Til baka i efnisyfirlit
Fyrir nokkru hafši ég samband viš Einkaleyfaskrifstofuna og spuršist fyrir um hvort ég gęti fengiš einkarétt į notkun oršsins "rafritiš". Viš fyrstu sżn sżndist starfsfólkinu žar aš svo ętti aš vera, en žaš vildi žó ekki fullyrša aš svo vęri enda er hlutunum žannig fyrir komiš aš žaš kostar 9500 krónur aš sękja um slķka skrįningu og sķšan er usóknin annašhvort samžykkt eša henni hafnaš.Žó mig langi til aš eignast nefndan einkarétt, žvķ mér finnst nafniš nokkuš gott hjį mér, žó ég segi sjįlfur frį, žį er ég ekki tilbśinn til aš borga 9500 krónur fyrir žaš. Žessvegna er žaš sem ég hef nś įkvešiš aš gefa žeim sem vilja, kost į aš styrkja mig til žess aš eignast žetta einkaleyfi, og stušla jafnframt aš žvķ aš ég skašist ekki aš rįši fjįrhags- lega į śtgįfu žessa rits, meš žvķ aš leggja smįupphęš, t.d. 300-500 kr. į įri inn į sparisjóšsbók nr. 10115 viš Landsbanka Ķslands Įrbęjarśtibś.
Nś hafa veriš teknir ķ notkun tveir póstlistar fyrir Rafritiš, sį sem lengi hefur veriš ķ notkun og annar sem heitir rafritid-gk og į hann er Rafritiš sent į gk-formi sem er žannig aš meš žvķ er mögulegt fyrir Ķslendinga sem staddir eru erlendis aš breyta blašinu meš einföldu forriti žannig aš ķslensku stafirnir komi aftur eftir aš ég hef breytt žvķ meš sérsöku forriti ķ žetta svokallaša gk-form. Veriš getur aš einhverjir séu ennžį į bįšum listunum og biš ég žį aš lįta mig vita svo ég geti leišrétt žaš. Og žeir sem vilja komast į gk-listann žurfa endilega aš lįta mig vita.
Eftirtaldir hafa gerst įskrifendur aš Rafritinu sķšan sķšast:
dg0@engr.uark.edu Daši Gušmundsson
bartels@ismennt.is Jón Bartels
thorirm@rhi.hi.is Žórir Magnśsson
palmason@scf.usc.edu Gunnar Pįlmason
afj@rhi.hi.is Įrni Freyr Jónsson
bthor@vsys0.hac.com Brynjólfur Žórsson
gisli@cs.ucsb.edu Gķsli Hjįlmtżsson
halldor@atlantic.meteo.mcgill.ca Halldór Björnsson
asgeirk@rhi.hi.is Įsgeir Kröyer Antonsson
nvaldi@ismennt.is Jón Bjarni Magnśsson
bjarturh@ismennt.is Sigurbjartur Helgason
gunnaha@rhi.hi.is Gunnar Ingi Halldórsson
jfk@fire.is Jón Fannar Karlsson
Nokkrir ašilar hafa flust af listanum "rafritid" į "rafritid-gk".
Mešal efnis ķ žessu blaši mį nefna grein um vandamįliš varšandi žaš aš hafa samband viš ķslensk BBS meš Kermit. Vištališ viš Lįru Stefįnsdóttur kemur nś loksins fyrir augu lesanda og grein er ķ blašinu um rįšstefnuforritiš "nn" eftir Tryggva R. Jónsson. Įgęt grein og stórfróšleg, en żmislegt er žó ósagt um rįšstefnurnar ennžį svo merkilegt fyrirbrigši sem žęr eru og veršur reynt aš skrifa meira um žęr į nęstunni. Breytingar viršast vera į döfinni varšandi icenet rįšstefnurnar sem hafa veriš vęgast sagt lķtiš notašar til žessa og vonandi veršur hęgt aš segja nįnar frį žvķ ķ nęsta blaši.
Benda mį į aš undanfariš hafa veriš nokkrar deilur į Usenet rįšstefnunni rec.games.chess śtaf "Reykjavik open" skįkmótinu sem nżlega er lokiš. Žeim sem vilja kynna sér žetta er bent į aš lesa allt sem merkt er "Reykjavik open" į nefndri rįšstefnu.
Geysilegt fjör hefur veriš į póstlistanum island-list aš undanförnu en lķtillega var sagt frį honum ķ Rafritinu nr. 1 1994. Žetta byrjaši meš žvķ aš einhver sendi inn eftirfarandi vķsu:
Hagyršinga höfum vér,
heldur betur góša,
ef oss į mešal į žeim ber,
ašra setur hljóša.Sķšan varš einhver annar til žess aš benda į aš eignarfalliš af vér vęri vor en ekki oss og žį varš allt vitlaust. Honum var bent į aš ekki vęri viš hęfi aš gagnrżna į žennan hįtt en hann svaraši fullum hįlsi og svo blandašist żmislegt fleira ķ mįliš og fariš var aš skrifa um hitt og žetta og er sumt af žvķ efni bęši stórskemmtilegt og fróšlegt.
Žó mörgum finnist ešlilegt aš gagnrżna opinskįtt bęši mįlfar og stafsetningu į rįšstefnum og póstlistum er af żmsum įstęšum ekki rétt aš gera žaš į žann hįtt aš senda greinar į viškomandi rįšstefnur eša lista meš tilvitnašri meintri villu. Ef mönnum finnst naušsyn bera til aš leišrétta villuna er réttara aš senda bréf beint til viškomandi eša safna saman dęmum um nokkurn tķma og skrifa sķšan um réttritun eša mįlfar į almennum nótum.
Og almennt varšandi gagnrżni ķ Netheimum ber aš hafa sterklega ķ huga rįšleggingu Einars Benediktssonar: "Ašgįt skal höfš ķ nęrveru sįlar", žvķ žaš er ótrślega aušvelt aš gleyma žvķ žegar sest er nišur viš tölvuna aš bak viš öll skrif eru lifandi manneskjur.
Sęmundur Bjarnason
KĶNVERSKA HERBERGIŠ.
Fyrstu tölvurnar voru smķšašar ķ Bretlandi og Banda- rķkjunum undir lok 5. įratugarins. Žęr voru heljarmikil bįkn, į stęrš viš hśs, og žeim var ętlaš aš vinna alls konar talnareikning, ašallega fyrir heri žessara landa. En ekki leiš į löngu įšur en fariš var aš forrita tölvur til aš vinna annars konar verk en talanreikning. Enski stęršfręšingurinn Alan Turing, sem uppi var į įrunum 1912 til 1954 og er helsti upphafsmašur tölvufręšinnar, reyndi til dęmis aš bśa til forrit sem nota mętti til aš lįta tölvur tefla skįk. Žetta var įriš 1953. Fyrstu keyrsluhęfu skįkforritin komu fram į įrunum milli 1955 og 1958. Žau höfšu ekkert ķ ęfša skįkmenn aš segja. En nś, įriš 1993, eru til forrit sem lįta tölvur tefla jafn vel og góšir skįkmenn.
Į įrunum upp śr 1930 vann Alan Turing aš rannsóknum į ešli vélręnna ašferša. Hann sżndi fram į žaš meš įgętum rökum aš allar reikniašferšir sé hęgt aš byggja śr fįeinum einföldum ašgeršum sem vél getur framkvęmt. Rök Turings tóku ekki ašeins til stęršfręši žvķ hann sżndi lķka fram į aš ef hęgt er aš forrita vél til aš vinna eftir hvaša reikniašferš sem er žį er hśn altęk ķ žeim skilningi aš žaš er hęgt aš forrita hana til aš vinna meš tįkn, eša munstur, eftir öllum endanlegum og ótvķręšum forskriftum og herma žannig eftir hvaša ferli sem er.
Tölvur eru altękar vélar ķ skilningi Turings. Žetta žżšir mešal annars aš ķ stašinn fyrir hvaša sjįlfvirknibśnaš sem er mį setja tölvu og forrita hana til aš vinna sama verk.
Į įrum seinni heimstyrjaldarinnar unnu lķfešlisfręš- ingurinn Warren McCulloch og stęršfręšingurinn Walter Pitts saman aš rannsóknum į taugakerfinu. Įriš 1943 birtu žeir ritgerš sem žeir nefndu "A Logical Calculus of the Ideas Immanent in Nervous Activity". Žessi ritgerš įtti eftir aš verša einhver helsti hugmyndabanki gervigreindarfręšinga. En gervigreindarfręši snżst um aš gęša vélar viti. McCulloch og Pitts sżndu fram į aš taugafrumur, sem eru tengdar saman og skiptast į rafbošum, geta unniš śtreikninga svipaša žeim sem reiknivélar vinna. Af nišurstöšum žeirra leišir mešal annars aš hvašeina sem net af taugafrumum getur reiknaš er lķka hęgt aš lįta tölvu reikna og hvašeina sem tölva getur gert er hęgt aš lįta tauganet gera. Sé bętt viš žetta žeirri forsendu aš allt hugarstarf manna og dżra fari žannig fram aš taugafrumur skiptast į rafbošum žį blasir sś nišuršstaša viš aš tölvur geti unniš sams konar hugarstarf og fólk.
Ef mannsheilinn er vél śr taugafrumum sem gera ekkert annaš en rafeindabśnašur getur gert, og ef tölva getur hermt eftir hvaša vél sem er žį getur tölva hermt eftir manns- heilanum.
Aušvitaš eru allar tölvur sem hingaš til hafa veriš smķšašar miklu hęgvirkari en mannsheilinn. Sé magn upp- lżsinga męlt ķ bitum, eins og tķtt er aš gera ķ tölvufręši, žį er ekki fjarri lagi aš öflugar tölvur geti unniš śr įlķka upplżsingamagni į sekśndu eins og taugakerfi snigils. Žęr vantar žvķ mikiš upp į aš hafa svipaša afkastagetu og mannsheili.
Meš hverju įri sem lķšur tvöfaldast afkastageta töl- vanna. Žetta žżšir aš hśn žśsundfaldast į įratug og milljón- faldast į 20 įrum. Meš slķku įframhaldi nį vélarnar okkur fyrr eša sķšar. Skyldi žį verša hęgt aš forrita tölvur žannig aš žęr geti gert allt sem heilinn ķ okkur getur? Hinir róttękari śr hópi gervigreindarfręšinga, meš Marvin Minsky prófessor viš MIT ķ broddi fylkingar, svara žessari spurningu jįtandi og halda žvķ fram aš į endanum verši enginn munur į andlegu lķfi manna og véla. Hinir hófsamari lįta sér duga aš halda žvķ fram aš hęgt sé aš lįta vélar vinna öll verk sem menn geta unniš en fullyrša ekkert um aš hęgt sé aš gęša žęr skilningi, mešvitund og tilfinningum eins og fólk hefur.
Żmsum hefur blöskraš fullyršinar róttękra gervigreindar- sinna. Einn žeirra er John R. Searle prófessor ķ heimspeki viš Berkeley hįskóla ķ Kalifornķu. Ķ fręgri ritgerš sem heitir "Minds, Brains and Programs" rökstyšur Searle žį nišurstöšu aš žótt einhvern tķma verši kannski til tölvur sem geta hermt eftir fólki, talaš eins og fólk og unniš sömu verk og fólk, žį geti žęr ekki hugsaš eins og fólk.
Aš įliti Searle getur tölva sem hermir eftir hugsun ekki hugsaš neitt frekar en tölva sem hermir eftir flugvél getur flutt okkur milli landa.
Rökfęrsla Searle er barnslega einföld. Hann byrjar į aš minna į aš tölvur gera ekkert annaš en aš vinna meš munstur og tįkn eftir forriti, ž.e.a.s. reglu eša forskrift. Žetta geta menn lķka gert og žannig leikiš allar sömu kśnstir og tölvur. Sķšan segir Searle aš hann geti hugsaš sér aš hann sitji inni ķ herbegi meš leišbeiningar eša forrit į sķnu móšurmįli og helling af litlum mišum meš undarlegum myndum eša tįknum. Hann sér blaš meš skrżtnum myndum koma inn um rifu og flettir upp ķ leišbeiningunum hvernig brugšist skuli viš og sér aš žar stendur aš hann skuli stinga mišum nśmer 1007 og 456 śt um sömu rifu. Žannig lķša dagarnir og Searle veit ekkert hverjir setja žessa miša inn eša hvers vegna hann er žarna. Hann hlżšir bara leišbeiningunum.
