Jęja, ekki dugir aš slį slöku viš ķ bošun Internet-fagnašar- erindisins. :-) Ég var bśinn aš lofa blaši 17. janśar og viš žaš verš ég aš standa. Ekki er žvķ aš neita aš efnisöflun fyrir žetta blaš hefur ekki gengiš alveg aš óskum en viš žvķ er ekkert aš gera. Žvķ mišur er ekki hęgt aš birta žęr greinar sem rętt var um ķ sķšasta blaši aš vęntanlega yršu ķ žessu, en įfram veršur unniš aš žvķ aš žęr birtist į nęstunni.Eftirtaldir hafa gerst įskrifendur aš Rafritinu sķšan sķšast:
olit@ismennt.is Óli Žór Atlason
smg@u.washington.edu Siguršur M. Garšarsson
tsigu@vsys0.hac.com Žorvaldur Egill Siguršsson
jonasg@ismennt.is Jónas Gunnlaugsson
steingrimur.jonsson@ub1.lu.se Steingrķmur Jónsson
markus@bibiana.eng.miami.edu Markśs Gušmundsson
gsigu@vsys0.hac.com Gušmundur Sigurjónsson
hjorl@ismennt.is Hjörleifur Hjįlmarsson
palmi@ismennt.is Pįlmi B. Jakobsson
sigurb@ismennt.is Sigurbjörn Arngrķmsson
steingri@chapman.edu Ragnar Steingrķmsson
fridrik@ismennt.is Frišrik Gušnason
e2hilmar@etek.chalmers.se Hilmar Hauksson
johanna@assistant.beckman.uiuc.edu Jóhanna V. Gķsladóttir
kristjg@rhi.is Kristjįn B. Gušmundsson
Žaš žykir kannski undarlegur sišur hjį mér aš birta alltaf ķ blašinu nöfn žeirra sem gerst hafa įskrifendur sķšan sķšast og tilgangurinn meš žessu er fremur óljós ķ mķnum huga. Ég er nś samt aš hugsa um aš halda žessu įfram og vona aš žaš dragi ekki śr mönnum aš gerast įskrifendur. Aušvitaš mundi ég žó sleppa einstökum nöfnum ef ég vęri sérstaklega um žaš bešinn, žvķ žetta er ekkert skilyrši fyrir žvķ aš fį aš gerast įskrifandi.
Sęmundur Bjarnason.
DĘMISAGA POICARÉ
Į kringlóttri flatri plötu bśa nokkrir flatir vķsindamenn. Žeir eru ekki bara lįgvaxnir heldur bókstaflega tvķvķšir, svo marflatir sem mest getur veriš. Žeirra helsta lķf og yndi er aš rannsaka heiminn sem žeir bśa ķ og velta žvķ fyrir sér hvernig hann varš til og hvaša nįttśrulögmįl rķkja yfir honum. Stjörnufręšingarnir mešal žeirra žykjast vissir um aš heimurinn sé óendanlega stór: Rśmiš teygi sig endalaust ķ allar įttir og sé sveigt žannig aš gegnum punkt sé hęgt aš draga margar lķnur samsķša gefinni lķnu.
Žeir vita ekki aš litla flata sólkerfiš žeirra er į mišjum litlum flötum diski žvķ diskurinn er meš žeim ósköpum geršur aš allir hlutir dragast saman žegar žeir fjarlęgjast mišju hans žannig aš žegar hlutur sem hefur stęršina m žegar hann er staddur į mišjum fletinum er kominn a/b hluta leišarinnar frį mišju aš jašri er stęrš hans ašeins (1-(a/b)2) * m.
Sé hlutur til dęmis kominn fjóršung leišarinnar frį mišju aš jašri hefur stęrš hans margfaldast meš (1 - 0.252) sem er jafnt og 0,9375. Žegar hann hįlfnašur aš jašri er stęršin (1 - 0.52) sinnum sś stęrš sem hann hafši į mišju hringsins og žegar hlutur er kominn 99% leišarinnar frį mišju aš jašri er hann kominn nišur ķ (1 - 0.992) eša 1,99% af upphaflegri stęrš. Sį sem reynir aš ganga į heimsenda minnkar sem sagt stöšugt og tekur styttri og styttri skref og kemst aldrei į leišarenda.
Žaš er ekki nóg meš aš stęrš allra hluta breytist žegar žeir fęrast nęr eša fjęr mišju heimsins heldur er brotstušull ljóss lķka hįšur fjarlęgšinni frį mišju žannig aš sé mašur kominn a/b hluta leišarinnar frį mišju aš jašri er brotstušull ljóss į žeim staš 1/(1 - (a/b)2). Öllum öšrum nįttśrulögmįlum er hnikaš til į lķkan hįtt svo žaš er alveg sama hvaša athuganir flötu vķsindamennirnir gera žeim viršist alltaf aš rśmiš sé sveigt og óendanlegt ķ allar įttir. Viš sem erum žrķvķš og vitum betur getum horft nišur į diskinn žeirra og hlegiš aš vitleysunni ķ žeim en geta žeir nokkurn tķma vitaš hve hlįlega er komiš fyrir žeim?
Žessi flatlendingasaga var fyrst sögš af franska stęrš- fręšingnum og heimspekingnum Jules Henry Poincaré sem uppi var į įrunum 1854 til 1912. Greinin um žennan flata heim birtist ķ fręgustu bók Poincaré sem heitir La Science et l'hypothse og kom śt įriš 1902 eša žrem įrum į undan hinni sértęku afstęšiskenningu Einsteins og 14 įrum į undan almennu afstęšiskenningunni. En eins og ég hef įšur minnst į felur almenna afstęšiskenningin ķ sér žį skošun aš rśmiš sem inniheldur sólirnar og allt sem er sé sveigt eša bogiš.
Flatlendingasaga Poincaré er reyndar ekki öll sögš. Hann bętir žvķ viš aš einum vķsindamanninum detti ķ hug aš kannski sé rśmiš flatt og endanlegt en viršist bara sveigt og óendanlegt vegna žess aš stęrš hluta breytist žegar žeir fęrast nęr eša fjęr mišju. Žessi vķsindamašur reynir aš sannfęra félaga sķna en žeir sjį enga įstęšu til aš taka kenningu hans alvarlega. Žeir višurkenna aš vķsu aš hśn komi fullkomlega heim viš allar athuganir og męlingar en geta bent į aš vištekin kenning um óendanlegt sveigt rśm geri žaš lķka og sé auk žess miklu sennilegri. Žeim finnst hśn aušvitaš sennilegri žvķ žeir eru vanir henni.
Hafa flötu vķsindamennirnir einhverja möguleika į aš komast aš žvķ aš sérvitringurinn hefur rétt fyrir sér? Geta žeir meš einhverju móti skoriš śr um hvor kenningin er rétt. Poincaré segir "nei" og eins og hann setur dęmiš upp viršist óhjįkvęmilegt aš taka undir meš honum.
Poincaré sagši žessa sögu til aš rökstyšja žį skošun sķna aš menn geti aldrei komist aš neinum sannleika um hvaša rśmfręši lżsir veruleikanum eins og hann er. Žaš er sama hvaša męlingar og athuganir menn gera, žęr koma alltaf heim viš margar mismunandi kenningar um gerš rśmsins. Ef menn įkveša aš lķta svo į aš ljósgeislar feršist alltaf eftir beinum lķnum ķ tómarśmi, stęrš hluta breytist ekki žótt žeir séu fęršir til og klukka gangi jafnhratt hvar sem hśn er stödd o.s.fr. žį takmarkast aš vķsu mjög möguleikarnir į aš velja rśmfręšikenningu. En hvers vegna skyldu menn gera rįš fyrir öllu žessu? Um leiš og gert er rįš fyrir žeim möguleika aš ljósiš kunni aš feršast eftir sveigšum lķnum ķ tómarśminu, hlutir kunni aš breyta um stęrš viš aš vera fęršir o.s.fr. žį opnast ótal möguleikar og žaš er engin leiš aš gera upp į milli žeirra meš męlingum eša rannsóknum.
