sv hygg ek at Vallhllo vera;
tta hundru einheria
ganga senn r einom durom,
er eir fara at vitni at vega.

Heirn heitir geit,
er stendr hllo
ok btr af lras limom;
skapker fylla
hn skal ins skra miaar,
knat s veig vanaz.

Eikyrnir heitir hirtr,
er stendr hllo Heriafrs
ok btr af Lras limom;
en af hans hornom
drpr i Hvergelmi,
aan eigo vtn ll vega:

S ok V,
Skin ok Eikin,
Svl ok Gunnr,
Firm ok Fimbulul,
Rn ok Rennandi,
Gipul ok Gpul,
Gmul ok Geirvimul,
r hverfa um hodd goa,
yn ok Vin,
ll ok Hll,
Gr ok Gunnorin.

Vna heitir enn,
nnor Vegsvinn,
riia inuma,
Nyt ok Nt,
Nnn ok Hrnn,
Sl ok Hri,
Sylgr ok Ylgr,
V ok Vn,
Vnd ok Strnd,
Gill ok Leiptr,
r falla gumnom nr,
en falla til heilar hean.

Krmt ok rmt
ok Kerlaugar tvr,
r skal rr vaa
hverian dag
er hann dma ferr
at aski Yggdrasils,
vat Asbr
brenn ll loga,
heilg vtn hla.

Glar ok Gyllir,
Gler ok Skeibrimir,
Silfrintoppr ok Sinir,
Gsl ok Falhfnir,
Gulltoppr ok Lttfeti,
eim ra sir im
dag hvernn,
er eir dma fara
at aski Yggdrasils.

rir rtr
standa ri vega
undan aski Yggdrasils;
Hel br undir einni,
annarri hrmursar,
riio mennzkir menn.

Ratatoskr heitir korni,
er renna skal
at aski Yggrdrasils;
arnar or
hann skal ofan bera
ok segia Nhggvi nir.

Hirtir ero ok firir,
eirs af hfingar
gaghlsir gnaga:
Dinn ok Dvalinn,
Dneyrr ok Durarr.

Ormar fleiri
liggia under aski Yggdrasils
en at uf hyggi hverr svira apa:
Ginn ok Minn,
eir ero Grafvitnis synir,
Grbakr ok Grafvllur,
Ofnir ok Svafnir
hygg ek at skyli
meis kvisto m.

Askr Yggdrasils
drgir erfii
meira enn menn viti:
hirtr bitr ofan,
en hlio fnar,
skerer Nhggr nean.

Hrist ok Mist
vil ek at mr horn beri,
Skeggild ok Skgul,
Hildi ok ri,
Hlkk ok Herfitur,
Gll ok Geirlul,
Randgr ok Rgr
ok Reginleif;
r bera einheriom l.

rvakr ok Alsvir,
eir skolo upp hean
svangir sl draga;
en und eira bgm
flo bl regin
sir, sarnkol.

Svalinn heitir,
hann stendr slo fyrir,
skildr, sknanda goi;
birg ok brim
ek veit at brenna skolo
ef hann fellr fr.

Skll heitir lfr,
er fylgir eno skirleita goi
til varna viar;
en annarr Hati,
hann er Hrvitnis sonr,
s skal fyr heia bri himins.

r Ymis holdi
var ir um skpu,
en r sveita sr,
birg r beinom,
hamr r hri,
en r hausi himinn.

En r hans brm
gero bli regin
migar manna sonom;
en r hans heila
vro au in harmgo
sk ll um skpu.

Ullar hylli hefr
ok allra goa
hverr er tekr fyrstr funa;
vat opnir heimar
vera um sa sonum,
er hefia af hvera.

valda synir
gengo rdaga
skblani at skapa,
skipa bezt,
skrom Frey,
ntom Niarar bur.

Askr Yggdrasils,
hann er ztr via,
en Skblanir skipa,
inn sa,
en ia Sleipnir,
Bilrst bra,
en Bragi sklda,
Hbrk hauka,
en hunda Garmr.

Svipom hefi ek n ypt
fyr sigtva sonom,
vi at skal vilbirg vaka;
llom som
at skal inn koma
gis bekki ,
gis drekko at.

Htomk Grmr,
htomk Gangleri,
Herian ok Hilmberi,
ekkr ok rii,
ur ok Ur,
Helblindi ok Hr;

Sar ok Svipall
ok Sanngetall,
Herteitr ok Hnikarr,
Bileygr, Bleygr
Blverkr, Filnir,
Grmr ok Grmnir,
Glapsvir ok Filsvir;

Shttr, Sskeggr,
Sigfr, Hnikur,
Alfr, Valfr,
Atrr ok Farmatr;
eino nafni
htomk aldregi,
sz ek me flkom fr.

Grmne mik hto
at Geirrar,
en Ilk at smundar,
enn Kialar,
er ek kilka dr;
rr ingom at,
Viurr at vgom,
ski ok mi,
Iafnhr ok Biflindi,
Gndlir ok Hrbarr me goom;

Sviurr ok Svirir
er ek ht at Skkmmis,
ok dula ek ann inn alda itun,
er ek Mivinis vark
ins mra burar
orinn einbani.

lr ertu, Geirrr!
hefr ofdrukkit;
miklo ertu hnugginn,
er ert mno gengi,
llom einheriom
ok ins hylli.

Fil ek r saga,
en ftt um mant;
of ik vla vinir;
mki liggia
ek s mns vinar
alklan dreyra drifinn.

Eggman val
n mun Yggr hafa;
itt veit ek lf um liit;
far ro dsir,
n knttu in si,
nlgaztu mik ef megir!

inn ek n heiti,
Yggr ek an ht,
htomk undr fyrir at,
Vakr ok Skilfingr,
Vfur ok Hroptatr,
Gautr ok Ilkr me goom,
Ofnir ok Svafnir,
er ek hygg at ornir s
allir af einom mr.


Geirrr konungr sat ok hafi sver um kn sr, ok brugit til mis. En er hann heyri at inn var ar kominn, st hann upp ok vildi taka in fr eldinom. Sverit slapp r hendi hnom, visso hiltin nir. Konungr drap fti ok steyptiz fram, en sverit st ggnom hann, ok fekk hann bana. inn hvarf . En Agnarr var ar konungr lengi san.


Grmnisml koma fr Ole Nielsby Danmrku (onielsby@post4.tele.dk)

Netutgfan - aprl 1999