Fólkiš utan viš herbergiš er kķnverjar og į blöšunum sem žaš stingur inn eru spurningar į kķnversku. Forritiš sem Searle vinnur eftir lętur hann stinga śt mišum meš réttum og ešlilega oršušum svörum viš žessum spurningum. Kķnverjunum viršist sem herbergiš, eša sį sem ķ žvķ er, skilji kķnversku. En Searle skilur ekki neitt. Veit ekki einu sinni aš tįknin į blöšunum sem hann fęr eru spurningar og mišarnir sem hann réttir śt eru svör.
Af žessari sögu dregur Searle žį įlyktun aš fyrst hann skilur ekki kķnversku žótt hann fylgi svona leišbeiningum žį muni forrit sem lętur tölvu haga sér eins og hśn skilji mįl og geti spjallaš um alla heima og geima ekki gęša hana neinum raunverulegum skilningi.
Žessi rök Searle hafa valdiš heimspekingum og gervi- greindarfręšingum miklum heilabrotum og menn eru alls ekki į eitt sįttir um hvaš žau sanna.
Rök Turings fyrir žvķ aš tölva sé altęk vél eru nįnast hafin yfir allan vafa. Žaš er engin įstęša til aš efast um aš starfsemi mannsheilans sé ķ žvķ fólgin aš taugar skiptast į rafbošum. Enginn hefur heldur bent į neitt sem er lķklegt til aš skipta mįli og tauganet ķ mannsheila getur gert en rökrįsir, af žvķ tagi sem tölvur eru smķšašar śr, geta ekki. Searle er sammįla flestum sįlfręšingum og lķfešlisfręšingum um žaš aš allt hugarstarf fari fram ķ heilanum en samt benda rök hans til žess aš sumt hugarstarf manna sé af öšru tagi en žau verk sem tölvur geta unniš. Hér er žvķ einhver vitleysa į feršinni. Ef rök Searle eru gild žį er annaš hvort eitthvaš bogiš viš undirstöšur tölvufręšinnar eša rķkjandi hugmyndir um mannsheilann og mannlegt hugarstarf.
Atli Haršarson
AŠ KOMAST NĘR TÖLVUĮSTINNI
vištal viš Lįru Stefįnsdóttur.Žaš var snemma įrs 1986 sem skólastjóri Grunnskólans į Kópaskeri, Pétur Žorsteinsson fékk įhuga į tölvusamskiptum og žeim möguleikum sem žau gętu haft fyrir ķslenska kennara.
Fyrst reyndi hann aš tengjast tölvukerfi Hįskóla Ķslands en sį fljótlega aš žaš var alltof dżrt, ekki bara fyrir hann heldur mundi žaš verša of dżrt fyrir flesta skóla landsins. Hann byrjaši žvķ aš athuga hvernig hann gęti sjįlfur komiš upp tölvuneti fyrir ķslenska skóla.
Hann keypti sér UNIX tölvu og byrjaši aš undirbśa tölvusamskiptažjónustu fyrir skólana. Fyrstu grunnskólarnir tengdust tölvukerfi hans įriš 1990 og nś er svo komiš aš nęr allir skólar landsins eru tengdir Ķslenska Menntanetinu.
Žegar upphaflega tölvunetiš sem Pétur kom upp var sumariš 1992 gert aš Ķslenska menntanetinu meš mišstöšvar į žremur stöšum į landinu, į Kópaskeri, į Akureyri og ķ Reykjavķk voru žaš einkum eftirtalin sjö atriši sem höfš voru aš leišarljósi:
1. Kerfiš yrši byggt į UNIX og tengt Interneti.
2. Skólarnir žyrftu aš geta notaš žann vélbśnaš sem fyrir hendi vęri. Žjónusta yrši jöfn fyrir allar tegundir vélbśnašar sem žar vęri.
3. Notendavišmót yrši sem vingjarnlegast og notendur žyrftu ekki aš žekkja eina einustu UNIX skipun til aš geta notaš kerfiš.
4. Leišbeinendur mundu heimsękja hvern einasta skóla sem tengdist netinu og hjįlpa fólki žar aš tengjast og ganga śr skugga um aš allt vęri ķ lagi.
5. Notendur žyrftu aš geta hringt ķ umsjónarmenn netsins svo aš segja hvenęr sem vęri.
6. Kostnašur yrši aš vera lįgur og óhįšur notkun og tengitķma.
7. Andrśmsloft samvinnu og samhjįlpar yrši rįšandi innan notendahópsins.
Haustiš 1992 komu žrjįr nżjar tölvur til menntanetsins og žrķr nżir starfsmenn hófu störf žar. Žaš voru Björn Žór Jónsson įšur į Akureyri nś ķ framhaldsnįmi ķ Bandarķkjunum, Lįra Stefįnsdóttir Reykjavķk og Jón Eyfjörš Grindavķk. Įsamt meš Pétri Žorsteinssyni eru žessir upphaflegu starfsmenn menntanetsins jafnframt eigendur žess.
Eins og sjį mį af framansögšu er Ķslenska Menntanetiš ekki enn oršiš tveggja įra en er žó greinilega leišandi og mótandi afl ķ tölvusamskiptum į Ķslandi. Žangaš hafa BBS- sysoppar og ašrir tölvusamskiptafķklar flykkst og sennilega er svo komiš nśna aš vinsęldir netsins eru aš verša helsta vandamįl žess svo öfugsnśiš sem žaš nś er.
Rafritiš er eitt žeirra fyrirbrigša sem sprottiš hafa upp śr žeim frjóa jaršvegi sem menntanetiš hefur skapaš og hefši tępast getaš oršiš til nema vegna žess.
Žaš var žessvegna ekki aš ófyrirsynju aš ég baš einn starfsmanna netsins, Lįru Stefįnsdóttur um vištal.
Lįra tók žessu af mestu ljśfmennsku og tilhögunin var žannig aš undirritašur sendi henni spurningalista sem hśn svaraši og sķšan spruttu af žvķ fleiri spurningar og žannig gengu bréfin fram og aftur milli okkar žar til ég įleit nóg komiš.
Žetta var ķ fyrri hluta desember s.l. og til stóš aš vinna vištališ fljótlega en sakir anna hefur žaš sķfellt dregist, en nś veršur ekki lengur undan žvķ vikist.
RR.: Segšu mér eitthvaš um sjįlfa žig. T.d. hvaša nįm žś stundašir, hvar žś hefur unniš og hve lengi žś hefur veriš hjį menntanetinu.
L.S.: Ég tók Samvinnuskólann į sķnum tķma og geršist bisnissmann, flutti inn raflagnaefni ķ 7 įr fyrir Landssamband Ķslenskra Rafverktaka. Kynntist tölvum 1981 sem var įst viš fyrstu sżn enda öll forrit sem meš henni komu handónżt svo allt žurfti aš skrifa upp į nżtt, laga og breyta. Aš vķsu héldu yfirmenn mķnir aš ég héldi viš forritarann en ekki aš forritun tęki svo langan tķma og vildu aš ég gerši žaš įn žess aš heimta kaup fyrir ;-)
Nś til žess aš komast nęr tölvuįstinni las ég utanskóla 3. og 4. bekk ķ Samvinnuskólanum meš fullri vinnu. Byrjaši haustiš 1983 og klįraši voriš 1985. Dinglaši svo ķ skemmtilegum kśrsum ķ HĶ og setti upp tölvukerfi fyrir Microtölvuna og forritaši sķšar ķ skólakerfinu Axel.
Fór sķšan aš kenna 1989 og klįraši Tölvuhįskóla VĶ meš, sķšan tók ég Uppeldis- og Kennslufręši, lķka utanskóla og sķšast kśrs ķ Online Education and Training ķ Open University ķ London ķ gegnum tölvusamskipti.
Ég tók sķšan til starfa viš menntanetiš haustiš 1992 žegar nżju tölvurnar 3 komu og um leiš tóku til starfa žar einnig Jón Eyfjörš og Björn Žór Jónsson.
RR.: Žiš hjį menntanetinu hafiš ekki sóst eftir almennum įskrifendum hefur mér sżnst, en ekki heldur neitaš mönnum um ašgang. Hver er framtķšin aš žessu leyti? Į nokkuš aš fara aš auglżsa?
L.S.: Nei, viš önnum einungis skólakerfinu eins og er og eigum erfitt meš aš taka inn einkanotendur. Žeir hafa einnig reynst talsvert "žyngri" notendur en kennarar og žvķ hefur gjaldskrįin į žeim veriš of lįg.
RR.: Žetta į eftir aš vekja athygli. Stendur til aš hękka afnotagjaldiš? Er alveg hętt aš taka einkanotendur inn? Vęri ekki kannski betra aš taka sem flesta inn og sjį til hvort žeir nżju eru ekki "léttari" en hinir? "Žyngjast" ekki bara žeir sem fyrir eru ef žiš hęttiš aš bęta viš?
L.S.: Fyrst og fremst žjónar menntanetiš menntastofnunum ž.e. skólum o.fl. Žegar žaš gerist aš netiš annar ekki notkuninni eru einkanotendur ekki teknir inn eins og geršist t.d. nś ķ október og nóvember. Žaš er ekki hęgt aš segja nśna aš viš séum alveg hętt aš taka einkanotendur en ķ bili förum viš varlega ķ žaš. Žį fer žaš aušvitaš eftir žvķ hvernig menn ętla aš nota netiš. Ég held ekki aš žeir sem fyrir eru "žyngist" nema aušvitaš menn séu aš misnota netiš og hleypa öšrum ķ hólfin sķn sem mį alls ekki.
RR.: Hvaša stofnanir s.s. menntamįlarįšuneyti, fręšsluskrifstofur, nįmsgagnastofnun, bókasöfn og ž.h. nota netiš?
L.S.: Menntamįlarįšuneyti og fręšsluskrifstofur nota netiš. Žó er žetta afar mismunandi eftir deildum ķ rįšuneytinu og fręšsluskrifstofa um landiš. Ég held aš įn žess aš kasta rżrš į einn né neinn megi segja aš Fręšsluskrifstofa Noršurlands Eystra hafi veriš einna duglegust af žessum stofnunum aš nota netiš, leggja inn efni ķ gopher o.fl.
Öflugsta bókasafniš į netinu er įn efa bókasafn KHĶ en žar er netiš notaš grķšarlega. Bókasafnsfręšingar ķ menntastofnunum eru lķka aš velta fyrir sér aukinni notkun og upplżsingaveitu į netinu.
Gegnir er žó lķklega besta dęmiš um bókasafnsnotkun nśna en viš veitum einmitt ašgang aš žvķ. Żmislegt er žó į döfinni ķ žessum efnu.
RR.: Eru Fęreyingar meš tengingu viš Internet? Ég spyr ašallega af žvķ aš žaš hefur veriš bollalagt mikiš um žetta į soc.culture.nordic aš undanförnu.
L.S.: Nei, ég talaši einmitt um žetta viš Steen Weidemann sem vinnur hjį SkoleKom ķ Danmörku. SkoleKom er ķ menntamįlarįšuneytinu og žar af leišandi menntanetiš žeirra.
Svokallaš vestnorręnt samstarf hefur tekist um tölvusamskipti. Fęreyingar hafa fengiš fjįrveitingu ķ aš setja upp net hjį sér og munum viš hjį menntanetinu vinna meš žeim ķ aš setja žaš upp. Pétur fer til Fęreyja fljótlega til aš ašstoša viš uppsetningu į vél žar. Samstarf viš Gręnlendinga er skemmra į veg komiš en žeir munu einnig verša meš. Annars eru Fęreyingar inni hjį okkur į menntanetinu nśna.
RR.: Hvernig tengjast žeir? Hringja bara frį Fęreyjum?
L.S.: X.25 og hringja ef ég man rétt.
RR.: Um žaš bil 600 af skrįšum notendum menntanetsins viršast aldrei hafa loggaš sig inn į kerfiš. Af hverju?