Af žessu dró Poincaré žį įlyktun aš vķsindamenn hafi frjįlst val um hvaša rśmfręši žeir nota og žeir muni alltaf velja hefšbundna evklķšska rśmfręši, sem gerir rįš fyrir aš rśmiš sé "flatt", og snķša ešlisfręši sķna aš henni vegna žess aš hśn er einföldust. Žaš lišu aš vķsu ekki mörg įr frį śtkomu La Science et l'hypothse žar til ešlisfręšingar meš Einstein ķ fararbroddi tóku aš gęla viš žį hugmynd aš rśmiš sé ekki evklķšskt, heldur sveigt. Sķšan hefur komiš į daginn aš žótt žaš flęki mįlin svolķtiš aš gera rįš fyrir sveigšu rśmi žį er sį skaši meir en bęttur, žvķ ešlisfręši sem gerir rįš fyrir sveigšu rśmi er mun einfaldari heldur en žaš kenningafargan, um sveigša ljósgeisla o.fl., sem menn žyrftu aš buršast meš ef žeir vildu halda ķ evklķšska rśmfręši.
En rök Poincarés hęttu samt ekki aš įsękja ešlisfręšinga og heimspekinga. Getur veriš aš viš séum ķ svipašri ašstöšu og flatlendingarnir? Bśum viš kannski ķ litlum kślulaga heimi? Sitja kannski einhverjir gušir eša stķšnispśkar fyrir utan kśluna og hlęja aš okkur?
Ķ sögu Poincaré hafši sérvitri vķsindamašurinn rétt fyrir sér og hinir rangt. En ef žaš er nś ekkert til utan žessa heims, ekki einu sinni ginnungagap, og sumir vķsindamenn telja aš rśmiš sé endanlegt, ašrir aš žaš sé óendanlegt, sumir aš žaš sér sveigt, ašrir aš žaš sé flatt, hafa žį sumir rétt fyrir sér og ašrir rangt eša er kannski enginn sannleikur um žetta efni?
Atli Haršarson
ALHEIMSŽORPIŠ ER HÉR NŚ ŽEGAR
Alheimsžorpiš (The Global Village) er hér nś žegar. Žś žarft ekki aš fara lengra en aš nęstu tölvu. Ef hśn er tengd mótaldi og sķmalķnu žį žarftu ekkert annaš aš gera en aš śtvega žér ašgang aš Interneti (T.d. meš žvķ aš gerast įskrifandi aš Ķslenska Menntanetinu fyrir 1500 krónur + VSK į mįnuši) og žį getur žś tekiš fullan žįtt ķ starfsemi Alheimsžorpsins.
Hvergi er žetta ljósara en į irc-inu. (Internet Relay Chat) Žar getur žś hitt fólk vķšsvegar aš śr veröldinni žśsundum saman og spjallaš viš žaš og t.d. skiptst į upplżsingum og forritum eša hvers kyns tölvuskrįm. Žetta fólk situr viš tölvuna sķna heima hjį sér eša ķ skólanum eša į vinnustašnum og er ķ beinu sambandi viš alla ašra sem eru į irc-inu og vilja hafa samband viš žaš. Og žetta kostar ekki neitt umfram fyrrnefnt įskriftargjald.
Irc-iš er bara forrit sem er į flestum tölvum sem tengdar eru Interneti. Žaš er hęgt aš gera ótal margt fleira. T.d. aš leita aš hvers kyns upplżsingum į tugum eša hundrušum žśsunda tölvugagnabanka śt um allan heim. Tengjast öšrum tölvum hvar sem er ķ heiminum til aš fara ķ leiki, tefla eša spila viš einhverja sem hafa žaš sama ķ huga og žś. Nś eša sękja eitthvert śt ķ heim nżjustu forritin į žķnu įhugasviši. Eša taka žįtt ķ alžjóšlegum rįšstefnum um nęstum hvaš sem finnanlegt er undir sólinni. Alžjóšlegu rįšstefnurnar eru a.m.k. 5 eša 6 žśsund.
Ef žś hefur ašgang aš Interneti getur žś haft bein samskipti viš fólk śt um allan heim svo tugum milljóna skiptir. Sent žvķ póst, męlt žér mót viš žaš į irc-inu, sent žvķ skrįr eša forrit, fariš ķ leiki viš žaš eša eitthvaš annaš.
Sagt er aš starfsemi Internets aukist um uppundir 10 prósent į mįnuši um žessar mundir. Žetta eru e.t.v. żkjur, en žaš mį svo sannarlega merkja stóraukinn įhuga hérlendis į hvers kyns tölvusamskiptum og ekki bara eingöngu į Interneti. BBS-kerfum fjölgar nś sem aldrei fyrr, frambošiš į ķslensku efni į žeim fer einnig ört vaxandi og notendum fjölgar jafnt og žétt.
Jį, Alheimsžorpiš er ķ tölvunni žinni og žaš kostar alls ekki svo mikiš aš virkja žaš. Žaš er ekki fólgiš ķ rįndżrum farsķmum, gerfihnattadiskum eša nżjustu gręjunum, heldur ķ tölvunni žinni og mótaldinu. Tölvan žarf ekki aš vera fullkomin, nęstum žvķ hvaša tölvuvesalingur sem er getur dugaš og sama er aš segja um mótaldiš, žaš žarf alls ekki aš vera dżrt til aš koma aš fullu gagni.
En žaš eru tveir gallar į žessu. Annar er sį aš ķ Alheims- žorpinu er töluš enska og ef žś kannt hana ekki žį eru žér svo gott sem allar bjargir bannašar. Hinn gallinn er sį aš tęknin ķ kringum žetta allt saman er ennžį dįlķtiš flókin og frįhrindandi.
Žaš er einmitt hérna sem Rafritinu er ętlaš aš koma aš notum. Hugmyndin er sś aš hér sé hęgt aš finna żmiss konar leišbeiningar og upplżsingar sem aš gagni mega koma ķ barįttunni viš aš nį tökum į žessari nżju tękni. Blašiš er žó ekki einskoršaš viš žetta heldur birtist oft żmiss konar annaš efni ķ bland. En fyrst og fremst byggist velgengni blašsins į žvķ aš hafa nógu gott samband viš lesendur sķna. Nżir höfundar efnis eru alltaf sérstaklega velkomnir og aldrei veršur of brżnt fyrir fólki aš lįta ekki feimni eša óframfęrni fęla sig frį žvķ aš hafa fullt gagn og gaman af žessum nżja heillandi heimi.
Sęmundur Bjarnason
RAFRITIŠ ER KOMIŠ Į GOPHER
Rśnar Jślķusson sendi eftirfarandi bréf inn į póstlistann "rafritid" žann 6. janśar s.l. Ég birti bréfiš hér lķka žvķ talsvert fleiri lesa blašiš en žeir sem fį žaš ķ įskrift į póstlistanum:
Sęlir, įskrifendur Rafritsins...
Rafritiš hefur nśna veriš sett undir Gopher-svęši Ķslenska menntanetsins og verša öll nż tölublöš sett žar inn viš fyrsta tękifęri ķ framtķšinni.
Rafritiš er žar aš finna ķ ašalvalmynd Gopher undir valkostinum "Greinar" og žar undir valkostinum "Rafritiš".
Allir įskrifendur Menntanetsins komast inn į Gophersvęšiš meš žvķ aš velja Gagnasöfn/Gopher ķ Ašalvalmynd vinnuumhverfisins eša meš žvķ aš skipa "gopher" śti ķ skel.
