Völuspá



Völuspá


  1. Hljóðs bið eg allar
    helgar kindir,
    meiri og minni
    mögu Heimdallar.
    Viltu að eg, Valföður,
    vel fyr telja
    forn spjöll fira,
    þau er fremst um man.

  2. Eg man jötna
    ár um borna,
    þá er forðum mig
    fædda höfðu.
    Níu man eg heima,
    níu íviði,
    mjötvið mæran
    fyr mold neðan.

  3. Ár var alda,
    það er ekki var,
    var-a sandur né sær
    né svalar unnir;
    jörð fannst æva
    né upphiminn,
    gap var ginnunga
    en gras hvergi,

  4. áður Burs synir
    bjöðum um ypptu,
    þeir er Miðgarð
    mæran skópu;
    sól skein sunnan
    á salar steina,
    þá var grund gróin
    grænum lauki.

  5. Sól varp sunnan,
    sinni mána,
    hendi inni hægri
    um himinjöður;
    sól það né vissi
    hvar hún sali átti,
    stjörnur það né vissu
    hvar þær staði áttu,
    máni það né vissi
    hvað hann megins átti.

  6. Þá gengu regin öll
    á rökstóla,
    ginnheilög goð,
    og um það gættust;
    nótt og niðjum
    nöfn um gáfu,
    morgun hétu
    og miðjan dag,
    undorn og aftan,
    árum að telja.

  7. Hittust æsir
    á Iðavelli,
    þeir er hörg og hof
    hátimbruðu;
    afla lögðu,
    auð smíðuðu,
    tangir skópu
    og tól gerðu.

  8. Tefldu í túni,
    teitir vóru,
    var þeim vettergis
    vant úr gulli,
    uns þrjár kómu
    þursa meyjar
    ámáttkar mjög
    úr Jötunheimum.

  9. Þá gengu regin öll
    á rökstóla,
    ginnheilög goð,
    og um það gættust,
    hver skyldi dverga
    dróttir skepja
    úr Brimis blóði
    og úr Bláins leggjum.

  10. Þar var Mótsognir
    mæstur um orðinn
    dverga allra,
    en Durinn annar;
    þeir mannlíkun
    mörg um gerðu
    dvergar úr jörðu,
    sem Durinn sagði.

  11. Nýi og Niði,
    Norðri og Suðri,
    Austri og Vestri,
    Alþjófur, Dvalinn,
    Bívör, Bávör,
    Bömbur, Nóri,
    Án og Ánar,
    Ái, Mjöðvitnir.

  12. Veigur og Gandálfur,
    Vindálfur, Þráinn,
    Þekkur og Þorinn,
    Þrár, Vitur og Litur,
    Nár og Nýráður,
    nú hefi eg dverga,
    - Reginn og Ráðsviður, -
    rétt um talda.

  13. Fíli, Kíli,
    Fundinn, Náli,
    Hefti, Víli,
    Hannar, Svíur,
    Frár, Hornbori,
    Frægur og Lóni,
    Aurvangur, Jari,
    Eikinskjaldi.

  14. Mál er dverga
    í Dvalins liði
    ljóna kindum
    til Lofars telja,
    þeir er sóttu
    frá salar steini
    Aurvanga sjöt
    til Jöruvalla.

  15. Þar var Draupnir
    og Dólgþrasir,
    Hár, Haugspori,
    Hlévangur, Glói,
    Skirvir, Virvir,
    Skáfiður, Ái.

  16. Álfur og Yngvi,
    Eikinskjaldi,
    Fjalar og Frosti,
    Finnur og Ginnar;
    það mun upp
    meðan öld lifir,
    langniðja tal
    Lofars hafað.

  17. Uns þrír kómu
    úr því liði
    öflgir og ástkir
    æsir að húsi,
    fundu á landi
    lítt megandi
    Ask og Emblu
    örlöglausa.

  18. Önd þau né áttu,
    óð þau né höfðu,
    lá né læti
    né litu góða;
    önd gaf Óðinn,
    óð gaf Hænir,
    lá gaf Lóður
    og litu góða.

  19. Ask veit eg standa,
    heitir Yggdrasill,
    hár baðmur, ausinn
    hvíta auri;
    þaðan koma döggvar
    þær er í dala falla,
    stendur æ yfir grænn
    Urðarbrunni.

  20. Þaðan koma meyjar
    margs vitandi
    þrjár úr þeim sæ,
    er und þolli stendur;
    Urð hétu eina,
    aðra Verðandi,
    skáru á skíði,
    Skuld ina þriðju.
    Þær lög lögðu,
    þær líf kuru
    alda börnum,
    örlög seggja.

  21. Það man hún fólkvíg
    fyrst í heimi,
    er Gullveigu
    geirum studdu
    og í höll Hárs
    hana brenndu,
    þrisvar brenndu,
    þrisvar borna,
    oft, ósjaldan;
    þó hún enn lifir.

  22. Heiði hana hétu
    hvar er til húsa kom,
    völu velspáa,
    vitti hún ganda;
    seið hún hvar er hún kunni,
    seið hún hugleikin,
    æ var hún angan
    illrar brúðar.