L.S.: Viš breyttum kerfinu žannig aš žeir sem hafa ekki loggaš sig inn ķ nokkuš marga mįnuši koma fram žannig aš žeir hafi aldrei tengst. Hinsvegar mį réttilega benda į aš žessir 600 (ég tékkaši töluna ekki af) eru ekki virkir notendur. Talsvert er um žaš aš menn fįi verknśmer, byrji pķnulķtiš en hętti sķšan. Įstęšurnar geta veriš margar t.d. aš menn yfirstigi ekki žann žröskuld aš lęra į netiš, ętli sér aš gera eitthvaš en geri žaš ekki. Sjįi ekki tilgang o.s.fr. Hinsvegar eru margir notendur afar virkir sem sést į žvķ aš toppurinn į innhringingum ķ nóvember var 1500 upphringingar į dag, en mešaltališ var um 1000.
RR.: Nįmskeišin sem hafa stašiš yfir aš undanförnu viršast einkum vera fyrir kennara. Eru einhver nįmskeiš fyrir ašra? Hvernig? Hvaš kosta žau?
L.S.: Tja, žaš hafa veriš žreifingar ķ gangi. Einstaklingum hefur veriš kennt og nś eftir įramót veršur kennt milli framhaldsskóla, ž.e. framhaldsskólanemum. sķšan mį ekki gleyma Farskóla KHĶ žó žaš sé kennaranįm. Fullt af hugmyndum er ķ gangi en enginn hefur enn veriš svo įręšinn aš hrinda žeim ķ gang.
RR.: Hvaša skólar nota ĶM mest? Grunnskólarnir, framhaldsskólar, sérskólar?
L.S.: Ég veit ekki hvort į aš tala um skóla ķ žessu sambandi. Mér finnst sem kennarar sem eru drķfandi séu žeir sem birtast fyrst į netinu. Margir grunnskólakennarar eru frįbęrir og duglegir aš nota netiš meš nemendum. Framhaldsskólakennarar hafa ekki veriš eins liprir viš aš nota netiš meš nemendum en nota žaš grķšarlega varšandi sķnar faggreinar.
RR.: Er ekki "umferšin" į žeim "upplżsingažjóšvegi" sem Internet vissulega er, aš verša svo mikil aš bśast megi viš vaxandi umferšaröngžveiti?
L.S.: Jś, ef spįr um vöxt Internet eru eitthvaš nęrri lagi žį mį bśast viš žvķ aš einhverjar tölvur sem eru opnar öllum nśna loki eša takmarki ašgang.
RR.: Eru mikil samskipti ķ gegnum netiš viš erlenda skóla?
L.S.: Jį, fjölmörg. Til aš nefna nokkur:
KIDLINK: Allmörg börn hafa tekiš žįtt ķ KIDLINK t.d. bréfaskriftum, žemaverkefnum og stęrri verkefnum. Toppurinn er lķklega KIDLINK hįtķšin ķ maķ žegar į annaš hundraš börn į aldrinum 10-15 įra tölušu viš börn vķša um heim į IRC, meš tölvupósti og talk.
Ķ žemaverkefnum KIDLINK ž.e. KIDFORUM sem ég sé um hafa ķslensk börn tekiš žįtt t.d. ķ žemaverkefnunum "Hįtķšir", "Žjóšlegar bókmenntir", "Ķmyndaš feršalag um heiminn" og nś "Strķš og frišur" en žar eru žau meš börnum frį Ureguay, Argentķnu, Bandarķkjunum, Bretlandi, Slóvenķu, telpu sem er flóttamašur frį Bosnķu, Ķsrael og mörgum fleiri.
Sķšan mį telja verkefni ķ "Haiku" ljóšagerš žar sem 10 įra börn ķ Ölduselsskóla ortu ljóš ķ ljóšabók įsamt börnum ķ Bandarķkjunum en sś bók fer brįtt aš koma śt.
Eldfjallaverkefni milli barna ķ Villingaholti og nemenda į Hawaii.
Verkefni fyrir 6-8 įra börn įsamt börnum frį Tasmanķu, Bandarķkjunum, Bretlandi og Perś.
Innanlandsverkefni hafa veriš fį ķ vetur en žaš voru a.m.k. tvö góš ķ fyrravetur ž.e. landafręšiverkefniš "Feršast um Ķsland" og "Fuglatalning". Bęši gengu įgętlega.
Nś sķšan mį nefna aš kennarar į Endurmenntunarnįmskeiši ķ KHĶ eru ķ verkefni meš kennaranemum ķ York University ķ Toronto Kanada.
Nemendur ķ tölvufręši ķ Fjölbrautaskólanum viš Įrmśla hafa tekiš žįtt ķ fjölmörgum verkefnum t.d. viš Frakkland um tölvunotkun ķ nįmi, vištöl og fleira.
Og haug ķ višbót gęti ég nefnt.
Verkefnin hafa alla jafnan gengiš vel en žó žarf aš skipuleggja vel. Helst hrjįir Ķslendinga aš svara ekki bréfum sem žeir fį eša žį aš žeir lenda į móti fólki sem svarar ekki. Žį er best aš vera meš ķ skipulögšum verkefnum.
RR.: Hvaš eru notendur aš gera inni į netinu?
L.S.: Žaš er afar misjafnt. Oft gerist žaš aš kennarar fį sér pósthólf og bķša sķšan eftir žvķ aš bréf frį vinum og kunningjum žyrpist ķ hólfiš žeirra. Žetta gerist ekki žannig heldur meš žvķ aš hver skilgreini fyrir sig hvaš hann ętlar aš gera og vinni aš žvķ meš ašstoš menntanetsins.
Margir eru aš leita aš efni (gopher/ftp/póstlistar) ašrir eru aš taka žįtt ķ hugšarefnum sķnum eša leita aš efni tengdu kennslu. Menn eru allt frį žvķ aš stunda nįm ķ Įstralķu meš ašstoš samskiptanna ķ žaš aš tala viš pabba og mömmu sem eru śti į landi.
Ég held aš žś fįir einhverja mynd af žessu meš samskiptaverkefnunum sem ég minntist į en einnig mį nefna nokkur dęmi:
Alkohólisti tekur žįtt ķ umręšum og vettvangi annarra alkohólista.
Fašir einhverfs barns tekur žįtt ķ umręšum um einhverfu og starfar meš žvķ móti ķ félagsmįlum.
Veikt barn hefur samskipti viš kennarann sinn og ašra.
Sjómašur lęrir forritun.
Aldrašur fašir hefur samskipti viš börnin sķn bśsett ķ śtlöndum.
Fręšimašur vinnur aš fręšigrein sinni meš fremsta fólki į žessu sviši vķša um heim.
Litlir 7 įra drengir ķ Perś og į Ķslandi bera saman leikföngin sķn.
RR.: Eru margir feršamenn sem hafa samband og vilja upplżsingar um land og žjóš? Er algengt aš notuš sé sama ašferš og Brasilķumašurinn notaši sem skrifaši yfir 900 bréf inn į menntanetiš?
L.S.: Žaš er talsvert um, aš feršamenn hafi samband en ekki meš jafn öflugum hętti og žessi Brasilķumašur, sem reyndar heimsótti marga žeirra sem skrifušu honum žegar hann kom ;-)
Ég hef fariš nokkrar feršir og leitaš aš bęklingum, leita aš fólki, finna horfna vini, tékka į hvar gististašir eru, senda póstkort. Sżnishorn af ķslenskri mynt (Sešlabankinn gaf sżnishornin) og margt fleira. Stundum vildi ég gjarnan hafa beint samband viš feršaskrifstofu sem sendi bęklinga ;-)
RR.: Hversu langt eru Ķslendingar komnir ķ tölvusamskiptum ķ skólastarfi mišaš viš hin Noršurlöndin? En mišaš viš Bandarķkin?
L.S.: Mišaš viš hin Noršurlöndin erum viš komin lengst. Bęši hvaš varšar śtbreišslu og tękni sem notendur fį ašgang aš. Svo mį einnig segja um skóla ķ flestum fylkjum Bandarķkjanna. Aušvitaš er žar til miklu meira en viš erum meš en oftast eru žeir meš talsvert minna. Stundum hef ég skrifaš bréf til aš styšja kennara ķ įkvešnum fręšsluumdęmum ķ Bandarķkjunum til aš leggja fyrir stjórnir o.ž.h.
RR.: Hefur menntanetiš veriš kynnt erlendis og hvernig hafa vištökur veriš?
L.S.: Ég hef haldiš erindi um menntanetiš vķša į Noršurlöndum og Pétur og Björn Žór hafa einnig haldiš erindi ķ Finnlandi og Svķžjóš. Vištökur hafa allsstašar veriš mjög góšar og viš erum t.d. fremst ķ flokki į Noršurlöndum meš hlutfall žeirra skóla sem hafa ašgang. Einnig erum viš talin hafa notaš einfaldar og ódżrar lausnir į uppsetningum sem ašrir hafa bent į aš séu afar hagkvęmar.
Viš erum bešin um aš halda erindi vķšar en viš getum sinnt. M.a. hafa virtir menn į žessu sviši bent į milljónasparnaš ķ sķnu landi ef okkar ašferšir hefšu veriš notašar. Oft hafa menn fariš śt ķ aš skrifa forrit sem eru "vingjarnlegri" en žau sem viš notum en undantekningarlķtiš hefur žaš kostaš mikiš. Mį t.d. nefna nżlegt dęmi frį Noregi um Winix forritiš sem var smart til tölvusamskipta. Nś hefur menntamįlarįšuneytiš žar eytt 120 norskum milljónum ķ kerfiš og gefist upp, žvķ žaš er ekki tilbśiš. Žaš er vęgt til orša tekiš aš segja aš hrikt hafi ķ menntamįlarįšuneytinu žegar žetta mįl kom upp. Žvķ mį aš mörgu leyti segja aš žeir hafi aftur fęrst į byrjunarreit.
RR.: Hvaša norręna samvinna er ķ gangi ķ tengslum viš tölvusamskipti?
L.S.: Tveir hópar eru ķ gangi nśna:
Norręnt upplżsinganet, žar į aš vera hęgt aš fletta upp į upplżsingum um stofnanir og einstaklinga milli Noršurlandanna sem eru ķ samskiptum og eru t.d. aš auglżsa verkefni eša eftir pennavinum.
Annar hópur varšandi Norręnt net. Žar eiga aš vera allar norręnar upplżsingar (ķ gopher) um norręnar stofnarir, verkefni, styrki o.fl. Norręna rįšherranefndin samžykkti ķ Mariehamn ķ nóvember aš vandamįl meš aš senda sérnorręna bókstafi milli Noršurlandanna yrši aš leysa fyrir voriš. Einnig val į hentugum samskiptahugbśnaši. Fyrsti fundur nefndarinnar veršur ķ janśar.
Einnig mį nefna vestnorręna samstarfiš um tölvusamskipti ķ Fęreyjum, į Gręnlandi og hér į Ķslandi.
RR.: Er fjarkennsla į tölvunetum komin langt į Noršurlöndum?
L.S.: Jį, Noršmenn eru lķklega lengst komnir og hafa m.a. haldiš nįmskeiš ķ žvķ hvernig į aš kenna į neti. Framhaldsskólar ķ Noršur Noregi hafa einnig meš sér samstarf um kennslu milli skólanna. Ķ Danmörku er lķka margt aš gerast og hefur Kennarahįskólinn žar veriš brautryšjandi ķ žvķ starfi.
Finnar hafa veriš virkir meš sitt kerfi žar sem žeir tvinna saman myndir og hljóš. Žeir bušu okkur Ķslendingum aš taka žįtt ķ einu tilraunaverkefni į žvķ sviši. Ég veit ekki hvort veršur eitthvaš śr žvķ.
Póstur og Sķmi ķ Noregi hefur einnig žróaš tölvur sem eru myndsķmi ķ leišinni og sżndu žetta grimmt į rįšstefnunni Teleteaching 93 ķ Žrįndheimi ķ įgśst. Žaš var nokkuš snišugt fyrirbęri. Hinsvegar er mikilvęgt aš tvinna saman žį tękni sem stendur til boša innan žess sem kalla mį tölvusamskipti s.s. myndrįšstefnur (video conferencing) og venjuleg samskipti eins og viš žekkjum žau į žessu neti.