Įskrifendur utan Menntanetsins, jafn hérlendis sem erlendis sem hafa ašgang aš gopher-server komast inn meš žvķ aš skipa "gopher akureyri.ismennt.is" žar sem Menntanetiš er žekkt, en "gopher 193.4.2.1" annars stašar.
Kvešja
Rśnar
Viš žetta er engu aš bęta en vonandi veršur žetta til žess aš aušvelda žeim aš nįlgast eldri tölublöš Rafritsins sem įhuga hafa į žvķ. Einnig gęti žetta oršiš til žess aš fleiri "uppgötvi" blašiš.
Ķ lokin mį svo geta žess aš fyrir nokkru bauš ég žeim sem stjórnar Hįskóla-Gophernum aš setja Rafritiš žar, en aš undanförnu hefur veriš unniš nokkuš aš žvķ žar aš bęta Gopher-žjónustu hįskólans t.d. meš žvķ aš setja žar inn gengisskrįningu, sjónvarpsdagskrį og upplżsingar um strętis- vagnaferšir o.fl. Žessu tilboši mķnu var hafnaš en eins og Rśnar lżsir ķ sķnu bréfi er Ķsmennt-Gopherinn ekki bara fyrir Ķsmennt, heldur geta allir nįlgast žaš sem žar er.
Sęmundur Bjarnason
BĘKUR Į INTERNETI
Eitt af žvķ fyrsta sem mašur tekur eftir žegar mašur fer aš flękjast um į Interneti er aš žar er aš finna mikinn fjölda af bókum ķ tölvutęku formi. Mest eru žetta nokkuš gamlar og sķgildar bękur og greinilegt aš höfundarréttur į žeim er śr gildi fallinn. Dįlķtiš er lķka um nżrri bękur en žį er einkum um aš ręša fręšibękur og upplżsingarit.
Ég hef mjög lķtiš gert af žvķ aš flytja heim slķkar bękur enda bara meš gamalt og lélegt 2400 bps mótald og skrįrnar aš sjįlfsögšu alltaf nokkuš stórar. Ég hef žó ašgang aš 14400 bps mótaldi og um daginn datt mér ķ hug aš prófa aš taka nišur meš žvķ eina nokkuš stóra bók. Žaš var bókin Ķvar Hlśjįrn (Ivanhoe) eftir Sir Walter Scott sem varš fyrir valinu en žį bók (eša śrdrįtt śr henni) las ég margoft žegar ég var barn og unglingur. Skrįin var textaskrį milli 1,3 og 1,4 megabęt aš stęrš. Flutningurinn af Ismennt og į mķna tölvu tók 6 mķnśtur sléttar og var ég mjög įnęgšur meš žann hraša.
Annars var žaš ekki žetta sem ég ętlaši aš ręša um ķ žessari grein, heldur hugmynd sem ég hef fengiš, eša öllu heldur ręnt frį syni mķnum Benedikt. (Žaš var hann sem tók sér eitt sinn fyrir hendur žegar hann var atvinnulaus aš ęfa sig ķ vélritun meš žvķ aš pikka inn į tölvu Bandamannasögu (Af hverju Bandamannasögu? Jś, hśn var einfaldlega fremst ķ bókinni.))
Hugmyndin er semsagt sś aš reyna aš koma žvķ ķ kring aš einhver hópur manna bindist um žaš samtökum aš vinna aš žvķ aš setja į tölvutękt form Ķslendingasögurnar allar og svo mikiš af ķslenskum śrvalsbókmenntum sem hęgt er og gera ašgengilegt öllum sem įhuga hafa į, įn nokkurs endurgjalds.
Žaš eru margir kostir viš aš vinna aš slķku ķ hóp. Meš žvķ móti mętti skipta stórum verkum upp ķ kafla sem margir ynnu aš ķ einu og žannig klįrašist verkiš į styttri tķma. Prófarkalestur yrši ķ höndum annarra en žeirra sem vélritušu. Gera mętti tilraunir meš aš skanna bękur og nota į žau OCR (Optical Caracter Recognition) forrit o.s.frv.
Sjįlfum finnst mér aš žetta vęri menningarlegt framtak sem stjórnvöld eša ašrir ašilar ęttu aš styrkja en ég er samt žeirrar skošunar aš rétt sé aš vinna aš žessu a.m.k. ķ byrjun meš sjįlfbošališastarfi og hér meš bżš ég mig fram til aš sinna slķku meš öšrum sem kynnu aš vera sama sinnis.
Ég er viss um aš Ķslenska Menntanetiš mundi telja sér sóma aš žvķ aš setja žessar bękur į Gopher og gera žęr žar meš ķ raun ašgengilegar öllum heiminum. Sjįlfur mundi ég geta séš um aš gera žęr ašgengilegar žeim Ķslendingum sem ekki hafa ašgang aš Interneti.
Ķslendingasögurnar eru efalaust allar til ķ tölvutęku formi žar sem stutt er sķšan žęr voru gefnar śt į bók. Įstęšulaust er žó aš ętlast til aš žau gögn verši gerš almenningi ašgengileg žvķ einhverjir žykjast žar įreišanlega eiga veršmęta eign. Vel getur lķka veriš aš einhverjum bóka- śtgefendum eša prentsmišjueigendum žyki žeir missa spón śr aski sķnum meš žessu framtaki en viš žvķ er ekkert aš gera. Žaš er sjįlfsagt aš vinna aš žessu og raunar einkennilegt aš žetta verk skuli ekki nś žegar vera komiš į góšan rekspöl.
Til baka ķ efnisyfirlit. Sęmundur Bjarnason
HVAŠ ER BBS
Um nęstu mįnašamót kemur śt tölvublašiš "ET-blašiš".
Žar veršur mešal efnis:
* Stór grein um CorelDRAW 4.0
* Fastur žįttur um forritun ķ Visual Basic eftir Gunnar Jacobsen hefur göngu sķna. * Grein um Paradox-gagnagrunninn og uppbyggingu
gagnagrunna.
* Grein um Lotus-Notes og śttekt į Word 6.0
* Śttekt į prenturum og žeirri tękni sem žeir byggja į.
* Verškönnun į prenturum og borštölvum.
* og sitthvaš fleira.
Blašiš stękkar einnig og veršur 64 sķšur aš žessu sinni ķ staš 48 įšur.
Nokkuš efni tengt tölvusamskiptum veršur ķ blašinu og m.a. er žar grein eftir Björn Davķšsson en hann hefur įšur lagt Rafritinu liš ķ efnisöflun. Ķ greininni veršur kynnt fyrir lesendum žessi merkilegi heimur sem tölvusam- skipti eru og mešal annars veršur fjallaš lķtilshįttar um Menntanetiš og BBS-kerfi almennt og hefur Rafritiš fengiš góšfśslegt leyfi Björns og ET-blašsins til aš birta hér kafla śr grein Björns. Lesendur Rafritisins fį žvķ hér smį forskot į sęluna.
Hvaš er BBS?
Nafniš BBS er skammstöfun og stendur fyrir žaš tölvuforrit sem BBS-kerfin žróušust upp śr, sem į ensku er kallaš ,,Bulletin board system" eša korktöflukerfi. BBS er ķ raun nokkur forrit sem vinna saman og eru žau yfirleitt sett upp į PC-tölvum og ef kerfiš er ekki umfangsmikiš mį vel notast viš gamla 286-tölvu ķ verkefniš. Raunar hefur ašeins veriš sett upp eitt BBS-kerfi į Ķslandi į Macintoshtölvu en žaš er hętt starfsemi fyrir nokkru sķšan. Eftir žvķ sem meira er ķ BBS-iš lagt žarf öflugari vél og ef į aš geta tekiš viš fleiri en einum notanda ķ einu žarf ķ fyrsta lagi forrit sem rįša viš slķkt og einnig meira minni, "multitasking"-umhverfi eins og Desqview eša OS/2. Reglan er raunar sś aš žess öflugari vél, žess betra. Windows gęti keyrt svona forrit ķ DOS-glugga en žarf til žess mjög öfluga vél og er žaš alls ekki heppilegt til žessara hluta reyndar.