  23. Þá gengu regin öll
    á rökstóla,
    ginnheilög goð,
    og um það gættust
    hvort skyldu æsir
    afráð gjalda
    eða skyldu goðin öll
    gildi eiga.

  24. Fleygði Óðinn
    og í fólk um skaut,
    það var enn fólkvíg
    fyrst í heimi;
    brotinn var borðveggur
    borgar ása,
    knáttu vanir vígspá
    völlu sporna.

  25. Þá gengu regin öll
    á rökstóla,
    ginnheilög goð,
    og um það gættust
    hverjir hefði loft allt
    lævi blandið
    eða ætt jötuns
    Óðs mey gefna.

  26. Þór einn þar vó
    þrunginn móði,
    hann sjaldan situr
    er hann slíkt um fregn.
    Á gengust eiðar,
    orð og særi,
    mál öll meginleg
    er á meðal fóru.

  27. Veit hún Heimdallar
    hljóð um fólgið
    undir heiðvönum
    helgum baðmi;
    á sér hún ausast
    aurgum fossi
    af veði Valföðurs.
    Vituð ér enn eða hvað?

  28. Ein sat hún úti
    þá er inn aldni kom
    yggjungur ása
    og í augu leit:
    Hvers fregnið mig?
    Hví freistið mín?
    Allt veit eg, Óðinn,
    hvar þú auga falt,
    í inum mæra
    Mímisbrunni.
    Drekkur mjöð Mímir
    morgun hverjan
    af veði Valföðurs.
    Vituð ér enn eða hvað?

  29. Valdi henni Herföður
    hringa og men,
    fékk spjöll spakleg
    og spá ganda,
    sá hún vítt og um vítt
    um veröld hverja.

  30. Sá hún valkyrjur
    vítt um komnar,
    görvar að ríða
    til Goðþjóðar;
    Skuld hélt skildi,
    en Skögul önnur,
    Gunnur, Hildur, Göndul
    og Geirskögul.
    Nú eru taldar
    nönnur Herjans,
    görvar að ríða
    grund valkyrjur.

  31. Eg sá Baldri,
    blóðgum tívur,
    Óðins barni,
    örlög fólgin;
    stóð um vaxinn
    völlum hærri
    mjór og mjög fagur
    mistilteinn.

  32. Varð af þeim meiði,
    er mær sýndist,
    harmflaug hættleg,
    Höður nam skjóta.
    Baldurs bróðir var
    um borinn snemma,
    sá nam Óðins sonur
    einnættur vega.

  33. Þó hann æva hendur
    né höfuð kembdi,
    áður á bál um bar
    Baldurs andskota;
    en Frigg um grét
    í Fensölum
    vá Valhallar.
    Vituð ér enn eða hvað?

  34. Þá kná Váli
    vígbönd snúa,
    heldur voru harðger
    höft úr þörmum.

  35. Haft sá hún liggja
    undir Hveralundi,
    lægjarns líki
    Loka áþekkjan.
    Þar situr Sigyn
    þeygi um sínum
    ver vel glýjuð.
    Vituð ér enn eða hvað?

  36. Á fellur austan
    um eiturdala
    söxum og sverðum,
    Slíður heitir sú.

  37. Stóð fyr norðan
    á Niðavöllum
    salur úr gulli
    Sindra ættar;
    en annar stóð
    á Ókólni
    bjórsalur jötuns,
    en sá Brimir heitir.

  38. Sal sá hún standa
    sólu fjarri
    Náströndu á,
    norður horfa dyr.
    Féllu eiturdropar
    inn um ljóra,
    sá er undinn salur
    orma hryggjum.

  39. Sá hún þar vaða
    þunga strauma
    menn meinsvara
    og morðvarga
    og þann er annars glepur
    eyrarúnu.
    Þar saug Niðhöggur
    nái framgengna,
    sleit vargur vera.
    Vituð ér enn eða hvað?

  40. Austur sat in aldna
    í Járnviði
    og fæddi þar
    Fenris kindir.
    Verður af þeim öllum
    einna nokkur
    tungls tjúgari
    í trölls hami.

  41. Fyllist fjörvi
    feigra manna,
    rýður ragna sjöt
    rauðum dreyra.
    Svört verða sólskin
    um sumur eftir,
    veður öll válynd.
    Vituð ér enn eða hvað?

  42. Sat þar á haugi
    og sló hörpu
    gýgjar hirðir,
    glaður Eggþér;
    gól um honum
    í galgviði
    fagurrauður hani,
    sá er Fjalar heitir.

  43. Gól um ásum
    Gullinkambi,
    sá vekur hölda
    að Herjaföðurs;
    en annar gelur
    fyr jörð neðan
    sótrauður hani
    að sölum Heljar.

  44. Geyr Garmur mjög
    fyr Gnipahelli,
    festur mun slitna
    en freki renna.
    Fjöld veit hún fræða,
    fram sé eg lengra
    um ragnarök
    römm sigtíva.

