EINAR  ANDRÉSSON


eftir Žorgils gjallanda





Mokfiskiš hverja vertķšina eftir ašra og įr eftir įr, žaš dró menn sušur aš sjónum.

Einar Andrésson var einn af žeim mönnum, sem ekki höfšu neina eiru nema komast sušur og nį ķ uppsprettuna.

Hann var žį tuttugu og fimm įra gamall, fjörmašur mikill, knįr og röskur til hvers, sem hann gekk; barst talsvert į og vķlaši ekki fyrir sér žó krónan ylti.

En žó hann kęmist sušur og nęši ķ mokfiskiš, žį ęxlašist žaš einhvern veginn svo til, aš ekki safnašist aušurinn aš Einari; honum žótti gaman aš koma til Reykjavķkur og žó hann fęri žašan ķ fallegum fötum var sjaldan mikiš ķ vösunum žegar hann fór aftur til baka. Svo eru lķka fleiri sölustašir til žar syšra en Reykjavķkin, žó yfir henni einni hvķli borgarbragur en hitt séu bara kauptśn og fiskiver. Og Einari žótti gaman aš koma į smęrri verslunarstašina lķka; smakka žar į vķninu og lįta vel yfir sér. Hann kveiš ekki komanda degi, og vildi meš engu móti heita sjįlfsnķšingur.


*


Žeir tveir menn, sem eru aš fara upp į Holtavöršuheiši, reyna aš sķga svo drjśgum įfram, sem fęršin og heilsan leyfa; en fęršin er ill og hestarnir daufir, og svo er annar žeirra, sį į horušu, gömlu bykkjunni meš langsekkstetriš žvert yfir hnakkgarminn, ekki fęr til aš berja alla jafna fótastokkinn og knżja hrossiš įfram. Ekki var hann heldur vel til gangsins fallinn né fęr til aš skjótast af baki žó hrossiš vęri į kafi ķ fönnunum; og žó var honum ekki aldurinn aš meini; ašeins žrjįtķu og fimm įra gamall, en sį sem hefur oršiš fyrir žvķ ólįni, aš gigtin er bśin aš gera hann mjašmaskakkan og aldrei žolir aš stķga heilum fęti į jörš, hann er ekki til fljótra ferša fallinn eša til skjótra snśninga, žó ekki liggi margir įratugir į bakinu į honum.

Žaš var Einar Andrésson meš aleigu sķna ķ langsekksendunum, ķ slitnu skjóllausu śtlendu fötunum sķnum, sem śtsynningurinn nęddi napurt gegnum. Nś var veriš aš flytja hann hreppaflutningi noršur į sveit sķna, alla götu noršur ķ Mślasżslu.

Mešan Einar lį žessa löngu legu og gigtin var aš gera hann aš örkumlamanni, hurfu kunningjarnir og efnin alveg. Hann reis śr rekkjunni sem einstęšur, ókunnur vesalingur śr öšrum landsfjóršungi. Svo žegar hann gat aš nafninu talist feršafęr var honum vķsaš ofur kurteislega og greinilega götuna heim til sķn. Žaš var gert eftir gamalli, löglegri venju og ķ kristilegu bróšerni.

Einar Andrésson lagši śr Vķkinni žegar ein vika var lišin af einmįnuši en feršalagiš gekk daušans hęgt og seint žó alltaf vęri róiš ķ įttina. Tķšin var misjöfn eins og oft er į vorin svo žaš var einlęgt aš hlaupa ķ mjöšmina į Einari og hann varš aš halda viš rśmiš einn og tvo daga ķ senn. Hressleikinn var sjaldan svo mikill aš hann žyldi aš fara fullar dagleišir. Og svo snjóar og aurar og kröp og torfęr vötnin; allt žetta hjįlpašist aš til aš tefja feršina.

Ekki gįtu menn heldur veriš aš velja reišskjóta handa "žessum ręfli", nema aš žvķ leytinu aš setja hann ekki upp į fjörhesta; hann hafši svo sem ekki mikiš meš žį aš gera svona fatlašur. Hestar eru oft žungir til reišar snemma į vorin og oft magrir lķka; en hvaš įtti hann Einar Andrésson meš aš malda um žaš?

Og hann gerši žaš heldur ekki; veikindin höfšu lamaš allt sjįlfstraustiš hjį honum og į feršinni gekk mannžroskinn alltaf meir og meir til žurršar. "Skakka-Einari" fór aš verša heila daga og heilar vikur sama hvernig allt veltist. Ekki var svo glešilegt, aš koma svona til reika heim ķ sveitina sķna aftur. En žegar minnst varši varš hann aftur viškvęmur fyrir sjįlfum sér, eins viškvęmur og fyrstu įrin syšra; munurinn var bara sį aš heilsa og žrek var fariš; hann varš aš vera eins og ašrir vildu, eins og žeim sżndist sem fluttu hann.