Viš tölvuna meš BBS-inu eru eitt eša fleiri módem sem taka viš hringingum frį öšrum tölvum. Módemiš lętur BBS-forritiš vita, žegar hringt er og forritiš tekur žį viš stjórninni og leišir notandann inn ķ hinn spennandi heim tölvusamskipta.
Nęr öll BBS sem upp eru sett eru rekin sem įhugamįl eigandans en ekki ķ hagnašarskyni. Hver sem er getur ķ sjįlfu sér sett upp sitt eigiš BBS og er til nokkuš śrval forrita til žess. Žaš aš reka BBS kostar hinsvegar töluveršan pening eins og flest skemmtileg įhugamįl, en ekki sķst tķma. Sį sem sér um BBS-iš, umsjónarmašurinn eša ,,SysOp"-inn, en žetta nafn er dregiš af ensku oršunum ,,System Operator", žarf aš fylgjast sérlega vel meš öllu žvķ sem er aš gerast ķ tölvuheiminum, sjį notendum fyrir fréttum og nżjum śtgįfum af żmsum forritum sem dreift er meš BBS-um. Einnig žarf hann aš halda kerfinu viš, taka burt śreltar skrįr og endurnżja.
Til aš rįša viš peningahlišina fara umsjónarmenn śt ķ žaš aš fį notendur til aš styrkja reksturinn fjįrhagslega og fį žeir žį aš launum rżmri tķma en ašrir og meiri ašgang. Öll BBS-forrit eiga žaš sammerkt aš vera mjög sveigjanleg ķ notkun og krefst žaš žvķ töluveršrar tölvukunnįttu og ekki sķst įhuga aš setja upp sitt eigiš BBS. Greinarhöfundur rekur sjįlfur BBS-borš sem tók hann um sex mįnuši aš setja upp og var žį oršiš nokkurn veginn ķ rekstrarhęfu standi eftir aš allar lausar tómstundir höfšu fariš ķ smķši žess.
Žį er komiš aš hinni hlišinni į BBS-um, ž.e. hliš notandans. Hvaša gagn hefur hann af BBS-borši? Į boršinu mį finna m.a. safn deiliforrita og skrįa, og svo er žar žaš sem BBS-iš dregur nafn sitt af. Korktaflan eša skjįstefnurnar. Žetta er safn ,,bréfa" sem notendur skrifa til aš skiptast į skošunum um tölvumįl, koma meš spurningar, auglżsa gamla prentarann sinn til sölu og margt fleira. Žetta safn bréfa er ,,opinbert", ž.e. allir sem tengjast boršinu geta lesiš žau og svaraš hver eftir sķnu höfši. Til aš auka į notagildiš fara margir eigendur BBS-a śt ķ žaš aš skiptast į bréfum og getur žannig bréf sem skrifaš er į einu borši dreifst į 7-9 önnur borš hérlendis en einnig eru til bréfasvęši eša skjįstefnur sem dreifast erlendis og eru bréfin žį öll į ensku. Lesendur slķkra bréfa skipta žśsundum um allan heim. Skjįstefnum er gjarna skipt eftir efnisflokkum og eru t.d. til sérstakar skjįstefnur žar sem menn rķfast hįstöfum um žaš hvaša tölvutegund er best. Eša žį hvort tölvuleikir séu oršnir fullir af ofbeldi og hvernig beri aš bregšast viš žvķ.
Langalgengasta ašferš viš aš dreifa deiliforritum er meš žvķ aš notendur sękja žau um módem frį BBS-kerfi. Deiliforrit eru forrit af żmsu tagi sem eru seld meš dįlķtiš sérstökum hętti. Höfundurinn hvetur hvern žann sem kemst yfir eintak af forritinu til aš afrita žaš og gefa öšrum eintak. Sķšan fylgir notkun forritsins venjulega žaš skilyrši aš ef hinum nżja eiganda žess lķkar viš žaš og įkvešur aš notaš žaš aš lišnum įkvešnum prófunartķma, sem er yfirleitt einn mįnušur, žį sendir hann greišslu fyrir forritiš beint til höfundar žess.
Til žess aš svona söluašferšir gangi upp er naušsynlegt aš treysta samvisku notandans og žaš skemmtilega er aš žaš gengur upp ķ flestum tilfellum. Įnęgšir notendur senda höfundum greišslur ķ žeirri von aš fleira gott efni komi frį žeim ķ framtķšinni. Sį sem śtvegar forritiš hinsvegar mį ekki selja žaš, og mį raunar einungis taka fyrir žaš žann kostnaš sem felst ķ aš śtvega sér žaš og afrita yfir į annan diskling auk kostnašarveršs disklingsins. Einmitt žessvegna hafa BBS-kerfi nįš vinsęldum aš mjög aušvelt er aš dreifa forritum į žennan hįtt.
Žaš er žó ekkert sérstakt sem skuldbindur eigendur BBS-borša til aš śtvega slķk forrit annaš en metnašur žeirra. Śr mörgu er aš velja og fer oft drjśgur tķmi hjį umsjónarmönnum BBS-borša ķ aš vega og meta hvort įkvešin forrit henti notendum boršsins, žvķ aš yfirleitt er diskaplįssiš į boršinu of lķtiš, sama hversu stórt žaš er.
Żmislegt fleira fęst meš žvķ aš hringja meš tölvunni sinni ķ BBS-borš en vegna skorts į plįssi veršur nįnari umfjöllun aš bķša nęsta blašs. Žaš skal žó tekiš fram aš til žess aš nota BBS er yfirleitt nóg aš vita sķmanśmeriš žar og hvernig į aš fį módemiš til aš velja žaš. Ef BBS-boršiš žekkir žig ekki, žį bżšur žaš žér upp į aš stofna til ašgangs og žś žarft ekkert aš borga frekar en žś vilt.
Žó er vert aš minnast žess aš til žess aš vera įlitinn BBS-notandi sem į er mark takandi, borgar sig aš fylgjast vel meš skjįstefnunum og helst taka ķ žeim virkan žįtt.
Björn Davķšsson
M - P - E - G
Hvaš er MPEG?
MPEG er stašall sem notašur er til aš geyma hreyfimyndir į tölvutęku formi. Til eru margir stašlar og misgóšir og mis-samhęfšir, t.d. RTV, PLV, Indeo, True Motion, Quicktime, Video for Windows, Captain Crunch og nokkur afbrigši af JPEG og MPEG. Tölvuheimurinn lķtur į MPEG sem "bara einn af hinum", en žegar nįnar er skošaš kemst mašur aš žvķ aš žar er kannski frekar į feršinni "margir ķ einum".
MPEG er eini stašallinn sem er višurkendur į alžjóšlegum grundvelli. MPEG var hannašur af "Moving Picture Expert Group" ķ samstarfi viš yfir 50 sjónvarpsfyrirtęki, tölvuframleišendur og fleiri skyld fyrirtęki. Fyrsta "uppkast" af MPEG varš til fyrir um tveimur įrum sķšan en fullbśin śtgįfa kom fyrst fram ķ įr. Stašallinn ber heitiš "Coded representation of picture, audio and multimedia / hypermedia information - ISO/IEC Draft International Standard CD 11172"; EŠA bara MPEG I.
Kapalsjónvarpsstöšvar og fleiri slķk fyrirtęki įkvįšu sig snögglega, žau ętla aš nota MPEG. Meira en 53 milljónir kapalsjónvarpsnotenda žurfa aš fį sér stafręn tengibox meš MPEG žżšara innan skamms. Žessir notendur žurfa e.t.v. ašallega aš hugsa um žżšingu, en tölvunotendur verša meira ķ žvķ aš žjappa og bśa til eigin myndir.