  45. Bræður munu berjast
    og að bönum verðast,
    munu systrungar
    sifjum spilla;
    hart er í heimi,
    hórdómur mikill,
    skeggöld, skálmöld,
    skildir eru klofnir,
    vindöld, vargöld,
    áður veröld steypist,
    mun engi maður
    öðrum þyrma.

  46. Leika Míms synir,
    en mjötuður kyndist
    að inu galla
    Gjallarhorni.
    Hátt blæs Heimdallur,
    horn er á lofti,
    mælir Óðinn
    við Míms höfuð.

  47. Skelfur Yggdrasils
    askur standandi,
    ymur ið aldna tré,
    en jötunn losnar.
    Hræðast allir
    á helvegum
    áður Surtar þann
    sefi um gleypir.

  48. Hvað er með ásum?
    Hvað er með álfum?
    Gnýr allur Jötunheimur,
    æsir eru á þingi,
    stynja dvergar
    fyr steindurum,
    veggbergs vísir.
    Vituð ér enn eða hvað?

  49. Geyr nú Garmur mjög
    fyr Gnipahelli,
    festur mun slitna
    en freki renna,
    fjöld veit hún fræða,
    fram sé eg lengra
    um ragnarök
    römm sigtíva.

  50. Hrymur ekur austan,
    hefist lind fyrir,
    snýst Jörmungandur
    í jötunmóði.
    Ormur knýr unnir,
    en ari hlakkar,
    slítur nái Niðfölur,
    Naglfar losnar.

  51. Kjóll fer austan,
    koma munu Múspells
    um lög lýðir,
    en Loki stýrir.
    Fara fíflmegir
    með freka allir,
    þeim er bróðir
    Býleists í för.

  52. Surtur fer sunnan
    með sviga lævi,
    skín af sverði
    sól valtíva.
    Grjótbjörg gnata,
    en gífur rata,
    troða halir helveg
    en himinn klofnar.

  53. Þá kemur Hlínar
    harmur annar fram,
    er Óðinn fer
    við úlf vega,
    en bani Belja
    bjartur að Surti;
    þá mun Friggjar
    falla angan.

  54. Geyr nú Garmur mjög
    fyr Gnipahelli,
    festur mun slitna,
    en freki renna.

  55. Þá kemur inn mikli
    mögur Sigföður,
    Víðar, vega
    að valdýri.
    Lætur hann megi Hveðrungs
    mundum standa
    hjör til hjarta,
    þá er hefnt föður.

  56. Gín loft yfir
    lindi jarðar.
    Gapa ýgs kjaftar
    orms í hæðum.
    Mun Óðins son
    eitri mæta
    vargs að dauða
    Víðars niðja.

  57. Þá kemur inn mæri
    mögur Hlóðynjar,
    gengur Óðins sonur
    við orm vega,
    drepur hann af móði
    Miðgarðs véur,
    munu halir allir
    heimstöð ryðja;
    gengur fet níu
    Fjörgynjar bur
    neppur frá naðri
    níðs ókvíðinn.

  58. Sól tér sortna,
    sígur fold í mar,
    hverfa af himni
    heiðar stjörnur.
    Geisar eimi
    við aldurnara,
    leikur hár hiti
    við himin sjálfan.

  59. Geyr nú Garmur mjög
    fyr Gnipahelli,
    festur mun slitna
    en freki renna.

  60. Sér hún upp koma
    öðru sinni
    jörð úr ægi
    iðjagræna.
    Falla fossar,
    flýgur örn yfir,
    sá er á fjalli
    fiska veiðir.

  61. Finnast æsir
    á Iðavelli
    og um moldþinur
    máttkan dæma
    og minnast þar
    á megindóma
    og á Fimbultýs
    fornar rúnar.

  62. Þar munu eftir
    undursamlegar
    gullnar töflur
    í grasi finnast,
    þær er í árdaga
    áttar höfðu.

  63. Munu ósánir
    akrar vaxa,
    böls mun alls batna,
    Baldur mun koma.
    Búa þeir Höður og Baldur
    Hrofts sigtóftir
    vel valtívar.
    Vituð ér enn eða hvað?

  64. Þá kná Hænir
    hlautvið kjósa
    og burir byggja
    bræðra tveggja
    vindheim víðan.
    Vituð ér enn eða hvað?

  65. Sal sér hún standa
    sólu fegra,
    gulli þaktan
    á Gimlé.
    Þar skulu dyggvar
    dróttir byggja
    og um aldurdaga
    yndis njóta.

  66. (Þá kemur inn ríki
    að regindómi
    öflugur ofan,
    sá er öllu ræður.)

  67. Þar kemur inn dimmi
    dreki fljúgandi,
    naður fránn, neðan
    frá Niðafjöllum;
    ber sér í fjöðrum,
    flýgur völl yfir,
    Niðhöggur nái.
    Nú mun hún sökkvast.



Netútgáfan janúar 1997

Völuspá er frá Runeberg samtökunum í Svíþjóð.
(http://www.runeberg.lysator.liu.se)