BRESTUR


eftir Žorgils gjallanda





Žóršur kvenelski var kvęntur, en hann var nś ekki viš eina fjölina felldur karlinn sį, honum žótti vęnt um ašra stślku og svo mętti hann henni einu sinni śti į vķšavangi. Meš žaš var fjandinn laus - žaš er aš segja skķrlķfisfjandinn -. Žau Žóršur mundu hvorki eftir eišum, umtali né guši žessa stund. En žau voru heldur ekki išjulaus skötuhjśin žau arna.

En žó žau gleymdu guši um stund, žį gleymdi hann žeim samt ekki. Hann sem er alls stašar nįlęgur, hann var einnig žar og veitti žeim frjósemi og įvöxt. Blessaši bókstaflega vinnu žeirra.

Į réttum tķma er kvisturinn rann upp er žarna var til sįiš, žį bölvušu rįšsettu bęndurnir "klśšrinu" og konurnar voru "alveg forviša yfir ólaginu", yngra fólkiš "skildi ekki ķ žessu", og hafši hįlfvegis gaman af žvķ ķ öšru veifinu žó žaš vęri "ljótt". En žaš besta var, aš flestir gįtu kastaš steini aš Žórši og stślkunni hvaš sem žeirra gömlu eša huldu breyskleikabrotum višvék, žau voru annašhvort fyrnd eša menn vissu ekki um žau og svo var żmislegt til aš milda žeirra eigin yfirsjón og gera hana aš "breyskleika" af fķnustu tegund žvķ žanžoliš er nęrri eins gott ķ oršinu "breyskleiki" eins og kirkjukreddum.

Prestinum lķkaši ekki, aš žetta skyldi koma upp ķ hjöršinni sinni, sem var svo vel hirt og samviskusamlega. Žaš var eitthvaš um sišlaust, dżrslegt og saurugt lķferni sem braust um ķ prestshöfšinu og svo sleppti hann öllum žessum "peium" śt um dyrnar žvķ žęr stóšu galopnar, og fólkinu ķ bašstofunni sżndist žeir vera ekki svo rżrir ķ rošinu oršagemsarnir prestsins.

Presturinn hugsaši sér nįttśrlega, aš įminna Žórš greinilega, honum fannst žaš skylda sķn aš vķta žetta sišleysi, žvķ hann var vandlįtur aš allri ytri hįttsemi presturinn, svo kom žessi Žóršur ósköp sjaldan til kirkju en hafši gaman af aš koma į alla mannfundi ašra, svo hann hlaut aš vera trśargeggjašur.

"Jį, ég skal einhvern tķma segja Žórši meiningu mķna afdrįttarlaust," hugsaši prestur. "Žaš er mķn embęttisskylda."

Viku seinna var prestur bešinn aš skķra žetta barn hans Žóršar og žaš var einmitt Žóršur sjįlfur sem sótti hann, hann var svo kęrulaus hvaš sem į bjįtaši fyrir honum, žaš var eins og honum fyndist aldrei neitt aš hįttsemi sinni, hann var nś svona geršur eša sżndist vera žaš, enda sléttašist furšanlega śr öllu saman fyrir honum vanalega.

Klerkurinn hugsaši sér aš segja Žórši til syndanna eftir aš bśiš vęri aš skķra barniš; žessi athöfn var ķ sannleika svo hįleit og göfug aš ekki einu sinni žaš žó barniš vęri getiš ķ meinum og stórsynd gat raskaš helgi hennar; eflaust varš hann žį einaršari, gagnoršari og meir sannfęrandi og Žóršur žó gjįlķfur vęri betur bśinn viš, aš hafa sönn not af ašfinningunum og leišbeiningunum. Sjįlfsagt aš geyma žaš žangaš til.

Žóršur hafši gott lag į aš "spjalla menn upp", hann var enginn skynskiptingur, ekki heldur feiminn; kunni frį mörgu kįtlegu aš segja og var glešimašur aš ešlisfari. Žegar žeir höfšu fariš eina stutta bęjarleiš, hafši klerkurinn gleymt žvķ aš vera fįr og alvarlegur gagnvart Žórši. Žeir tölušu śt um alla heima og voru kįtir.