Sannarlega opnašist Einari Andréssyni nżr heimur, honum fannst mismunurinn ęši žungur og pķnandi stundum; en žaš leit svo śt sem žeir hefšu enga hugmynd um žaš sem selfęršu hann heimleišis, aš nokkuš vęri vandgert viš "hreppaflutninginn", svo ef til vill hefur žetta veriš óžarfa viškvęmni śr honum sjįlfum.

Vešriš gekk upp meš hįdeginu og varš stórhvasst, heilbrigši fylgdarmašurinn į skjólgóšum yfirfrakka var allvel rķšandi og vildi hraša feršinni, hann rak eftir Einari aš herša į "truntunni" og žaš nokkuš freklega žegar ekki dugši annaš; en Einar gat ekki hvataš meir feršinni en hann hafši hreystina til og sś bleika ekki heldur, hśn lattist og lśšist meir og meir.

"Žetta helvķtis drasl hjįlpar ekki; seint komumst viš noršur yfir ef žiš molliš sona."

"Og ég kemst nś ekki haršara žó ég vildi," Einar var linmęltur; kuldinn var farinn aš ganga aš honum.

"Skįrra er žaš bölvaš hangsiš." Fylgdarmašurinn reiš lišugt noršur röšulinn.

Og hann mįtti staldra viš og bķša ķ öšru hverju holti eftir Einari, feršalagiš gekk svo seint aš myrkt var oršiš hjį žeim noršur ķ heišinni og Bleik var stašžreytt. Fylgdarmašurinn snaraši langsekknum ķ hnakkinn sinn, tók beisliš śt śr Bleik, hjįlpaši "Skakka-Einari" upp į klįrinn sinn og flżtti sér aš nį til bęja.

Einar Andrésson var ekki į fęrum til aš neyta mikils žaš kvöld og nóttin varš honum erfiš og kvalafull; hann lį rśmfastur fjóra dagana og hafši nógan tķma til aš hugsa um hverfleik lķfsins, ašköst andstreymisins, kristilega mannśš og margt fleira.

Kvöldinu fyrir uppstigningardag kom mašur meš Einar Andrésson undir Sandheiši, og žaš vildi einmitt svo vel til aš hreppstjórinn var žar staddur og gat bęši rįšiš mann og hesta til aš flytja hann yfir heišina og skrifaš į vegabréfiš. Hśn var algjört śtskrifuš fyrsta örkin af žvķ og hreppstjórinn ķ nęsta hreppi hafši oršiš aš bęta annarri viš, sem lķklegt var aš dygši Einari heim. Žaš var žurr rolla fljótt yfir aš lķta žetta vegabréf, sem taldi bara upp, aš žessi hreppur hefši skilaš Einari Andréssyni til nęsta hrepps heilum og lifandi. Allt löghelgaš, forsjįlegt og eins og vera bar. Hvaš sem tilfinningar Skakka-Einars hafa sagt.

Einar Andrésson fékk aš reiša langsekkinn yfir Sandheiši; žaš var föst venja oršin meš žaš; en nś var honum lįnuš skjólgóš hempa utan yfir og gefnir góšir leistar og sokkar; plöggin voru oršin aš druslum. Sandheiši er löng og žó hśn vęri rauš var žó fęršin ekki góš fyrir aurana. Hestur Einars haršstķgur og hratt fariš. Žaš hljóp ķ mjöšmina og varpaši Skakka-Einari einu sinni enn į logandi bįl.

Ekki kostaši žaš nema tvęr krónur aš koma honum žessa dagleiš milli žessara hreppanna.

Žaš var komiš rétt aš frįfęrum žegar Einar Andrésson loksins komst heim ķ sveitina sķna, heim ķ hreppinn sinn. Hann hafši ekki falliš mešal ręningja - žaš vęri hrópleg lygi aš segja žaš. Hann Einar sem var fluttur af mešbręšrum sķnum, bę frį bę, hrepp śr hreppi beinlķnis eftir blessušum lögunum.

En eftir žessa ferš var Einar Andrésson aldrei annaš en aumingi - lķkamlegur og andlegur aumingi. Žaš var nokkuš undarlegt og óskiljanlegt - en žaš var samt svo.

Žetta vor amaši ekki hafķsinn. Thyra og Laura eša hvaš žau nś hétu strandferšaskipin, fóru hringinn ķ kringum landiš alveg fyrirstöšulaust, höfšu flutt marga faržega, suma hafna milli og suma allan hringinn, žeir sem vanir voru sjónum og voru "į fyrsta plįssi" létu vel yfir - įgęta vel. En žaš hét heldur enginn žeirra Einar Andrésson og enginn af žeim var mjašmaskakkur "hreppaflutningur".

Um leiš og Laura varpaši akkeri og fįninn var dreginn upp ķ kaupstašnum var Einari Andréssyni fylgt ķ hlašiš žar - hann įtti aš verša undir lęknishendi žar um tķma.

Svona kom hann heim aftur eftir tķu įra burtveru.




Netśtgįfan - janśar 2000