RR.: En er einhver samvinna į vegum Evrópubandalagsins į žessu sviši?
L.S.: Lķklega er "gręna skżrslan" einna žekktust um hvaš er veriš aš gera. Nś eru fjöldi nefnda aš störfum viš śtfęrslu žess sem ķ skżrslunni er talaš um og žar į mešal tölvusamskiptum. Mér sżnist samt aš erfitt sé fyrir Evrópu aš vinna mikiš saman žar sem mikiš er um hliš (gateways) og misjöfn net milli landanna og mį žį sérstaklega benda į Frakkland ķ žvķ sambandi.
RR.: Telur žś aš "allir" kennarar ęttu og geti tileinkaš sér tölvusamskipti og hver vęri tilgangurinn meš žvi?
L.S.: Ég held aš allir sem vilja geti žaš, en ég held ekkert aš allir ęttu endilega aš gera žaš. Eftir žvķ sem aš fleiri kennarar koma inn į netiš žvķ öflugra veršur žaš sem verkfęri til samskipta ķ skólastarfi. Margir kennarar eru einangrašir ķ sķnu starfi t.d. meš žvķ aš vera eini fagkennarinn ķ sķnum skóla. Sķšan tel ég aš meš frekari žróun megi gera rįš fyrir aš kennarar geti frekar śtfęrt notkun tölvusamskipta ķ skólastarfi. Žį į ég helst viš fyrir nemendur sķna.
RR.: Er hęgt aš kenna hvaš sem er meš ašstoš tölvusamskipta?
L.S.: Kannski ekki allt af žvķ aš žaš er óžarfi aš alhęfa en flest er hęgt aš śtfęra į einn eša annan hįtt meš ašstoš tölvusamskipta. Žį į ég aušvitaš viš ef nemendur eru žaš įhugasamir aš žeir yfirstigi žann žröskuld sem tęknin reynist flestum.
Til žess aš sjį hvernig kennsla fer fram mį t.d. lesa nįmskeišsrįšstefnur menntanetsins. Žar kemur fram hvaš nemendur eru aš lęra og hvernig žeim gengur. Viš höfum haft 400 kennara į nįmskeišum nś ķ haust. Afföll viršast nokkur ķ fjarkennslu yfirleitt og eins į nįmskeišum meš žessu sniši. Žess vegna mį bśast viš žvķ aš af žeim sem innritast į nįmskeiš meš žessu sniši ljśki einungis 60% žeim eftir žvķ sem reynsla segir til um.
Ég hef séš dęmi um ótrślega mergt sem kennt er meš žessum hętti s.s. tölvufręši, tungumįl, bókmenntir og fleira.
RR.: Getur ekki hętta fylgt žvķ aš börn og unglingar séu eftirlitslaust aš flękjast ķ Netheimum (Cyberspace)? Kannski ekki svo mjög į Ķslandi ennžį (nektar og klįmmyndum er žó dreift hér į BBS-um), en sumar rįšstefnurnar į Usenet eru nś ekki par gešslegar og svo er įreišanlega margt į ircinu ekki heppšilegt fyrir börn.
L.S.: Ég held aš Internet sé eins og lķfiš sjįlft, bęši meš góša og mišur góša hluti. Žaš er alltaf óheppilegt aš börn žvęlist um įn žess aš forsjįrašilar hafi glóru um hvaš žau eru aš gera. Žvķ mišur er žaš oft aš foreldrar eru svo uppfullir af ašdįun į börnum sem įnetjast tölvum og gį sjaldan hvaš žau eru aš gera. Gott dęmi er móšurmįlskennari sem taldi syni sķnum til tekna aš vera tölvusnillingur og nefndi sem dęmi aš hann hefši leyst Leisure Suit Larry III.
Alltof oft fęr mašur lķka strįkamontprik ķ tölvufręši sem eru uppfullir af grobbi hvaš žeir kunna ķ "tölvum" til žess eins aš uppgötva aš žeir eru mešaljónar žegar ķ alvöruna kemur.
RR.: Finnst žér ekki ókunnugleiki og vanžekking į menntanetinu og Netheimum yfirleitt vera ótrślega mikil vķša, ekki sķst hjį fjölmišlafólki (sbr. furšugreinina um ókeypis ašgang aš Interneti ķ Morgunblašinu fyrir nokkru)?
L.S.: Tja, hvaš į fólk aš "vita". Greinin ķ Mogganum sżndi fyrst og fremst hvaš getur gerst žegar blašamenn žżša blint erlent efni. Ég hef oft velt fyrir mér hvaš eru "fréttir" undanfariš žegar ég sé efni sem tengist Ķslenska menntanetinu. Fjölmišlar gera sér enga grein fyrir hversu vķštękt og öflugt menntanetiš er. Viš höfum heldur ekkert veriš aš trana žvķ fram. Ég hef lķka metiš žaš svo aš įgętt sé aš vinna dįlķtiš ķ friši, viš önnum varla žvķ fólki sem žegar er komiš inn žannig aš auglżsingar myndu einungis auka vandann. hvaš svo veršur ķ framtķšinni er ekki vitaš.
RR.: Vantar ekki einhverskonar handbók eša FAQ-lista į ķslensku fyrir menntanetiš og Netheima almennt? Mér hefur dottiš ķ hug aš hęgt vęri aš vinna aš žess hįttar FAQ-lista meš notendum kerfisins meš žvi aš hafa sérstaka rįšstefnu um žaš. Aš mķnum dómi yrši žar tvķmęlalaust žörf fyrir ritstjóra. Til aš byrja meš gęti žessi listi einfaldlega veriš oršalisti sem hęgt vęri aš prjóna sķfellt viš og endurbęta.
L.S.: Jś, aušvitaš. Hingaš til hefur mesta vinnan veriš fólgin ķ žvķ aš hjįlpa fólki inn į netiš og kenna grundvallaratriši en žetta er óšum aš breytast meš auknaum fjölda sjóašra notenda.
Fyrsta skrefiš ķ endurskipulagningu hjį okkur er sś aš ég hef veriš rįšin sem kennslustjóri Ķslenska menntanetsins og undir žaš heyrir öll kennsla og žess hįttar. Ég er nś aš endurskipuleggja nįmskeiš og skoša hvernig nįmskeiš er hentugt aš hafa og hvernig er best aš kenna žau. Nįmsefni eša ķtarefni er aušvitaš eitthvaš sem tengist žvķ. Okkar ašal vandamįl er žaš aš viš komumst ekki śr višjum hins daglega amsturs til aš fara ķ vinnu sem tengist FAQ-listum og žess hįttar ég hef žó skrifaš nokkuš efni sem žś getur fundiš undir gopher į "Fundir og nįmskeiš" og žį sérstaklega undir nįmskeišum II fyrir grunn- og framhaldsskóla.
RR.: Žį er komiš aš lokum žessa vištals. Ég sendi žér žetta svo įšur en ég birti žaš. Lķklega veršur sį gagnrżnistónn sem ég žykist vita aš žér hefur fundist vera ķ sumum spurningunum aš mestu horfinn žį, žvķ įreišanlega kem ég ekki til meš aš nota nęrri allt žaš efni sem ég hef višaš aš mér ķ sambandi viš žetta vištal.
L.S.: Tja, mér finnst allt ķ lagi aš gagnrżna menntanetiš en ég held aš žaš sé afar mikilvęgt aš hafa ķ huga hver tilgangur netsins er ķ grundvallaratrišum. Žvķ er gagnrżni varšandi notkun "allra" į netinu ekki rökrétt žar sem tilgangur menntanetsins hefur aldrei veriš aš žjónusta alla ķ landinu. Kannski breytist žetta ef okkur vex fiskur um hrygg en eins og stašan er varšandi tękjabśnaš og fjįrmįl žį er žaš ekki raunhęft.
RR.: Žakka žér kęrlega fyrir vištališ.
L.S.: Ekkert aš žakka.
Sęmundur Bjarnason
R-F-D-M-A-I-L PÓSTRITILLINN
Jęja, netlendingar. Ég ętla aš segja ykkur frį forriti sem ég fann į netinu fyrir įramót. Žetta forrit er eitt žaš žęgilegasta sem ég hef séš til aš nota ķ samskiptum meš rafpóst, ef mašur notar į annaš borš Windows. Forritiš er skrifaš fyrir Windows. Raunar virkaši žaš alls ekki eins og skyldi fyrst žegar ég prófaši žaš. Ég ętla aš byrja į aš rekja raunasöguna fyrst ;-)
Žaš vakti athygli mķna aš žetta forrit var gert til aš vinna eftir svoköllušum "script"-fyrirmęlaskrįm, en žannig getur mašur lagaš forritiš aš žvķ kerfi sem tengjast skal. Mér datt ķ hug aš reyna aš skrifa "script" fyrir menntanetiš žannig aš hęgt vęri aš nota forritiš til aš sękja póstinn sinn į Ķsmennt og einnig aš skrifa bréfin heima ķ rólegheitunum en ekki inni ķ Elm. Bęši er žaš žęgilegra og svo aušvitaš ódżrara aš vera ekki aš pikka žetta ķ Elm og žurfa aš vera tengdur um leiš. Sama gildir um lestur póstsins. Mašur sękir bunkann ķ einu lagi og les hann sķšan eftir aš sambandiš viš ĶM hefur veriš rofiš. Minna įlag į módemin hjį Ķsmennt lķka, aušveldara aš komast aš og allir verša įnęgšari.
Heilmikill vandręšagangur auškenndi byrjunina į žessum tilraunum. Śtgįfan sem ég fann var nr. 1.11 og hśn neitaši alveg aš vinna. Fyrir žaš fyrsta žį žekkti hśn ekki muninn į [CR] og [CR/LF] lķnuendingum og textinn śr pósthólfinu kom meira og minna brenglašur inn ķ forritiš, auk žess sem žaš žekkti ekki "header"-inn eša hausinn į bréfinu žannig aš öll bréf voru frį Óskari Nafnleyndar, eša "Unknown" upp į enskuna. Forritiš var hinsvegar žaš skemmtilegt ķ notkun aš ekki var hęgt aš gefa žaš upp į bįtinn. Ég fór aš pęla ķ Unixķsku ķ žeirri von aš ég gęti lįtiš skriptiš geyma póstinn ķ brįšabirgšaskrį į mešan ég léti einhverja ".BAT"-skrį ķ Unix (heitir raunar "awk") sjį um aš breyta öllum [CR] merkjum ķ skrįnni ķ [CR/LF]-merki, žannig aš textinn kęmi žį réttur til mķn yfir módemiš. Fręšin voru nokkuš snśin, žannig aš ég sneri mér til tölvugśrus nokkurs, er stįtaš hefur sig af Unix-žekkingu sinni hér į sektorum Rafritsins, sem er "trigger" eša Tryggvi R. Jónsson į Akureyri.
Tryggvi varš mjög įhugasamur og hreinlega ręndi af mér "prójektinu", tók sig til og skrifaši lķtiš C-forrit og setti žaš upp į Huppu. Forritiš klikkaši fyrst, en vann svo óašfinnanlega. Žetta žżšir žaš aš ég į eitthvaš meira ólęrt ķ sambandi viš Unix en trigger. :-)
Gallinn var hinsvegar sį aš ég fór aš finna fleiri villur ķ RFDmail. Til dęmis žaš aš ķslensku stafirnir komu vitlausir ķ gegn žegar ég sótti póst, en žegar ég sendi bréf sem skrifuš voru ķ RFDmail, žį var allt ķ fķna. Nś voru góš rįš dżr. Ég tók mig til og fór aš athuga hvort ekki vęri til nżrri śtgįfa af žessu forriti į netinu. Jś, viti menn. Ég fann nżrri śtgįfu (1.12) og żmsir hlutar af skriptinu mķnu fóru aš vinna eins og til var ętlast. Enn voru žó ķslensku stafirnir vitlausir og żmsar fleiri smįvillur voru aš hrekkja.
Ég skrifaši loks nįunganum sem samdi forritiš og sagši honum frį erfišleikum mķnum og hvaš ég hafši gert (trigger öllu heldur) til aš laga gallana. Hann brįst skjótt viš og sendi mér svar śr Amerķkunni tępum tveimur tķmum eftir aš ég póstaši til hans bréfiš. Sagši aš žaš vęri rétt hjį mér aš žessar vitleysur vęru fyrir hendi og lofaši aš athuga mįliš "innan fįrra vikna". Sagši samt aš forritiš hans triggers vęri óžarft ķ śtgįfu 1.12, žvķ aš žį vitleysu hefši hann žegar lagaš.