En žeir voru lķka bśnir aš koma tappaborši į flöskuna sem Žóršur hafši ķ frakkavasa sķnum. Og einmitt žaš vissi lķka Žóršur aš klerkur var glešimašur en enginn žumbaldi og aš honum žótti vķniš vera eitt af žessa heims fagnaši: "Ķ hófi brśkaš glešur žaš mannshjartaš," eins og hann var vanur aš segja sjįlfur gušsmašurinn žegar honum var bošiš vķn. Žetta vissi Žóršur, hafši lķka pata af žvķ sem klerkurinn hafši lofaš honum žegar hann frétti barnsfęšinguna. Žóršur vildi gjarna deyfa eggjar fyrir honum; koma öllu ķ vingjarnlegt horf; ekki var žaš alveg óhugsandi - meš lagi, aušvitaš meš lagi og gętni.

Klerkurinn var samt alvarlegur žegar žeir komu heim aš Bę; óskaši eftir aš mega lśka skķrninni af sem allra fyrst, enda var vikist greišlega viš žvķ; gestirnir voru allir komnir og žeir voru ekki svo fįir, voru bśnir aš drekka kaffiš. Ekki stóš į löngu meš aš klerkurinn og Žóršur drykkju kaffiš sitt og žó Žóršur léti vel af vķni ķ bollann sinn en klerkurinn ekki nema örlķtiš, uršu žeir samt jafnfljótir; ekki var stór töf aš žvķ. Söngkraftarnir voru sęmilegir, og į mešal söngmannanna voru žeir bįšir klerkur og Žóršur, žaš žótti aldrei aš žeir spilltu fyrir góšum söng. Skķrnarathöfnin fór fram eins og venjulegt er; klerkurinn var alvarlegur og allir višstaddir voru žaš einnig. Žaš var ašeins tvennt sem Žóršur tók eftir; aš móšir skķrnarbarnsins var hvķtföl, dapurleg og nišurlśt og, aš presturinn var sérlega fastmęltur į žeim oršum: "...svo aš žetta barn sem er getiš ķ synd o.s.frv." og hvort tveggja, skildi hann ofur vel; annaš gekk honum žungt aš hjarta, hitt sętti hann sig viš, žvķ Žóršur var ekki uppnęmur fyrir ofurlitlum selbita.

Eftir skķrnina var sest viš kaffidrykkju og Žóršur hafši séš svo um aš tvęr flöskur fullar af vķni stóšu į boršinu mišju. Kaffiš var drukkiš ķ frambašstofunni, žar var rżmra. Eins og vant er liškaši vķniš įgętlega samtališ, bęši karlmennirnir, sem neyttu žess og kvenfólkiš, sem neytti žess lķtiš eša alls ekki uršu skrafhreifnari. Alvaran rann af klerkinum og Žóršur gętti žess, aš fęrri undrandi augu litu til hans en įšur; aš einu undanskildu virtist honum allt fara fram eins og ķ žeim skķrnarveislum sem stofnašar eru samkvęmt gušs og manna lögum. En žaš voru dökku augun móšurinnar įšan; hann hafši eins og af tilviljun stašnęmst gagnvart hśsdyrunum; og um leiš leit móširin upp, hśn hafši veriš aš hagręša litla barninu į brjóstinu, žar sem hśn sat ķ stafnrśminu, leit į hann sem snöggvast; en hann sį aš ķ žeim tįrvotu augum bjó harmur og hugarangur; svo drśpti hśn höfšinu nišur, og um leiš hrundu höfug tįr nišur į hvķta kjólinn nżskķrša sveinsins.

Žóršur dreyrrošnaši, svaraši einhverri lokleysu til žess, sem į hann yrti og gekk śt aš hyggja til vešurs. Žegar hann kom inn sagši hann aš ekki liti śt fyrir aš skuggalegt yrši ķ kvöld, žaš vęri sama stillingin og skafheišrķkjan og veriš hefši nęsta sólarhring.