Er žetta fįanlegt?
Jį, til eru kort sem bęši bśa til og žjappa myndir og žżša žęr til nota ķ "venjulegum" tölvum. Hvaš er žaš sem gerir MPEG svona góšan kost? Žjöppunin sem notuš er ķ MPEG-stašlinum er ótrślega góš. Allt aš 200:1 (meira en fimm sinnum meira en JPEG) įn žess aš tapa miklum myndgęšum. Mišaš viš žetta tekur "žónokkurn tķma" aš žjappa slķkri mynd. Hlutfall žess er komiš nišur ķ 5:1 til 6:1 (tķmi sem tekur aš žjappa į móti tķma sem tekin var upp) !!
Įšur fyrr var ekki óalgengt aš žaš vęri 80 til 400 į móti einum. Til aš fį einhverja hugmynd um hve langur tķmi žetta er žį skulum viš taka dęmi. Eins klukkutķma myndskeiš er tekiš upp aš mįnudagsmorgni, byrjaš er strax aš žjappa meš 100:1. *EF* allt gengur vel veršur žaš bśiš seinnipart föstudags!
Hvaš meš myndgęši MPEG meš žjöppunina 400:1 į tķmanum 5- 6:1? MPEG I er į milli VHS og sjónvarpsśtsendinga. Grunneiningin er kvart-skjįr ķ upplausninni 352 X 240 og 30 rammar į sek, NTSC. (PAL (śtsending frį sjónvarpi į Ķslandi og vķšar) er 352 X 240 og 25 rammar į sek.). Einnig eru til afbrigši af MPEG sem taka allan skjįinn en žaš er unniš śt frį sömu gögnum og kvart-skjįmyndin. Bśnašurinn sem er notašur er ekki fyrir "mešal jón" žvķ kortin eru ALLdżr! En sem dęmi um žaš mį taka "MPEG Video Lab" frį C-Cube sem er byggš į HP-VECTRA 486 meš 670MG haršan disk og 2GB DAT-stöš og kostar um žaš bil: $35.000!!
Ég ętla ekki aš eyša mörgum oršum ķ žessi dżru kort eša žaš hvernig stašallinn sjįlfur vinnur en ętla hins vegar aš segja ašeins frį žvķ sem Xing og Philips eru aš gera...
Xing og Philips eru aš hanna MPEG kerfi sem žarf engan sérstakan vélbśnaš bara hugbśnašarrekla og notendaskil. Mun žaš kosta um $1950 og geta bśiš til kvart-skjįmyndir sem hęgt er aš spila bęši meš hugbśnašarreklum og meš hinum sérhęfšu og dżru vélbśnašarkortum. En ekki er vķst aš žaš sem gert er ķ vélbśnašar MPEG gangi ķ hugbśnašarśtgįfurnar. Žetta er afbrigši af MPEG! Žennan hugbśnaš frį Xing hef ég sótt mér af FTP og sett upp hjį mér meš įgętum įrangri en rekiš mig žó į žaš aš žetta er ekki eins einfalt og žaš lķtur śt fyrir ķ fyrstu...
Uppsetning
Žaš sem ég er meš er Windows hugbśnašur sem er nokkuš góšur. En samt er eitt sem ég er ekki įnęgšur meš og žaš er aš žurfa aš setja inn .DLL ķ /windows/system skrįasafniš hjį mér :-(. Samt er žaš skįrra en aš eitthvert uppsetningarforrit geri žaš fyrir mann... Til aš hafa nothęft eintak af MPEG f. Windows žarf aš hafa nokkrar skrįr:
MPEGEXE.ZIP og žar aš auki višeigandi .DLL fyrir skjįkortiš sem notaš er. Listi yfir žęr skrįr og žau skjįkort sem hęgt er aš nota kemur hér į eftir:
DLL skrį: upplausn litir Gerš skjįkorts
--------- ------- ----
MDLLATI.ZIP 640x480 256 ATI VGA Wonder
MDLLCPQ.ZIP 640x480 256 Compaq Q-Vision
MDLLTRI.ZIP 640x480 256 (Trident 8900B/C)
MDLLTSG.ZIP 640x480 256 (Tseng ET4000 og Weitek 5186)
Orchid Prodesigner IIs
Everex Viewpoint
Diamond Speedstar
Cardinal VGA 700/732
Boca Super VGA
STB Powergraph/Powerview
MDLLV7.ZIP 640x480 256 (HT-209/D)Video7 VRAM II
(HT-216) Video7 Win-VGA
Video7 VGA 1024i
MDLLCIR.ZIP 640x480 256 (Cirrus GD542x)Boca SXVGAX5 Super VGA
MDLLCR8.ZIP 800x600 256 (Cirrus GD542x)Boca SXVGAX5 Super VGA
MDLLS3.ZIP 640x480 256 (S3 86C911/924) Actix GraphicsENGINE
Diamond Stealth VRAM
Genoa WindowsVGA Model 8800/8860
MDLLS3H.ZIP 640x480 64k (S3 86C801/805) Actix GraphicsENGINE 32
MDLLS38.ZIP 640x480 256 (S3 86C801/805) Actix GraphicsENGINE 32
MDLLWD.ZIP 640x480 256 (WD90Cxx) Compuadd Windows Accelerator
Diamond Speedstar 24XŽegar MPEG er sett upp vill žaš fį ATI-dll įn žess aš žaš sé nokkuš sem hęgt sé aš gera viš žvķ. Leiš framhjį žessu er aš setja MFW.ini skrį (ef hśn er ekki žegar ķ skrįasafninu) sem lķtur einhvern veginn svona śt, fyrir TRIDENT-skrįkort
[MPEG for Windows]
Copyright.=Copyright (C) Xing Technology Corp. 1991-1992. All rights reserved.
VersionID.=Version 2.0
FileSrcDir=n:\mpeg
BkgColor=4
BkgWidth=4
QBITS=2
QLevel=1
Sound_DLL=2
UseDIB=0
VidWidth=320
VDriver=2
WallPaper=
Žaš sem mįli skiptir hér er VDriver=2 lķnan sem segir hvaša skjįkort į aš nota. Žetta vęri ekki mikiš mįl nema vegna žess aš žegar ekki er bśiš aš segja forritinu annaš bišur žaš um VDriver=0 sem er ATI og til žess aš spara sér aš sękja MDLLATI.ZIP žį er hęgt aš komast framhjį žessu meš žessum hętti. EF um annaš skjįkort en Trident er aš ręša gildir eftirfarandi nśmer fyrir hverja gerš af skjįkorti (sjį nįnar hvern liš ķ listanum hér fyrir ofan:
0 = ATI VGA Vonder
1 = Compaq VGA
2 = Trident
3 = Tsend Lab ET4000
4 = Video Seven VGA
5 = Cirrus
6 = S3
7 = S3 64k litir
8 = S3 805 256 litir
9 = Western Digital
10 = Cirrus 800X600
Žetta var žaš eina sem ég rakst į viš uppsetningu forritsins sem var ekki sagt nógu vel frį ķ .txt skrįm sem fylgja.
Hęgt er aš nįlgast skrįrnar meš FTP:
ftp.funet.fi
ķ skrįasafninu: /pub/msdos/windows/graphics
skrįr: mpegexe.zip 109560 bęti
žar auk višeigandi zipašar
.dll-skrįr sem eru c.a. 35 til 37 K bęti
.DLL į aš un-zipa og setja ķ /windows/system, sennilega er hęgt aš komast framhjį žvķ meš žvķ aš setja žaš ķ eitthvert skrįasafn sem er ķ slóš (path) en ég gerši svona til tilbreytingar žaš sem tölvan baš mig um įn žess aš vera aš nöldra... :-)
Hvar fę ég svo skrįr til aš nota viš žetta??