Ęi. Vošalega eru menn uppteknir. Ég gat ekkert annaš gert en aš bķša fram yfir įramót en žetta var ķ byrjun desember. Ég sagši žó trigger frį mįlavöxtum og žaš aš forritiš hans vęri gott en óžarft śr žessu og hann mętti henda žvķ. ,,Nehei, sagši trigger," ,,Rśnar Jślķusson er aš kenna mér ķ skólanum og ég nota žetta sem verkefni til aš sżna honum hvaš ég er ofbošslega klįr!"
Svona ķ millitķšinni.. Nafniš RFDmail er tilkomiš vegna žess aš höfundurinn David Yon bjó śti į landi og ķ Amerķkunni er hugtakiš "Rural Free Delivery" notaš yfir póstdreifingu ķ dreifbżlinu. Eša RFD. Žetta forrit er fķnt fyrir dreifbżlinga eins og t.d. mig, vegna ešlis žess og žašan hefur höfundurinn hugmyndina aš nafninu aš žvķ er hann segir.
Um mišjan janśar hafši sķšan David samband viš mig og baš mig aš prófa "beta"-śtgįfu af forritinu. Ég hélt žaš nś og meš smįklękjum nįši ég žvķ til mķn, žvķ aš ekki mįtti žaš liggja į lausu į stóru ftp-unum śti ķ heimi. Viti menn. Ķslensku stafirnir voru ķ lagi! Žó voru žarna einhverjir smįböggar ennžį (les villur). Ég gerši athugasemdir til höfundarins og nśna fyrir helgina barst mér forritiš leišrétt ķ hendur.
Og žaš sem meira er. Ķ pakkanum er skriptiš mitt. Žaš heitir nįttśrulega ISMENNT.SCR en vegna žess aš ég sendi honum žaš meš rafpósti į host (tölvu) sem er ekki meš ISO 8859/1 stafasettiš uppi, žį klśšrašist ķ žvķ ein lķna. Žessa lķnu žarf aš leišrétta meš žvķ aš opna Notepad ķ Windows, nį ķ skrįna ISMENNT.SCR og breyta lķnunni ofarlega ķ skriptinu, žar sem stendur "Apalvalmynd" yfir ķ "valmynd". Ekki nota stórt "v" ķ valmynd. Geyma sķšan skriptiš aftur į disk. Žetta įtti nįttśrulega aš vera "Ašalvalmynd", en nęgilegt er fyrir skriptiš aš hafa tiltękan hluta oršsins. Žeir notendur ĶM sem ekki logga sig inn į Huppu, žurfa einnig aš breyta "akureyri" ķ "rvik" eša "kopasker", eftir žvķ hvaša vél žeir nota. Einungis žarf aš breyta žessu į einum staš ķ skriptinu.
Og hvar į svo aš verša sér śti um eintak? Į Unu! Bśiš er aš koma fyrir eintaki į lķtt žekktum ftp-server Unu og heitir žaš RFDML120.ZIP og liggur ķ pub/utils. Gęttu aš žvķ aš nota stóra stafi žegar žś sękir žaš, Unix gerir greinarmun į stórum og litlum stöfum. Ég lęt hér fylgja hvernig mašur ftp-ar į Unu og skiptir ekki mįli hvar ķ heiminum mašur er staddur.
Žś ferš ķ skelina og...
[akureyri]/sarpur/users/snerpa[55]> ftp rvik.ismennt.is
Connected to rvik.ismennt.is.
220 rvik FTP server (Version 16.2 Wed Oct 16 23:04:42 GMT 1991) ready.
Name (rvik.ismennt.is:snerpa): ftp <---žś slęrš inn "ftp"
331 Guest login ok, send ident as password.
Password: <--- hérna seturšu netnafniš žitt
230 Guest login ok, access restrictions apply. (EKKI LYKILORŠIŠ ŽITT!)
Remote system type is UNIX.
Using binary mode to transfer files.
ftp> cd pub/utils <--- žś slęrš inn "cd pub/utils"
250 CWD command successful.
ftp> ls <--- "ls" er sama og "dir"
200 PORT command successful.
150 Opening ASCII mode data connection for /bin/ls.
total 990
-rw-r--r-- 1 0 sys 457842 Feb 17 14:23 RFDML120.ZIP
-rw-r--r-- 1 0 sys 39855 Jan 21 18:42 gktools.tar.Z
226 Transfer complete.
ftp> get RFDML120.ZIP <--- skipun um aš sękja RFDMAIL
150 Opening BINARY mode data connection for RFDML120.ZIP (457842 bytes)
(hérna bķšuršu eftir aš flutningi ljśki, nema žś sért į Unu, žį er bišin engin, žvķ aš Una kópķerar einfaldlega skrįna į sekśndubroti)Aš žessu loknu fęršu kvittun um aš flutningi sé lokiš og žś slęrš inn "bye" til aš komast aftur ķ heimasvęšiš žitt. Sķšan tekuršu skrįna heim meš Zmodem eša Kermit.
Fyrir žį sem vilja gera hlutina į nżstįrlegri hįtt mį sękja žetta sama forrit į Irc. Trigger er nefnilega bśinn aš koma upp DCC sendimöguleika ķ TRIG-bot, en fyrir žį sem ekki žekkja til er žaš róbotinn hans sem sér um aš žjónusta rįsirnar #Iceland og #Ķsland. Og hvernig fęr mašur Rfdmail hjį TRIG-bot? Žaš gerir mašur meš žvķ aš fara į Irc og jóna rįsina #Iceland (/JOIN #Iceland) og sķšan fęr mašur ašstoš hjį TRIG-bot meš žvķ aš segja /MSG TRIG-BOT HELP og sendir TRIG-bot manni žį hjįlp. Til aš sjį lista yfir žęr skrįr sem TRIG-bot getur sent žér geturšu slegiš inn "!dcc list" og žį fęršu lista yfir žęr skrįr sem ķ boši eru. Žeir sem lenda ķ vandręšum einhverra hluta vegna ęttu aš skrifa til "trigger@ismennt.is" og hann mun ašstoša žį. Svo er lķka mynd af greinarhöfundi į .GIF formi fįanleg hjį TRIG-bot!
Hm. Og BBS-notendur geta lķka tekiš skrįna į Snerpu BBS (94-4417).
Forritiš er nokkuš blįtt įfram, žannig aš mašur sér strax hvernig mašur notar žaš. Ég ętla samt aš gera hér grein fyrir hvernig mašur į aš stilla žaš į Ķsmennt ķ fyrstu. Pakkinn meš forritinu heitir RFDML120.ZIP eins og įšur segir og best er aš stofna fyrir hann sérstakt skrįarsvęši į tölvunni sinni, t.d. C:\RFDMAIL\ - Setja pakkann žar inn og sprengja hann upp meš:
PKUNZIP RFDML120
Mašur žarf nįttśrulega aš hafa forritiš PKUNZIP tiltękt til aš sprengja upp pakkann. Nęst er aš henda RFDML120.ZIP, žar sem óžarfi er aš hafa pakkann eftir aš skrįrnar hafa veriš sprengdar upp śr honum. En žaš er kannski įgętt aš taka afrit af honum yfir į diskling fyrst, svona til aš eiga ķ safninu uppi į hillu.
Nęst er Windows ręst, fariš ķ "File", žar er vališ "New", smellt į "Program item" og "OK". Žį kemur upp gluggi. Ķ "Description" setur mašur t.d. "RFDmail", ķ "Command line" kemur efnisskrįin og "RFDMAIL.EXE", t.d. "C:\RFDMAIL\RFDMAIL.EXE". Ķ "Working directory" setur mašur žį "C:\RFDMAIL". Nś er smellt į "OK" og birtist žį ķkoniš fyrir RFDmail. Settu RFDmail ķ gang og tvķsmelltu į "Post Office" ķkoniš. Veldu "New" ķ glugganum sem birtist. Ķ reitinn "Name" ķ nęsta glugga sem birtist, seturšu "Ismennt" eša "Menntanetid", allt eftir smekk. Ķ "mail-address" seturšu žitt eigiš netfang (meš @ismennt.is fyrir aftan) en ķ "username" seturšu netnafniš eingöngu (įn @ismennt.is). Nęsti reitur er "password". Žar seturšu lykiloršiš žitt en žaš sést ekki, heldur birtast bara stjörnur ķ staš žess til aš hindra aš žaš beri fyrir augu annarra. Ķ "Phone"-reitinn seturšu uppįhalds-sķmanśmeriš hjį Ķsmennt. Seinna meir veršur hęgt aš setja inn fleiri sķmanśmer eftir žvķ sem höfundurinn hefur sagt mér. Ķ "Script file" seturšu svo "ISMENNT.SCR" og ķ "Your name" seturšu nafniš žitt. Einnig skiptir mįli į hvaša "porti" módemiš žitt er. Žaš stilliršu žarna lķka ķ "Port". Annaš ķ glugganum ętti aš vera rétt stillt.
Nśna į allt aš vera tilbśiš til tenginga, lesturs og skrifta. Prófašu žig bara įfram. Forritiš er einstaklega einfalt ķ notkun.
Einn snišugur eiginleiki er "folders" eša möppur, sem žś getur smalaš bréfunum žķnum ķ. Žannig geturšu haft sér möppu undir send bréf, ašra undir įkvešin verkefni og žį žrišju undir persónuleg bréf.
Ein įbending til: Ef žś smellir į ķkoniš sem kemur žegar RFDmail er aš tengja sig viš Ķsmennt (tįknmynd af módemi), žį kemur upp "terminal" gluggi žar sem žś getur séš hvaš er aš gerast į hinum endanum. Ķslensku stafirnir žar koma aš vķsu sem punktar, en žaš kemur ekkert aš sök. Žaš mun verša lagfęrt ķ nęstu śtgįfu forritsins, til aš žessi gluggi verši snyrtilegri.
Og hvaš kostar forritiš? Aušvitaš. Ekkert er ókeypis. Forritiš er svokallaš deiliforrit, "Shareware" upp į enskuna. Žetta žżšir aš ef žś ętlar žér aš nota žaš aš lišnum reynslutķma sem er mįnušur, žį sendir žś höfundinum greišslu sem er 30 dollarar (raunar 29.95) og fęrš ķ stašinn lykilnśmer sem tekur af žęr "bęklanir" sem settar eru į sżnieintakiš. Bęklanirnar felast m.a. ķ žvķ aš ekki er hęgt aš hafa mörg bréf eša margar möppur ķ gangi auk żmislegs smįlegs, s.s. "Carbon copy" eša sending į afritum sem ekki virkar nema forritiš sé skrįš.
Nįnar um žetta ķ upplżsingunum sen fylgja forritinu. Eins er žó vert aš geta sérstaklega. Žś getur skrįš forritiš meš žvķ aš gefa upp kortnśmeriš į kreditkortinu og forritiš kóšar nśmeriš į dulmįl, žannig aš žaš komist ekki ķ hendur óviškomandi į leiš sinni um internetiš. Žetta er žęgilegasta leišin og žś fęrš lykilnśmeriš sent um hęl meš rafpósti.
Gangi žér vel meš RFDmail.
P.S. Hęgt er aš bśa til skript til tenginga yfir Gagnanetiš en žar sem kostnašurinn af Gagnanetinu er jafnvel meiri en af langlķnusamtali hefur mér ekki žótt taka žvķ. ég ręš mönnum frį aš nota upphringisamband į Gagna- netinu, nema e.t.v. til aš lesa rįšstefnupóst į mešan dagtaxti er ķ gildi. Meš RFDmail er žó lķklega skynsamlegast aš moka rįšstefnupósti bara ķ póst- hólfiš sitt og taka hann svo bara heim til lestrar.