"Žaš er skemmtilegt aš vera į ferš į kvöldin nśna, žaš er gott fęri og tunglsljósiš upp į žaš indęlasta," sagši hśsfreyja og jįttu margir žvķ. Žóršur žagši um stund, hann hafši traušla skap til aš gefa sig viš umręšuna. Viš rökkur fór klerkur aš sżna į sér feršasniš; en žį var eftir aš drekka kaffi og var hann bešinn aš staldra svolķtiš eftir žvķ. Karlmennirnir tóku aš verša hreifir af vķninu žvķ alltaf entist žaš, og enn leiš stundarkorn žangaš til klerkur óskaši aš hestinum sķnum yrši nįš. Žóršur baš vaxinn pilt žar ķ Bę aš nį hestunum žeirra; sjįlfur gekk hann fram meš hśsrįšanda og upp į stofuloft. Móširin hafši lagt sig śt af meš unga sveininn sinn ķ fašminum; hśn hafši ein setiš žögul og hnķpin, ekki talaš nema žvķ ašeins aš einhver yrti į hana. Nś settist vinkona hennar, bóndadóttir af nęsta bę, hjį henni og tók aš tala viš hana; bįšar tölušu hljótt.

Žeir uršu samferša klerkurinn og Žóršur og rišu fyrst nokkuš hart. Vķniš hafši örvaš bįša og Žóršur hafši fulla rommflösku til nestis. Klerkurinn gat meš engu móti fengiš sig til aš įminna Žórš ķ žetta skipti; honum gešjašist raunar vel aš honum žó žessi brestur hefši oršiš į rįši hans; en sķšar, viš hentugt tękifęri hugsaši hann sér aš halda yfir honum žétta įminning eins og skyldan bauš honum.

Į hlašinu į prestssetrinu kvaddi Žóršur klerk meš fullri vinįttu og tveim alśšarkossum, žaš hafši rįšist aš Žóršur yrši hjį honum žrjį nęstu daga, viš aš smķša hestajįrn og ljįbakka; en Žóršur mįtti hreint ekki vera žar žessa nótt žó prestur byši honum žaš, hann hafši rįšgert aš koma heim žetta kvöld, fólkiš yrši hrętt ef hann kęmi ekki.

Žóršur var ekki hiš minnsta hręddur viš hirtingarręšu klerksins; lķkast aš hśn kęmi aldrei; hann var viss um aš honum hafši heppnast aš deyfa eggjar į vandlętingarsveršinu hans. - O, fólkiš gengur varla framan aš mér, hugsaši hann, til žess vantar žaš alvöruna ķ sišferšisvandlętinu; žaš baktalar mig og dęmir um brestinn undan eyrunum svona fyrst žangaš til annar atburšur kemur nżr af nįlinni; annar sišferšisbrestur, sem umtališ snżst aš. En žaš sįra er, og žaš er allra verst, aš stślkan žorir aldrei aš horfa djarflega framan ķ heiminn framar - aš žróttur hennar er brostinn. . . Hśn leggur įrar ķ bįt og lętur bįtinn rekast eins og verša vill. Skżiš leiš frį tunglinu. Žóršur drakk teyg śr flöskunni, sló ķ klįrinn og hleypti į sprett, óvęginn, haršknżjandi sprett heim yfir mżrarflóana.

Žóršur varš sannspįr aš žvķ, aš aldei kom įminningin frį klerkinum; kunningsskapur žeirra fęršist einmitt ķ vöxt viš meiri og betri višręšur.

En Žórey ķ Bę sneiddi sem mest hjį aš verša į vegi fjölmennis, hśn hneigši höfušiš og óttašist dómana. Og einmitt viš žaš gleymdist brot hennar miklu seinna. Hśn var sjįlf žrįlįtasti og einbeittasti dómarinn. Og fólkiš skaut ekki heldur hlķfiskildi fyrir hana; nei, frįleitt žvķ; skįrri hefši žaš nś lķka veriš vitleysan ef žaš hefši fariš til žess.




Netśtgįfan - janśar 2000