FTP t.d.
ftp wuarchive.wustl.edu:/pub/aminet/gfx/anim/
alien.mpg gfx/anim 358K 64+MPEG Animation of Alien Landscape
bigbend.mpg gfx/anim 352K 64+MPEG Animation of Big Bend Texas
canyon.mpg gfx/anim 1.6M 224 VistaPro MPEG anim
grand.mpg gfx/anim 289K 64+MPEG Animation of the Grand Canyon
jet.mpg gfx/anim 808K 224 VistaPro MPEG anim
mpeg_movies1.lha gfx/anim 257K 304+MPEG Movies Part 1
tuttif3d.lzh gfx/anim 405K 287+MPEG animation of topless dancers
Einnig var nokkurt magn į ftp ftp.funet.fi en žaš viršist hafa tżnst... :-(
Framtķšin
Eins og mįlin standa ķ dag er MPEG ekki besti kosturinn fyrir alla. En žaš er veriš aš vinna aš MPEG II Og MPEG IV.
MPEG II į aš verša fyrir atvinnumennskuna (sjónvarps- śtsendingar o.fl) og rann saman ķ eitt meš MPEG III og žess vegna er ekkert MPEG III. Žaš er einnig ętlaš į stašarnet (ethernet og Token Ring) žar sem pakkar eru sendir į milli.
MPEG IV er sķšan ętlaš aš koma inn į tölvusamskipti meš mótaldi og tilheyrandi žar sem flutningsgetan er u.ž.b. 14.400 bitar į sek. Sennilega eru ódżrari pakkar eins og Video for Windows betri kostur en MPEG ķ nśtķmanum en framtķšin ein getur sagt hvaš veršur į nęstu įrum.
Lokaorš
Ég hef ekki fariš neitt ķ žaš hvernig MPEG er tękniklega séš. Hvernig žessi žjöppun nęst né neitt svoleišis. Žessari grein er ętlaš žaš hlutverk eitt aš kynna MPEG og aš gefa sem flestum kost į aš prófa hugbśnašinn sem minnst er į.
Tryggvi R. Jónsson
trigger@ismennt.is
INTERNET Į ĶSLANDI
Ķ sķšasta blaši kom fram ósk um žaš aš fį yfirlit yfir hvaša ašilar eru tengdir Internet į Ķslandi.
Mér fannst alveg grįupplagt aš leita aš lista um slķkt į netinu sjįlfu og viti menn, eitt žaš fyrsta sem blasir viš žegar mašur nįlgast landiš į Gopher er "Current Isnet Domain List" og fylgir hann hér į eftir en til aš spara plįss hef ég fękkaš upplżsingaatrišum um hvern ašila śr 9 ķ 2. Tölusetningunni hef ég einnig bętt viš.
Mér kom į óvart hve langur žessi listi er og svo hugsa ég aš verši um fleiri. En um žetta žarf ekki aš hafa fleiri orš, hér kemur listinn:
Sęmundur Bjarnason
# u.isl.1; changes to: uucpmap@isgate.is
# Copyright 1989-1993 by EUnet. All rights reserved
# Permission to use and redistribute for routing purposes granted.
# Permission is granted for non-commercial use.
#
# Last modified: Sat Nov 6 14:36:58 GMT 1993file {u.isl.1}
1. #N rhi.hi.is
#O University of Iceland, Computing Center (RHI)2. #N hafro.is
#O Marine Research Institute, Reykjavik3. #N falcon.is
#O Civil Aviation Administration4. #N os.is
#O National Energy Authority of Iceland5. #N hp.is
#O Hewlett Packard Iceland6. #N hugbun.is
#O Hugbunadur hf, software house7. #N ibm.is
#O IBM Iceland, Marketing dept.8. #N ismal.hi.is
#O Icelandic Language Secretariat9. #N kerfi.hi.is
#O Engineering Research Institute, Univ. of Iceland10. #N ismennt.is
#O The Icelandic Education Network11. #N lexis.hi.is
#O Institute of Lexicography, University of Iceland12. #N norvol.hi.is
#O Nordic volcanological institute13. #N rala.is
#O Agricutural research institute14. #N raunvis.hi.is
#O Science Institute, University of Iceland15. #N rsp.is
#O National Hospital of Iceland, Computer department.16. #N strengur.is
#O Strengur Consulting Engineers17. #N isbank.is
#O Islandsbanki, Computing center18. #N islag.is
#O State Planning Office of Iceland19. #N vel.hi.is
#O University of Iceland, Dep.of Mechanical Eng.20. #N ejs.is
#O Einar J. Skulason h/f21. #N tmh.is
#O Tolvumidlun hf.22. #N simi.is
#O Postur og Simi23. #N vedur.is
#O The Icelandic Meterological Office24. #N marel.is
#O Marel hf, Iceland25. #N althingi.is
#O Althingi (The Icelandic Parliament)26. #N vks.is
#O Verk- og kerfisfraedistofan hf (VKS)27. #N plusplus.is
#O Plusplus Inc.28. #N afl.hi.is
#O Applied Mechanics Laboratory, University of Iceland29. #N grun.is
#O G.Run Inc.30. #N isal.is
#O Icelandic Aluminium, R&D Division31. #N netverk.is
#O Netverk Inc. Network Consultants32. #N complex.is
#O Frisk Software International33. #N spar.is
#O Computer Service Center of the Icelandic Savings Banks34. #N lin.is
#O The Icelandic Government Student Loan Fund35. #N taekn.is
#O Technical College of Iceland36. #N khi.is
#O University College of Education in Iceland37. #N lif.hi.is
#O University of Iceland, Institute of Biology38. #N lmi.is
#O Landmaelingar Islands39. #N nams.is
#O Namsgagnastofnun40. #N hag.hi.is
#O University of Iceland, Department of Economic41. #N rfisk.is
#O Icelandic Fisheries Laboratories (Rf)42. #N veda.is
#O Veda Systems43. #N verk.hi.is
#O Department of Engineering, University of Iceland44. #N skyrr.is
#O The State & Municipal Data Processing Center45. #N oracle.is
#O Oracle Iceland46. #N vegag.is
#O Public Roads Administration (VR)47. #N nattfs.is
#O Icelandic Museum of Natural History48. #N ott.is
#O OTT Ltd.49. #N iti.is
#O Technological Institute of Iceland50. #N rarik.is
#O The State Electric Power Works51. #N rsf.is
#O Reiknistofa fiskmarkada hf52. #N gss.is
#O General Systems and Software in Iceland Inc.53. #N stjr.is
#O Government of Iceland54. #N islmark.is
#O Icelandic Auction Markets Inc.
SJÓNVARP - SĶMI - TÖLVUR
Įriš 1993 var įriš žegar žaš varš ljóst aš sķmi og sjónvarp mundu verša aš einum og sama hlutnum. Fęstir geršu sér grein fyrir žessu. Žeir heyršu talaš um aš hęgt yrši aš horfa eftir pöntun į kvikmyndir og spila vķdeóleiki viš mótherja į fjarlęgum stöšum.
Forstjórar fyrirtękja og pólitķkusar röflušu um "upplżsinga- žjóšvegi" įn žess aš śtskżra hvaš įtt vęri viš. AT&T fyrirtękiš spurši hvort menn hefšu sent fax-skeyti frį bašströndinni og svaraši žvķ svo aš žaš mundi verša hęgt.
Žaš aš sķmi og sjónvarp muni vinna į svipašan hįtt og hęgt verši aš flytja sjónvarpsefni og hvers kyns önnur gögn yfir sķmalķnur er raunveruleiki. Meš žvķ aš nżta sér sumt af hugbśnaši og geymslutękni einkatölva mun žaš verša hęgt. Samleitni (convergence) kalla sumir žetta fyrirbrigši.