Björn Davķšsson -
snerpa@ismennt.is
BĶLLINN REYNIR EKKI AŠ HALDA SÉR Ķ 37° GRĮŠUM
nokkur orš um vindkęlingu
Ég hef undanfariš oršiš var viš įhuga į svoköllušu "Wind-Chill" hitastigi sem mikiš er notaš hér vestanhafs ķ vešurfréttum. Bęši hef ég séš vitnaš ķ žennan hitakvarša į ķslenska tölvupóstlistanum, og eins ķ Morgunblašinu. Hér aš nešan vil ég leitast viš aš śtskżra hvernig žessi kvarši er hugsašur, og hvaš ber aš varast ķ notkun hans.
Hversu kalt okkur finnst vera fer eftir žvķ hversu hratt viš töpum varma. Ef viš stöndum utandyra ķ frosti tapar lķkaminn varma. Žetta varmatap eykst til muna ef žaš hreyfir vind. Fyrir vikiš finnst okkur žį kaldara utandyra. Žaš er allavega žannig, aš žegar žaš er kalt hér vestan hafs (ég veit ekki hversu vķša žetta er til sišs) gefa vešurfréttir gjarnan upp tvö hitastig. Annaš er žaš hitastig sem męlist į hitamęli og hitt er hitastig m.t.t. vindkęlingar. Žaš sķšarnefnda kallast "Windchill Equivalent Temperature" sem mį žżša "vindkęlingar hitastig". Žannig er til dęmis -10 ųC og 25 hnśta vindur jafngilt -34 ųC į vindkęlingar hitakvaršanum. Žetta žżšir ķ raun aš nakinn lķkami tapar varma jafnhratt ķ 10 grįšu frosti og 25 hnśta vindi og hann myndi tapa ķ logni og 34 grįšu frosti. (1 hnśtur er ein sjómķla į klukkustund, rśmur 0.5 m/s eša tęplega 1.9 km/klst)
Žetta hitastig er fyrst og fremst gefiš upp til aš vara fólk viš svo žaš ani ekki léttklętt śt ķ 10 grįšu frost og 25 hnśta vind. Oft er talaš um vindkęlingar hitastig sem žaš hitastig sem "mönnum finnist vera".
Žetta er allt gott og blessaš, og ķ raun sjįlfsagt aš veita fólki svona upplżsingar. Hinsvegar verša menn aš hafa ķ huga hvaša forsendur eru notašar žegar kvaršinn er reiknašur śt. Mišaš er viš hvaš nakinn "standard" kroppur tapar miklum hita. Gert er rįš fyrir aš kroppurinn haldi sér ķ ešlilegum lķkamshita, eša 37 grįšum.
Nżlega sį ég sagt frį žvķ aš vindkęlingar hitastig į einhverju skķšasvęši hefši veriš um -100 ųC . Ķ slķku frosti mundi nakinn mašur frjósa ķ hel į örskotsstundu. Ef vindhrašinn er 60 hnśtar, žarf tęplega 50 stiga frost til aš nį žessari vindkęlingu. Manneskja sem er klędd ķ vindžétt og hlż föt getur hinsvegar komist įgętlega af ķ žessu vešri, enda finnur sį sem er vel klęddur ekki nęrri žvķ jafnmikiš fyrir vindkęlingunni. Žaš er žvķ misskilningur aš vel klędd manneskja myndi finna fyrir kęlingu sem samsvarar 100 grįšu frosti.
Ķ žessu frosti myndi bķll sem ekki er ķ gangi kólna nišur ķ tęplega -50 ųC. Hitastig bķlsins hefur nefnilega ekkert meš žennan vindkęlingarkvarša aš gera, enda reynir bķllinn ekki aš halda sér ķ 37 grįšum. Žaš er algengt aš heyra fólk tala um aš bķllinn sinn hafi ekki startaš enda vindkęlingin svo og svo mikil. Hvort bķllinn startar eša ekki kemur vindkęlingunni einfaldlega ekkert viš. Sį sem aš situr inn ķ bķlnum finnur heldur ekki fyrir vindkęlingunni, a.m.k. ekki ef bķllinn er sęmilega vel loftžéttur.
Žessi kvarši tekur heldur ekki tillit til rakainnihalds loftsins. Eftir žvķ sem rakara er žeim mun hrašar tapar lķkaminn hita, og žvķ finnst okkur kaldara ef loftiš er rakt. (Ķ miklum hita getur rakamettaš loft aš vķsu hęgt į varmatapi og žar meš finnst okkur heitara en i raun er, - en žaš er önnur saga) Ķ žvķ kuldakasti sem nś gengur yfir hluta Kanada og Bandarķkjanna, er hiš kalda loft mjög žurrt. Į Ķslandi er loftiš yfirleitt mun rakara. Žetta žżšir aš ekki er hęgt aš taka vindkęlingartöflur frį Bandarķkjunum beint upp, žvķ žęr myndu vanmeta hitatapiš eitthvaš. Aukinheldur hafa margir fundiš aš žeirri ašferš sem notuš er til aš reikna žennan kvarša śt.
Tęknilega eru vankantar į aš męla įreišanlega samband varmataps og vindhraša, og flestar žęr reynslulķkingar sem menn hafa fundiš sértękar og gildissviš žeirra takmarkaš.
Žaš eru žvķ żmsir meinbugir į žessum vindkęlingar hitakvarša, og menn skyldu varast aš taka hann of bókstaflega. Hitt er annaš mįl aš žaš er sjįlfsagt aš taka fram hvort vindkęling sé veruleg svo menn geti klętt sig i samręmi vid žaš. Žaš vafasama er hinsvegar aš reikna kęlinguna śt ķ einhver višmišunar hitastig. Kannski er helsta įstęša žess aš žaš er gert sś aš vindkęlingar hitatölurnar gefa mönnum kęrkomna įstęšu til aš segja: "Jį ég vissi aš žaš er kaldara en męlirinn sżnir".
Halldór Björnsson
Montreal, Kanada.
ENDURNŻTING PRENTBORŠA
Fyrir nokkrum įrum įtti ég žįtt ķ aš stjórna tölvuklśbb sem naut nokkurra vinsęlda. Ég skrifaši lżsingar į forritum og żmislegt fleira į alla diska sem klśbburinn dreifši til sinna félaga og kallaši žetta rit "Fréttabréf PC-tölvuklśbbsins". Um daginn datt mér ķ hug aš safna öllum žessum fréttabréfum ķ eina skrį (313 k) og fór aš lesa smįvegis ķ žessu. Žar rakst ég mešal annars į žetta:
Prentaraboršar eru dżrir eins og allir vita. Nżlega höfum viš prófaš meš allgóšum įrangri aš lķfga viš gamla prentaraborša sem bśiš var aš henda til hlišar vegna žess hve daufir žeir voru oršnir. Žetta er gert meš žvķ aš sprauta į žį olķutegund sem heitir WD-40 og fęst ķ spraybrśsum į flestum bensķn- stöšvum. Taka žarf hylkiš utanum boršann ķ sundur og sprauta yfir brśnina į boršanum žar sem hann liggur samanvafinn inni ķ hylkinu. Sķšan er hylkiš sett saman aftur og lįtiš bķša ķ viku en aš žeim tķma lišnum hefur olķan sigiš nišur og óhętt er aš nota boršann. Prentunin getur oršiš lķtiš eitt ójöfn fyrst ķ staš en ef sęmilega hefur til tekist į boršinn aš vera vel nothęfur. Žessa ašgerš mį endurtaka nokkrum sinnum en į endanum dettur boršinn ķ sundur og er žį ónżtur.
Ég veit ekki betur en žetta sé ķ fullu gildi ennžį og žarna mį spara nokkrar krónur ef mikiš er prentaš. Fleiri gullkorn śr žessu įgęta riti verša ef til vill birt sķšar.
Sęmundur Bjarnason
NN - NetNews - NoNews.
NN (NetNews, eša NoNews :-) er mikiš notaš forrit į Ķslenska Menntanetinu sem og vķšar. Lauslega hefur veriš fjallaš um žaš įšur hvaš sé hęgt aš lesa meš nn, en ekki hefur komiš grein um žį mörgu kosti sem leynast į bak viš.
Ķ NN eru tveir hamir. Leshamur og valhamur. Fyrst kemur upp valhamur žar sem notandinn veršur aš velja sér greinar til aš lesa (sjį skipanir sķšar) og žegar bśiš er aš skoša alla rįšstefnuna (žį sést BOT nešst į skjįnum) er fariš yfir ķ lesham og innihald fyrstu greinarinnar sem valin var er sżnt į skjį. ATH: greinar 'hverfa' žegar bśiš er aš lesa žęr, nema annaš sé sérstaklega tekiš fram (sjį sķšar).
Skżr greinarmunur er geršur į STÓRUM stöfum (eša upphafsstöfum eins og sumir kalla žį) og litlum stöfum. Vont er aš vera ķ nn meš CAPS-LOCK į :-) og muna ekki eftir žvķ.
Ég merki žęr skipanir sem eru sérstaklega hentugar meš ** fyrir aftan sķšustu lķnu til 'undirstrikunar', ekki til aš gera minna śr hinum heldur eru žetta žęr skipanir sem ég nota langoftast ķ nn.
Fyrst žarf aš vera aušvelt aš flakka į milli rįšstefna ķ valham:
B Sendir žig eina rįšstefnu aftur į bak. Ķ stafröfsröš. Hęgt er aš gera žetta oft til aš fara t.d. tvęr eša žrjįr rįšstefnur aftur į bak.
A Sendir žig eina rįšstefnu fram į viš. Eins og B er hęgt aš gera žetta oft til aš fara margar įfram.
G Fara į įkvešna rįšstefnu. Žaš mį gefa brot śr ** nafni og žį stingur kerfiš upp į rįšstefnu t.d. ef slegiš er inn 'wanted' kemur t.d.: comp.sys.ibm.pc.binaries.wanted ? ef slegiš er į n(o) kemur nęsta rįšstefna sem heitir 'wanted' eitthvaš og svo koll af kolli, y er sķšan slegiš į žegar rétta rįšstefnan er fundin.
N Fara ķ nęstu rįšstefnu. Merkir ekki greinar sem lesnar **
Val greina ķ valham:
a.z0.9 Velur grein eftir auškenni hennar lengst til vinstri.
Halda įfram aš velja, oft eru rįšstefnur meira en ein skjįsķša. Allar greinar merktar sem lesnar og sjįst žvķ ekki aftur nema eftir krókaleišum, sjį sķšar.
Sama og bil nema merkir ekki greinar sem lesnar. @ (at-merki) Snżr vali viš, afvelur valdar greinar og öfugt.
- Afvelur allar greinar ķ rįšstefnu
. Velur grein sem notandi er staddur ķ burt séš frį auškenni hennar
* Velja allar greinar um sama efni. **
< Fara aftur į bak um eina sķšu innan rįšstefnu.
> Fara fram į viš um eina sķšu innan rįšstefnu.
$ Fara į öftustu sķšu.
^ Fara į fremstu sķšu.
X Hoppar ķ lesham og sżnir greinar sem bśiš er aš velja. Skilar žér sķšan ķ NĘSTU rįšstefnu į eftir. **
Z Hoppar ķ lesham og sżnir greinar sem bśiš er aš velja. Skilar žér sķšan ķ SÖMU rįšstefnu og žś valdir śr.
Sķšan er naušsynlegt aš geta skotist fram og til baka inni ķ grein:
Nęsta sķša. Ef greinin er bśinn žį nęstu grein.
Fara til baka um eina sķšu.Auglżsing.
Eina lķnu įfram. t Fara fremst ķ grein sem veriš er aš lesa.
h Sżna haus (uppl. um sendanda o.fl.) og lesa sķšan.
D Setja į/taka af Rot13 dulmįliš sem er mikiš notaš til aš senda viškvęmt efni t.d. um stjórnmįl.
c Afžjappar efni greinar t.d. forrit og annaš plįss- frekt efni sem dreift er į rįšstefnum.
n Fara ķ nęstu grein.
P Fara ķ sķšustu grein.
k Sleppa grein sem veriš er aš lesa og öllum greinum um sama efni
N Fara ķ nęstu rįšstefnu. Ólesnar greinar ekki merktar ** sem lesnar
X Sama og N nema allar greinar merktar sem lesnar. **
Aš svara grein ķ nn:
F Sendir grein inn į sömu rįšstefnu og upphaflega ** greinin var į. Fęr sömu dreifingu.
R Svara höfundi greinar ķ rafpósti.
M Sendir bréf inn śr nn, svipuš ašferš og ķ elm.
:post Sendir grein į rįšstefnu. Žó er oftast notaš ** forrit sem heitir 'postnews' en žetta er hentugt lķka.
Forša (vista) grein ķ skrį:
S Sendir valda grein(ar) ķ skrį į heimasvęšinu. Allir hausar fylgja.
O Sama og S nema geymir bara helstu hausa. **
W Sama og O nema ENGIR hausar fylgja.
Nokkrir hlutir sem ekki eiga heima annars stašar:
Kannist žiš viš žaš aš lesa nokkrar alžjóšlegar rįšstefnur auk stašbundinna rįšstefna? Og vandręšin viš aš flakka į milli? Mįliš er leyst! Hęgt er aš breyta skrį sem į aš heita $HOME/.nn/init (žaš er ķ undirskrįasafni sem heitir .nn undir notendasvęši hvers og eins) til aš breyta ķ hvaša röš nn fer ķ gegnum rįšstefnur. Fariš ķ skel og geriš 'em .nn/init' Nešst ķ žeirri góšu skrį er sequence kafli sem hęgt er aš breyta og bęta viš. Hjį mér var hann svona: **
ismennt
Eftir nokkrar breytingar er hann svona:
ismennt
comp.sys.ibm.pc
bit.listserv.novell
alt.bbsŽį vinnur nn žannig aš žegar ég er bśinn aš lesa ismennt rįšstefnur fer ég beint ķ comp.sys.ibm.pc (žar meš taldar allar undirrįšstefnur) og svo nišur eftir listanum. Žetta gengur ekki innan śr valmyndunum į ĶM, žegar valdar eru Stašbundnar rįšstefnur, žį hęttir nn vinnslu žegar bśiš er aš lesa ismennt og sķšan ekki sögunar meir. Öruggast er aš ręsa nn śr skel meš 'nn' til aš fara algerlega eftir sequencenum.
: er nokkurs konar 'skipana-skipun' sem leyfir notanda aš slį inn skipanir eins og t.d. post, set og fleiri.
:help gefur hjįlp
:man gefur ķtarlegri hjįlp
:set gefur lista yfir żmsar breytur sem nn notar t.d įšur nefndan 'sequnce' sem hęgt er aš finna ķ .nn/init skrįnni.
Aš hętta:
Hęgt er aš hętta meš tvennum hętti:
Q Hęttir en merkir ekki greinarnar sem veriš er aš lesa sem lesnar.
X Hęttir en merkir greinar sem veriš er aš lesa sem lesnar.
Dreifing:
local Dreifir grein bara milli žinnar vélar og mjög nįtengdra véla (t.d. akureyri.ismennt.is til rvik.ismennt.is og kopasker.ismennt.is ...)
eunet Bara til Evrópu.
world Er allur 'netheimurinn' eins og hann leggur sig. (usenet)
icenet Bara til ķslands (sennilega er til samsvarandi fyrir önnur lönd).
Meš von um aš žetta komi ykkur aš notum og žiš veršiš 'įfjįšari' ķ aš nota NN og skrifiš grimmt į rįšstefnur!!
Tryggvi R. Jónsson
trigger@ismennt.is
EARN
European Academic & Research Network
Ég hef hér ķ höndum tvo bęklinga sem fjalla um EARN og žjónustu žess. Mér datt ķ hug aš žżša žaš helsta śr žessum bęklingum, en ég sleppi žó aš mestu öllu tęknilegu blašri. Žeir sem kunna aš nota Internet sjį ekki margt nżtt ķ žessari grein, žar sem EARN og Internet virka į sama hįtt og engin leiš er aš greina į milli žeirra. Žaš mį žó segja aš žegar mašur tengist tölvum sem stašsettar eru ķ Evrópu, žį er mašur tengdur EARN og žegar mašur er tengdur Amerķskum tölvum er mašur į Internet. Annars er landafręši algjörlega gangslaus žegar feršast er um netkerfi heimsins, og viršist sem allt heila klabbiš sé eitt stórt land fullt af forritum, fólki, gögnum og upplżsingum. Oft viršist sem žetta 'land' sé kallaš Internet, žaš er žó bara heiti Bandarķska hluta kerfisins. Til aš nį yfir öll samtengdu netin ķ heiminum hafa menn notaš oršiš Cyberspace eša Cybernet sem viš Ķslendingar (sem af gömlum vana žurfum aš finna Ķslensk orš yfir allt mögulegt) getum kallaš 'Sżndarheim', 'Heimsnet' eša eitthvaš slķkt. EARN og Internet eru bara hlutar af 'Heimsnetinu'. Į svipašan hįtt er Ķslenska Menntanetiš og Ķsnet hluti af Nordunet, sem sķšan er hluti af EARN.
"Evrópska Akademķska Rannsóknar Netkerfiš".
EARN er stęrsta tölvunet Evrópu, ętlaš hįskólum og rannsókna- stofnunum um alla Evrópu, Afrķku og Miš-Austurlönd. EARN er samansett af yfir 600 stofnunum ž.a.m. hįskólum, rannsóknar- stofnunum einstakra landa og öšrum Evrópskum stofnunum. EARN er nįskylt öšrum eldri netkerfum eins og BITNET og NetNorth, og er byggt į sömu tękni.
EARN netkerfiš er ekki einsleitt samansafn nettengdra tölva, heldur skiptist žaš nišur ķ mörg smęrri netkerfi sem funkera saman sem eitt. Nokkur stęrstu netin sem mynda EARN eru: BITNET, NetNorth, RIPE, IXI, WIN og svo er įkvešinn hluti netsins hreinlega kallašur EARN (ég kalla žaš litla-EARN) sem samanstendur af įkvešnum fyrirtękjum og stofnunum. Menn gerast įskrifendur aš litla-EARN og ašrir fį ekki aš nota žęr lķnur.
EARN er ekki bara netkerfi, heldur er į bak viš žaš stofnunin EARN Association. Öll tölvukerfi og mištölvur (servers) sem tengjast EARN eru mešlimir aš žessari stofnun. Stjórn EARN Association er ķ höndum yfirrįšs sem fundar tvisvar į įri. Dagleg stjórn er ķ höndum kosinnar framkvęmdanefndar.
Hįhraša tengingar tengja EARN viš netkerfi Bandarķkjanna, įsamt flestum ef ekki öllum öšrum netkerfum ķ heiminum. M.a. eru žar INTERNET, CSNET, EUNET, HEPNET og svęšanet eins og JANET ķ Englandi, DFN ķ Žżskalandi og NORDUNET į Noršur- löndunum. Öll žessi kerfi nota sama tölvupóststašalinn, Internet Mail (RFC822).
Žessi samsteypa netkerfa kemur notendum fyrir sjónir sem einsleitt alžjóšlegt tölvunetkerfi. Tölvupóstföng innan EARN netsins fylgja venjulegum Internet stašli, fyrir utan sérstakar EARN-endingar eins og '.BITNET' eša '.UUCP', t.d. nafn@EARNCC.BITNET žar sem '.BITNET' kemur oft ķ stašinn fyrir endingar eins og t.d. '.KTH.SE' (Konunglegi Tękni- hįskólinn ķ Svķžjóš).
Žar sem móšurtölvur tengdar EARN eru yfir 600 žį er ómögulegt aš birta nöfn žeirra allra, en hér eru nokkur dęmi:
SEARN - Svķžjóš, Konunglegi Tęknihįskólinn ķ Stokkhólmi
PTEARN - Portśgal,
GREARN - Grikkland,
DEARN - Žżskaland, GMD ķ Bonn
HEARN - Holland, Kažólski Hįskólinn ķ Nķmeigen
TREARN - Tyrkland, Ege Hįskólinn ķ Bornova, Ķsmķr
PLEARN - Pólland, Hįskólinn ķ Varsjį
EARNCC - Ašalskrifstofa EARN ķ Frakklandi
SAKFU00 - Saudi Arabķa, Hįskóli Faisal Konungs ķ Hofśf
Helsta žjónusta sem EARN bķšur upp į eru samskiptaforrit og forrit til aš hafa upp į gögnum og upplżsingum, og koma žeim til notenda. Helstu forrit sem EARN hefur į sķnum vegum eru: ARCHIE, ASTRA, BITFTP, GOPHER, LISTSERV, NETNEWS, RELAY, TRICKLE, WAIS, WHOIS OG WWW. Žaš mį žó ekki skiljast svo aš EARN eigi eša hafi umsjón meš žessum forritum, heldur eru žetta helstu forritin sem notuš eru til aš finna og sękja upplżsingar į žęr mištölvur sem tilheyra EARN. Žessum forritum er öllum (aš ég held) dreift frķtt og eru stašsett į flestum BBS-kerfum (korktöflukerfum). Fleiri forrit eru til sem geta nįlgast gögn og annaš į hinum żmsu korktöflukerfum.
Sum žessara forritum hafa žegar veriš śtskżrš lķtillega hér ķ blašinu. Til aš fį frekari śtskżringar og leišbeiningar um notkun į žessum helstu net-forritum er hęgt aš fį sendan bęklinginn 'Guide to Network Resource Tools' (60 bls.). Bęklingurinn, sem er į Ensku, er fįanlegur meš žvķ aš senda tölvupóst til LISTSERV@EARNCC.BITNET. Senda žarf skipunina 'GET NETTOOLS PS' eša 'GET NETTOOLS MEMO' eftir žvķ hvort ž vilt fį textann ķ póstscript eša venjulegu textaformi. Skipunin žarf aš vera stašsett ķ textadįlknum, en Subject dįlkurinn į aš vera aušur.
Albert Siguršsson
SIGURDSSON@katk.helsinki.fi
AŠ LĮTA FROSKINN HRINGJA Ķ KORKTÖFLUKERFI.
Eins og ég hef oft skrifaš um ķ RR žį eiga žeir notendur menntanetsins sem ekki hafa annaš samskiptaforrit en kermit erfitt meš aš nota sér žjónustu BBS-kerfa į landinu. Žetta stafar af žvķ žau kermit forrit sem menntanetiš hefur dreift eru snišin aš stafatöflu menntanetsins (ISO 8859/1) en flestöll BBS-kerfi landsins nota töfluna IBM 861.
Žetta mįl er nś leyst. Björn Davķšsson į Ķsafirši hefur śtbśiš lķtiš forrit sem nota mį til aš lįta Kermit forrit frį menntanetinu hafa samskipti viš BBS. Taka žarf sķšari hluta žessarar greinar (milli lķnanna sem byrja žannig ---(klippa hér)---) og gera sérstaka skrį śr honum og lįta hana heita BBS.INI
Žessi skrį er sķšan sett į sama staš og kermitskrįrnar eru og eftir aš komiš er inn ķ kermit forritiš er gefin skipunin: take bbs.ini
Žį breytist kermit forritiš žannig aš žaš žżšir ekkert į milli stafasetta og flytur rétta ķslenska stafi milli BBS-kerfisins og PC tölvunnar sem notar kermit forritiš.
Raunar er žetta ekki nema helmingur vandans sem kermit-eigendur eiga viš aš strķša ķ samskiptum sķnum viš BBS. Hinn hlutinn er flutningsašferširnar. Kermit getur einungis notaš kermit-stašalinn (held ég) en fęst BBS-in eru meš hann. Žau eiga žó aš geta sett hann upp įn mikilla vandręša og ef einhverjir sżna žessu mįli įhuga žį erum viš Björn tilbśnir aš ašstoša viš aš koma skrįarflutningum ķ lag.
---(klippa hér)---
; BBS.INI
;
; Stilling į Kermit 3.13 til žess aš tengjast BBS-kerfum.
; Til aš stilla Kermit: TAKE BBS.INI [ENTER]
;
; Höfundur: (c) Björn Davķšsson, Ķsafirši.
; Sķšast breytt: Jan. 1994.
; Dreifing leyfš - sala bönnuš.
;
echo Stilli fyrir BBS-kerfi...
;
; Eftirfarandi skipanir stilla Kermit til žess aš nota
; RTS/CTS flęšistżringu 8 bita stafi, liti sem hvķta stafi į svörtum grunni ; og tekur af allar žżšingar žar sem stafrófiš sem BBS-in nota er žaš sama ; og ķ PC-tölvum. ArcBBS į Ķsafirši notar žó sama stafróf og Menntanetiš ; žannig aš nota mį Menntanets stillingar į žaš.