Žessi hugmynd fékk aukiš vęgi į sķšasta įri vegna fyrirtękja- samruna. Sķmafyrirtęki keyptu hluti ķ kapalsjónvarpsfyrir- tękjum vegna žess aš kaplarnir geta flutt meira af merkjum. Tvö kapalfyrirtęki bušu stjarnfręšilegar upphęšir ķ Paramount Communications Inc. įköf ķ aš tryggja sér dagskrįrefni til framtķšarinnar.
En lętin śtaf žessum kaupum og tilbošum drógu athyglina frį žeim möguleikum sem framfarir ķ smķši tölvukubba, gerš hugbśnašar og rafeindanetkerfa raunverulega skapa. Žaš er hęgt aš bęta mikiš margar samskiptaašferšir okkar og breyta žannig lķfi okkar.
Talpósturinn į skrifstofunni og rafeindapósturinn (E-mail) gętu unniš saman og elt žig heim eša ķ bķlinn ef žś vildir žaš. Foreldrar žķnir ķ öšru landi gętu horft į vķdeómyndina, sem žś tókst af skólaleikritinu sem dóttir žķn lék ķ, sama kvöldiš og žś tókst hana upp. Eša žś gętir gert öllum ķ bęnum kleyft aš horfa į hana į netkerfinu.
Lętin huldu lķka nagandi óvissu margra tękni og fjölmišlafyrirtękja um žaš hver staša žeirra yrši eftir fį įr. Michael Dell, stjórnarformašur Dell Computer Corp. varaši menn viš žvķ aš tölvuframleišendur vęru illa undir žaš bśnir aš keppa um kaupendur ķ veröld žar sem sjónvörp og sķmar vęru oršin eins flókin og fullkomin tęki og tölvur. "Viš kunnum ekki aš selja annaš en hluti og parta," sagši hann į rįšstefnu ķ desember. "Viš erum ekki aš selja venjuleg nżtanleg tęknivędd tęki."
Seint į įrinu kom upp efi į veršbréfamarkašnum um aš hagnašur kęmi eins fljótt og margir geršu rįš fyrir. Hlutabréf ķ nokkrum žekktum fyrirtękjum ķ samleitnis-bransanum féllu ķ verši. Žar į mešal ķ 3DO Co., Tele-Communications Inc., American Telephone and Telegraph Inc. (AT&T) og Nextel Commmunications Inc.
Jafnvel įkafir talsmenn stafręnu tękninnar fóru aš draga śr. "Ég held aš viš žurfum aš lķta svolķtiš į raunveruleikann," sagši John Scully ķ október eftir aš hann hętti hjį Apple Computer Inc., žar sem hann studdi mjög samleitnis-hugmyndir og żtti žróun handtölvunnar Newton įfram. Sś tölva er tįknręn fyrir framtķšina, en gölluš ķ upphafi.
"Ég dreg ekki ķ efa aš žetta muni allt gerast, en gerist žaš eins hratt og margir hafa vonaš?" spurši Scully. "Sjįlfur efast ég um žaš."
Samt sem įšur varš mikil breyting į žvķ įriš 1993 hvernig menn hugsa sér aš bošskipti muni žróast. Bandarķskir neytendur fengu aš vita žaš įriš 1992 aš brįšlega mundu kapalsjónvarpsstöšvar geta bošiš upp į 500 rįsir. Žessi hugsun féll ķ skuggann į sķšasta įri og ķ stašinn kom sś hugmynd aš fólk geti fengiš og sent hvaš sem žvķ sżnist - fréttir, kvikmyndir, endursżnt sjónvarpsefni, hljómleika, myndir śr brśškaupi fręnda sķns eša körfuboltakeppni ķ skólanum - hvar og hvenęr sem žaš vill.
Slķk gögn yršu geymd ķ žśsundum tölvukerfa ķ nįnast hverjum bę og borg og fólk mundi geta nįlgast žetta meš tölvunni sinni, sjónvörpum meš tölvukubbum, hljómflutningstękjum eša sķmum. Tęknin aš baki slķku netkerfi er flókin, en örugg og raunhęf. Mörgum félagslegum og fjįrhagslegum spurningum er žó ósvaraš.
"Vandamįlin sem viš ręšum gjarnan ķ žessu sambandi eru ekki fyrst fremst tęknileg," segir Robert Lucky, stjórnandi hagnżtra rannsókna hjį Bellcore, sem sér um rannsóknir fyrir bandarķsk sķmafyrirtęki. "Viš erum sannfęršir um aš viš rįšum viš tęknina. Žaš eru hlutir eins og höfundarréttur, eignarréttur hugverka og ašgangur fyrir alla, sem eru ekki aušleyst mįl.
Clinton forseti taldi įtak tękniišnašarins til aš gera rafeindanetkerfi fullkomnari og ašgengilegri vera eitt af žremur undirstöšuatrišum efnahagsstefnuskrįr sinnar. (Hin atrišin voru lok kalda strķšsins og aukin žįtttaka ķ heimsvišskiptum.) En žaš tók hann nęstum eitt įr aš tilnefna nżjan formann Fjarskiptanefndar rķkisins (Federal Communications Commission) sem framfylgir lögum um sķma, śtvarp, sjónvarp og kapalkerfi. Og žaš var ekki fyrr en ķ nóvember sķšastlišnum sem formenn tveggja įhrifamikilla žingnefnda į žessu sviši višurkenndu aš žörf vęri į gagngerri endurskošun į lögum um fjarskipti.
"Ef žetta er eitt af žremur grundvallarskilyršum efnahags- legra framfara held ég aš žaš vęri rįš aš reyna aš skilja mįlin betur og hraša sér örlķtiš," segir Eli Noam, prófessor ķ višskiptafręši og forstjóri Fjar-upplżsingastofnunar Colum- bia hįskóla. Skref ķ įttina var stigiš ķ vikunni fyrir jól žegar Al Gore varaforseti tilkynnti um vęntanlega nżja löggjöf um žessi mįl.
Į įrinu 1994 veršur fylgst vandlega meš tilraunum sem nokkur fyrirtęki munu gera meš aš afgreiša kvikmyndasżningar eftir pöntun og heimakaup į vörum og annarri žjónustu, en til žessa žarf sjónvarpstęki meš tvķįtta tengingum.
Žetta er ašeins örlķtill hluti af žvķ sem stafręna öldin mun fęra neytendum en hugsanlega žżšingarmikill hluti. Žaš mun taka nokkurn tķma fyrir stašla, samkeppnisreglur og stefnu opinberra ašila aš breytast žannig aš allir fįi leyfi til aš stunda žau bošskipti sem hugur žeirra stendur til, hvort sem um er aš ręša hljóš, rafręnan texta eša myndir.
AP - Sęmundur Bjarnason
BRÉF TIL BLAŠSINS
Saell Saemundur,
Eg heiti Ragnar Steingrimsson og er vid nam i litlum skola i sudur Kaliforniu.
Eg rakst a thetta blad thitt her a kvoldferdalagi i "Cyberspace," eda aetli "gopherspace" se ekki nakvaemara .... og las med mikilli athygli. Sjalfur er eg mikill addandi Internets (illa haldinn Internet-fykill ef satt skal segja) og tel her vera a ferd byltingu a staerd vid adrar storbyltingar i mannkynssogunni: en thad er nu onnur saga.
Eiginlega vildi eg bara skrifa ther og segja hversu vel mer likadi bladid. Eg tok eftir thvi ad thu varst a hottunum eftir askrifendum og mattu gjarnan setja mig a listann, tho einhver vandraedi seu vist med ad koma islenskum stofum i gegnum mail-programs (sjalft internet er 8-bit eins og thu vaentanlega veist), en i sidasta tolubladi sa eg grein um lausn a thessu sem vert vaeri ad kanna betur.
Eina athugasemdin er um spurningu thina vardandi einkennistafina CH fyrir Sviss, svarid er ad CH stendur fyrir "Cantons of Helvetia."