;
set flow RTS/CTS
set terminal bytesize 8
set parity none
set terminal type none
set terminal display 8
set terminal color 0 40 37
set translation keyboard off
set term code-page CP861
set term controls 8-bit
set printer NUL
; - Stillingar į skrįaflutningum.
;
;;; Breytiš eftir žörfum.
;
set block 3 ; Block check 3 = 16-bit CRC.
set window 2 ; 2 Window slots.
set receive packet-length 2000 ; Packet length is governed by receiver.
; Makróar fyrir skrįaflutninga. Engar stafatöflužżšingar eru geršar žannig ; aš nota mį SEND og GET fyrir allar skrįr. ;
define send set file type binary, send \%1 \%2 ; SEND binary-skrįr
define get remote set file type binary, get \%1 ; GET binary-skrįr
; Stafatöflur og žżšingar.
;
set terminal character-set transparent ; Stafasett BBS-kerfis
set transfer character-set transparent ; Stafasett til žżšinga
set file character-set CP861 ; Stafasett notanda
set terminal character transparent ; Sama og aš ofan (fyrir eldri śtg.)
set transfer character transparent ; Sama og aš ofan (fyrir eldri śtg.)
echo
echo BBS.INI - Höf.: Björn Davķšsson 1/94 - Snerpa BBS = ATDT94-4417
echo Hugmynd: Sęmundur Bjarnason - Stöš 2 BBS = ATDT91-673251.
echo
echo Kermit er nś stilltur fyrir samskipti viš BBS-kerfi!
echo Notiš C [ENTER] til aš tengjast módemi - Alt-F10 til aš fara aftur ķ Kermit
; Endir
---(klippa hér)---
Björn Davķšsson
- snerpa@ismennt.is
SUMARFERŠ
Fyrirhugaš er, af nokkrum notendum Ķslenska Menntanetsins, aš hittast (augliti til auglitis) einhvern tķma ķ sumar. Hugmyndin er ķ einhverskonar śtilegustķl og mun žetta sennilega verša ein helgi u.ž.b. frį föstudagskvöldi til sunnudagseftirmišdags, og vegna žess hve langt er į milli okkar žį er stašsetning nokkuš óljós. Žess vegna viljum viš athuga hvaša hljómgrunn žessi hugmynd fęr hjį notendum netsins. Mun žį stašsetning rįšast aš miklu leyti hvašan fólk kemur t.d. ef margir verša af Austurlandi žį veršur Įsbyrgi kannski fyrir valinu en ef meirihlutinn er frį Reykjavķk og Akureyri verša Hśnavatnssżslurnar sennilegar fyrir valinu. Reynt veršur eins og hęgt er aš vera mišsvęšis. Vissulega er langt til sumars (žvķ mišur!) en vegna vegalengda og fjölda žį er góšur tķmi mikilvęgur til aš geta sęst į staš og stund.
Feršaįętlun p> Žessi feršaįętlun getur breyst, enda nógur tķmi til stefnu. En okkur žótti betra aš setja hana fram til aš hęgt sé aš gagnrżna hana :-)_Įętluš_ dagssetning er Jślķ 15da til 17da, hins vegar ętlum viš aš hafa helgina 22an til 24ša upp į aš hlaupa ef vešur skyldi verša allvont. Gott vęri ef sem flestir vęru komnir aš kvöldi föstudagsins en žeir sem eiga langt aš verša ekkert reknir ķ burtu žó žeir komi aš laugardagsmorgni :-) Sennilega žarf aš slķta samkvęminu į sunnudegseftirmišdegi. *NEMA* aušvitaš einhver sé svo heppinn aš vera ķ sķnu lögbundna sumarfrķi
_Įętlašur_ stašur er Įsbyrgi ķ Kelduhverfi. Žetta kemur kannski sumum furšulega fyrir sjónir en svo viršist vera sem žaš sé mjög almennt, einkum kom žaš okkur į óvart meš R-vķkinga, aš žaš sé kjörinn stašur. Žó hann sé žónokkuš langt frį R-vķk. Svo śtleggst aš frį R-vķk séu um 550Km ķ Įsbyrgi EF farinn er hringvegurinn til Akureyrar, žašan austur til Hśsavķkur og sķšan ķ Kelduhverfi. Er žetta aš mestu leyti góšur vegur og fljótfarinn. Žó aušvitaš skulum viš virša lög um hįmarkshraša į vegum :-) viš viljum hittast heil!
Ķ Įsbyrgi er fyrsta flokks ašstaša fyrir tjaldmenningu ķ žjóšgaršinum. Ķ Įsbyrgi eru tvö tjaldstęši. Viš žaš fremra er öll ašstaša _mjög_ góš og skjólbelti (runnar) skipta tjaldstęšinu ķ įtta eša tķu hólf meš göngustķgum į milli og akvegi fyrir framan. Ķ hverju hólfi geta veriš meš _góšu_ móti sex tjöld. Innra tjaldstęšiš er nįttśrulegra ef svo mį segja en žar er notast viš rjóšur ķ skóginum innar ķ 'skeifunni', er žaš einnig mjög gott tjaldstęši en ekki er fariš jafn strangt eftir reglum um aš ró sé komin į kl. XX:XX (man ekki alveg klukkan hvaš, held žó aš žaš sé annaš hvort 1:00 eša 12:00). Hér fyrir nešan er smį eyšufyllingarverkefni sem ętti aš koma öllum ķ gott skap og segja okkur hvaš _žiš_ viljiš.
Enn sem komiš er er nóg af bķlferšum frį R-vķk og įstandiš į Akureyri er nokkuš gott lķka. Nóg viršist vera til af tjöldum og allt gott um žaš aš segja. Ennžį viršast ekki vera nein vandamįl sem gętu komiš upp meš žaš aš einhver fįi ekki ferš eša tjald.
_Skemmtilegheit_ verša ķ ALGERU fyrirrśmi! og hlutir eins og söngvabękur, kassagķtarar og fleira svoleišis er velkomiš.
Til aš spara okkur öllum mikiš erfiši er fyrirhugaš aš klķna nafnspjöldum į hvern mann, žvķ fįir žekkjast ķ sjón. Er trigger bśinn aš gera uppkast aš slķku ķ PageMaker og eru žaš hin snotrustu nafnspjöld! Veršur žaš prentaš į hans eigin prentara svo kostnašur viš žaš veršur jafn og enginn. Į žessum spjöldum verša nöfn, netföng, starfsheiti og bśseta.
Einnig kom fram sś hugmynd aš bśa til (eins og allir gera viš svona tękifęri eins og mannanót) boli meš mynd, jafnvel einhverjum merkjum og texta, hönnun į žessu er ekki lokiš ennžį. Viš eigum IRC merkiš og höfum ķ huga aš nota žaš įsamt einhverju öšru. HUGMYNDIR ÓSKAST.
Jęja žį er aš lķta ašeins į nokkrar laufléttar spurningar til aš kannna hug žeirra sem vilja fara meš. ATH: 'munnleg' tilkynning t.d. į irc er įvķsun į aš žaš gleymist :-) Žeir sem eru bśnir aš senda inn upphaflega blašiš žurfa bara aš svara žvķ sem er meš * viš. Hinir sem eru nżjir žurfa aš svara öllu nema žvķ sem er innan sviga.
Ekki er naušsynlegt aš vera haršįkvešinn ķ žvķ aš fara, nóg er aš hafa įhuga į žvķ til aš senda okkur eyšublašiš sem er hér fyrir nešan. Takiš žaš bara fram einhversstašar hvort žś sért: ķ hugleišingum eša įkvešin(n).
Sķšar verša birtir listar yfir žį sem ętla meš tjalda eign og farartęki.
Meš kęrri kvešju
Ingimar Róbertsson Tryggvi R. Jónsson
ingimarr@ismennt.is trigger@ismennt.is
-- Sumarferš -- * Nafn: _____________________________________________
! Ég vil vera meš !
Netfang: _____________________________________________
Heimilisfang: _____________________________________________
Sveitarfélag: _____________________________________________
Sķmanśmer: __-______
Aldur: ______
Įttu:
Tjald: Jį/Nei Svefnpoka: Jį/Nei
Hve margra manna tjald:
Ertu:
Akandi: Jį/Nei Hrędd(ur) viš skordżr Jį/Nei :-)
Hve marga getur žś tekiš meš ķ bķl: __
* Hefur žś eitthvaš į móti žeim staš sem stungiš er upp į:
_____________________________________________
(Hvers vegna:)
_____________________________________________
_____________________________________________
* Ef Įsbyrgi er ķ lagi hvort tjaldstęšiš lķst žér į betur į:
fremmra/innra
* Er fyrirhugašur tķmi algerlega óašgengilegur fyrir žig:
_____________________________________________
(Hvers vegna:)
_____________________________________________
_____________________________________________
* Hvernig lżst žér į aš kalla žetta "Landsmót irkara '94":
vel/illa
(ef illa hvaš žį):
_____________________________________________
* Hvaša ašrar upplżsingar eša starfsheiti viltu aš sett verši į nafnspjaldiš žitt:
_____________________________________________
* Ef žś hefur einhverja góša hugmynd aš bolaskreytingu endilega lįttu okkur vita.
Er žaš einhver sem žś veist aš vill koma meš (en hefur ekki lesiš žetta, sem t.d. lesa ekki rįšstefnur):
Jį/Nei
(ef jį, hverjir:)
_____________________________________________
_____________________________________________Sendist til trigger@ismennt.is og/eša ingimarr@ismennt.is Gott er ef žeir sem hafa įhuga vęru bśnir aš senda žetta inn fyrir mįnašarmótin feb - mars.
FLEIRI FÓTMĘLI
Hér er smį višbót viš fótmęlalistann sem birst hefur tvķvegis įšur ķ blašinu:
Į 2400 bps langar mann aš fara śt og żta.
:.:: ::..: ::.::. :: ..::.. Fótmęli į blindraletri.
<< - - - - - Žetta svęši er til sölu - - - - - >>
Nefnd er meš sex fętur eša fleiri en engan heila.
AAAAA American Association Against Acronym Abuse.
Del *.* = 100 % žjöppun.
Afmęlistertan hennar var eins og sléttueldur.
Macintosh: Tölva meš ęfingahjólum sem er ekki hęgt aš taka af.
Ekkert er 100 % öruggt, eša villulaust, eša IBM samhęft.
Bad command or file name - Go stand in the corner.
Vertu góšur viš óvini žķna - žį verša žeir alveg vitlausir.
Gęttu žķn į forriturum meš skrśfjįrn ķ vasanum.
Heili: Tęki sem fęr okkur til aš halda aš viš hugsum.
CONgress er andstęšan viš PROgress.
Ef žś getur ekki lęrt aš gera žaš vel, lęršu žį aš njóta žess aš gera žaš illa.
Völvufundinum frestaš vegna ófyrirsjįanlegra atvika.
Coming Soon. Mouse Support for Turbo Edlin!
Allt sem ekki er skylda er bannaš.
Žegar ég gerši žaš vissi ég ekki aš žaš var ómögulegt.
Ég var vanur aš horfa į sjónvarp, en svo keypti ég mér mótald...
I wish life had a scroll-back buffer...
Ég bjó til mitt eigiš prófunarkerfi og nś er tölvan mķn 500 MHz.
Ég vildi gjarnan vera fįtękur en eiga nóg af peningum.
Ég er į horninu į Walk og Don't Walk.
Ég hef įtt viš minnisleysi aš strķša eins lengi og ég man.
Lestu vandlega yfir allt sem žś skrifar svo žś ekki oršum.
Ég er ekki villtur. Ég į bara viš stašsetningarvanda aš strķša.
Fyrirgefšu, žetta fótmęli er ekki afsökun.
Af skattatęknilegum įstęšum ętla ég aš vera daušur ķ eitt įr.
Ég er aš skrifa bók. Ég er bśinn meš blašsķšutölin.
Ég verš aš fara aš hętta žvķ ég er oršinn rįmur ķ fingrunum.
Sęmundur Bjarnason