Kaer Kvedja
Ragnar Steingrimsson
email: steingri@chapman.edu
Ég žakka hrósiš og tek undir meš bréfritara varšandi žżšingu Internet-byltingarinnar.
Ég tók mér žaš bessaleyfi aš birta žetta bréf og nota žaš sem inngang aš smįgrein um ķslenska stafi ķ śtlöndum. Ég breytti ekki žeim rithętti sem bréfritari neyddist til aš nota til žess aš undirstrika vandamįliš.
Ég žakka Steingrķmi fyrir upplżsingarnar um Sviss en mig var fariš aš gruna aš nafniš Helvetia blandašist einhvern vegin ķ mįliš žvķ ég safnaši frķmerkjum žegar ég var unglingur og mundi vel aš į frķmerkjum žašan stóš alltaf Helvetia.
Ég er nś svo lķtill tölvusérfręšingur aš ég žekki ekki almennilega muninn į 7-bita og 8-bita kerfi, en veit aš žaš snertir mikiš stafatöflur og möguleika manna į aš nota ķslenska stafi.
Ég skildi ekki alltof vel žaš sem rętt var um ķ sķšasta blaši varšandi gk-formiš svonefnda, en veit žó aš žaš virkar. Ég hef ekki ennžį komiš žvķ ķ verk aš koma upp öšrum póstlista fyrir gk-formiš en nokkrir hafa bešiš um aš fį blašiš žannig. Žetta blaš er ég aš hugsa um aš senda žeim beint eftir aš ég hef breytt žvķ ķ gk-form (sem ég vona aš mér takist žó ég hafi aldrei gert žaš fyrr) og munu žeir žvķ fį tvö eintök af žvķ.
Sķšan vonast ég til aš einhverjir menn fróšir um stafatöflur og žesshįttar mešal lesanda blašsins hjįlpi mér viš aš finna lausn į žessu vandamįli. Best vęri held ég ef allir gętu veriš į sama póstlistanum og ég held aš aušvelt ętti aš vera aš śtbśa smįforrit til žżšingar į milli stafagerša žó blöšin kęmu brengluš ķ fyrstu, svo framarlega sem ķslensku stafirnir vęru į einhvern hįtt tiltękir į viškomandi tölvu.
Sęmundur Bjarnason
ÓOPINBERA BROSKALLA - ORŠABÓKIN
:-) Grunnbrosiš. Žetta er notaš til aš gefa til kynna aš ekki skuli taka žaš alltof alvarlega sem sagt var. Žżšir eiginlega: Ég er bara aš grķnast. Naušsynlegt vegna žess aš röddin heyrist ekki.
;-) Blikk bros. Deplar auganu um leiš. Žżšir eiginlega: Žś veist. Ekki verša vond(ur).
:-( Brosgretta. Mér lķka žetta ekki. Mér žykir žetta leišinlegt.
:-I Óįkvešiš bros. Betra en brosgrettan en ekki eins gott og grunnbrosiš.
:-> Žetta var kaldhęšin athugasemd. Verra en :-)
>:-> Žetta var verulega eitraš.
>;-> Ótugtarleg athugasemd.Žetta voru grundvallarbrosin...Nęst eru mun sjaldgęfari geršir.
(-: Notandinn er örvhent(ur).
%-) Notandinn er bśinna aš glįpa alltof lengi į skjįinn.
:*) Notandinn er drukkinn.
[:] Notandinn er vélmenni.
8-) Notandinn er meš sólgleraugu.
B:-) Sólgleraugun eru upp į höfšinu
::-) Notandinn er meš gleraugu.
B-) Notandinn er meš hornspangargleraugu.
8:-) Notandinn er lķtil stelpa.
:-)-8 Notandinn er stór stelpa.
:-{) Notandinn er meš yfirskegg.
:-{} Notandinn er meš varalit
{:-) Notandinn er meš hįrkollu.
}:-( Hįrkollan er aš fjśka.
:-[ Notandinn er Vampķra.
:-E Vampķra meš vķgtennur
:-F Vantar ašra vķgtönnina
. :-7 Kalhęšnisleg athugasemd.
:-* Notandinn var aš borša eitthvaš sśrt.
:-)~ Notandinn slefar.
:-~) Notandinn er kvefašur.
:'-( Notandinn er aš grįta.
:'-) Notandinn grętur af gleši.
:-@ Notandinn öskrar.
:-# Notandinn er meš spengur (jįrnbrautarteina).
:^) Notandinn er nefbrotinn.
:v) Nefbrotinn ķ hina įttina.
:_) Nefiš er aš detta af notandanum.
:-& Notandinn getur ekkert sagt.
=:-) Notandinn er burstaklipptur.
-:-) Notandinn er punkari.
-:-( (alvöru punkarar brosa ekki)
:=) Notandinn er meš 2 nef.
+-:-) Notandinn er pįfi, biskup eša e-š žesshįttar.
`:-) Notandinn rakaši af sér ašra augabrśnina ķ morgun.
,:-) Sama...hinum megin.
|-I Notandinn er sofandi.
|-O Notandinn er geispandi/hrjótandi.
:-Q Notandinn reykir
:-? Notandinn reykir pķpu.
O-) Notandinn er kafari.
O :-) Notandinn er engill (a.m.k. innst inni)
:-P Nei, ég trśi žessu ekki.
:-S Notandinn var aš rugla eitthvaš.
:-D Notandinn er aš hlęgja (aš žér).
:-X Notandinn segir ekki orš.
:-C Notandinn skammast sķn hręšilega.
<|-) Notandinn er Kķnverji.
<|-( Notandinn er Kķnverji og kann ekki aš meta svona skrķtlur.
:-/ Notandinn er efablandinn.
C=:-) Notandinn er kokkur.
@= Notandinn er hlynntur kjarnorkustrķši.
*<:-) Notandinn er meš jólasveinahśfu.
:-o Ó, ó.
(8-o Žetta er herra Bill.
*:o) Og trśšurinn Bozo.
3:] Gęludżrabroskarl.
3:[ Vondur gęludżrabroskarl.
d8= gęlubjórinn žinn meš gleraugu og hjįlm.
E-:-) Notandinn er radķóįhugamašur.
:-9 Notandinn er aš sleikja śt um.
%-6 Notandinn er heiladaušur.
[:-) Notandinn er meš vasadiskó.
(:I Notandinn er menningarviti.
<:-I Notandinn er bjįni.
@:-) Notandinn er meš tśrban.
:-0 Hljóš!
:-: Stökkbreytt afbrigši af broskarli.
Ósżnilega brosiš (mikiš notaš).
.-) Notandinn er eineygšur.
,-) Sama...en hann er aš blikka.
X-( Notandinn dó.
8 :-) Notandinn er galdramašur.
C=}>;*{)) Risa-broskarl... Drukkinn, djöfullegur kokkur ķ roki meš hįrkollu, yfirskegg og undirhöku.Athugiš: Mörg žessara brosa mį nota įn nefs og gera žannig dvergabros.
:) Dvergabros.
:] Vingjarnlegur dvergur sem vill gjarnan vera vinur žinn.
=) Afbrigši...
:} - Hvaš į aš kalla žennan?
:) - Glašur.
:> - Hvaš..?
:@ - Hvaš..?
:D - Hlįtur.
:I - Hmmm...
:( - Žvķ mišur.
:[ - Agalegt.
:< - Hvaš..?
:{ - Hvaš..?
:O - Hrópar.
:C - Hvaš..?
:Q - Hvaš..?
:,( - Grįtandi.
[] - Fašmlög og
:* - kossar
|I - Sofandi.
|^o -Hrjótandi.
:- Karlkyns.
>- Kvenkyns.
%*} Blindfullur.
*:-( Timburmenn og höfšuverkur.
d:-) Hornaboltaleikari.
C|:-= Chaplin.
7:^] Reagan.
=:o] Clinton.
