Žegar Jón Arnórsson var sżslumašur ķ Mślasżslu og bśandi į Egilsstöšum į Völlum varš sį atburšur aš vinnumašur Péturs sżslumanns Žorsteinssonar, er žį bjó į Ketilsstöšum į Völlum, var sendur meš silfur til smķša sušur ķ Reykjavķk, bęši peninga og brotasilfur, žvķ žį var ekki smķšaš silfur ķ Mślasżslu.En žegar mašurinn kom aš sunnan aftur fannst hann nęstum daušur milli Saušhaga og Vallaness og er žó fjarska langt bęja ķ milli. Fundu hann tveir smalar og var hann žį stunginn įtjįn sįrum en žó lķtiš eitt višmęlandi. Žeir spuršu hver honum hefši veitt slķka įverka en hann sagši: "Valtżr į gręnni treyju." Gat hann svo ekki meira sagt og hné daušur nišur. Varš hann žvķ ekki prófašur meira en bśiš var aš ręna hann öllu silfri og skjölum. Hafši hann žó mikiš mešferšis af hvoru tveggja žvķ margir rķkir menn sendu meš honum silfur til aš smķša śr.
Nś vissu menn ekki af neinum sem Valtżs nafn bar nema bóndanum į Eyjólfsstöšum og var hann hinn mesti sómamašur, reyndur aš dyggš og rįšvendni og af öllum virtur og elskašur. Bóndi žessi įtti 40 hundruš ķ fasteign og aš žvķ skapi af lausafé. Hann gekk į gręnni treyju og er ķ munnmęlum aš žaš hafi veriš einkennisbśningur žeirra sem įttu 40 hundruš ķ jöršum og žar yfir. Var hann nś tekinn til rannsóknar af įšurgreindum Jóni sżslumanni į Egilsstöšum og haršlega įsakašur fyrir aš hafa oršiš manni žessum aš bana en Valtżr forsvaraši sig meš skynsamlegum oršum og skķrskotaši til sķns fyrra lķfernis, sór sig og sįrt viš lagši aš hann vęri saklaus af mannsmorši žessu.
En sumir sem höfšu öfund į honum fyrir žaš hvaš rķkur hann var og vinsęll bįru sakir į hann og var hann žvķ grimmilega og mešaumkunarlaust pķndur til sagna. En hann vitnaši til gušs aš hann vęri saklaus. Var honum žį hótaš dauša og kom žaš fyrir sama. Beiš hann rólegur žess sem verša vildi og vonaši aš sakleysi sitt mundi opinberast. Var hann svo dęmdur til dauša af Jóni sżslumanni Arnórssyni, og hljóšar daušadómurinn žannig:
"Dęmdur ķ dag sjįlfseignarbóndinn Valtżr į gręnni treyju, bśandi į Eyjólfsstöšum, fyrir hryllilegasta mannsmorš, samt stuld į skjölum og pappķrum og peningum og silfri.Voru žaš hins deyjandi sķšustu orš, aš vitni tveggja smalamanna sem fundu hann daušvona, aš Valtżr į gręnni treyju hefši framiš allt žetta.
Žvķ dęmist sjįlfseignarbóndinn, nefndur Valtżr į Eyjólfsstöšum į Völlum, til hengingar į gįlgaįs, sex įlna löngu raušvķšistré, grjót boriš į annan enda žess, ķ žrjįtķu manna višurvist, -- fyrir sitt ógušlega mannsmorš og stóržjófnaš sem hann žó aldrei mešgengiš hefur en segir sig alltaf saklausan af.
Jón Arnórsson."
Eftir žetta var fariš meš Valtż upp yfir svonefnda Egilsstašablį sem kölluš er. Var žį blķšuvešur og sólskin og logn. En žegar komiš var meš Valtż aš gįlganum męlti hann:"Žaš mega allir heyra er samžykkja mitt lķflįt aš ég er saklaus mašur, ranglega til dauša dęmdur af óréttvķsum dómara er ekki getur forsvaraš verk sitt fyrir gušs hįtignarhįsęti sem viš munum bįšir koma fram fyrir, annar fyrr en annar seinna, og mun okkar uppskera žį nęsta mjög ólķk verša. Nś sjįiš žér skżflóka upp renna viš hafsbrśn. Hann mun geta sżnt ykkur og sannaš sakleysi mitt og mķn grimmilega hefna."
"Aktiš ei oršaskvaldur žetta," sögšu böšlarnir, en sżslumašur skipaši žeim aš framkvęma verk sitt.
"Guš geymi mig en fyrirgefi ykkur," męlti Valtżr.
Sķšan var hann hengdur og aš žvķ bśnu dysjašur hjį stórri klettahellu sem enn ķ dag sést. En žaš var eins og hrollur vęri ķ öllum eftir aš verk žetta var unniš.
Tók nś aš gera mjalldrķfu og hinn mesta snjómokstur sem hélt stöšugt įfram daga og nętur ķ nķu vikur. Var žį męld dżptin į snjónum į sléttlendi į Vallanesi og var hann nķu įlnir en fimmtįn įlnir žar sem barfenni var. Sagši svo Guttormur prófastur Pįlsson er seinna bjó ķ Vallanesi, hinn fróšasti mašur, aš menn hefšu aldrei vitaš jafnmikinn snjó ķ Mślasżslu allt frį landnįmstķš. Žótti öllum sem spį Valtżs mundi fram komin og aš hann mundi saklaus hafa veriš deyddur.
Sagt er aš fjįrdauši hafi žį veriš svo mikill į Fljótsdalshéraši aš žar hafi ekki veriš nema įtta ęr. Stórgripafellir varš žar og mjög mikill og žvķ varš žar hiš megnasta hallęri svo menn dóu af haršrétti. Hefur vetur žessi sķšan veriš kallašur Valtżsvetur.
Um voriš lét Jón sżslumašur Arnórsson grafa upp bein Valtżs og jarša ķ Vallaneskirkjugarši aš kristnum siš, nema hönd hans hin hęgri var tekin og hengd fyrir innan kirkjužiliš į Egilsstöšum og žar hékk hśn ķ žrettįn įr. Uršu menn einskis vķsari į žvķ tķmabili hver valdur var aš framanskrįšu illvirki.
En um voriš žess fjórtįnda įrs eftir aš žaš var unniš bar svo til aš žį er sżslumašur var aš žinga var honum sagt aš mašur ókunnur vildi finna hann og vęri hann bęši stór og illilegur. Gekk sżslumašur žį śt og heilsaši hinn ókunni mašur honum žį kurteislega og fékk honum bréf žegjandi. Sżslumašur tók viš žvķ og spyr hinn ókunna mann aš heiti en hann kvašst Valtżr heita.
"Hvašan ertu?" spurši sżslumašur.
"Langt vestan af landi," svaraši hinn.
"Ertu hér ókunnur?" sagši sżslumašur, en Valtżr kvašst žar aldrei fyrr komiš hafa.
Sżslumašur baš hann bķša žar til śti vęri žingiš og sagšist žį skyldi fylgja honum į leiš. Svo gekk Valtżr inn į undan sżslumanni en um leiš og hann gekk undir įšurnefnda hönd, sem var oršin hörš og uppvisin, žį duttu žrķr blóšdropar śr henni ofan ķ höfuš Valtżs og dreifšust śt um hįr hans. Sżslumanni brį mjög viš žetta og ętlaši aš lķša ķ ómegin en spurši sķšan Valtż hvernig žvķ hagaši aš blóš saklauss manns hrópaši hefnd yfir honum og baš allan žingheim skoša jarteikn žetta en allir lofušu guš fyrir žaš.
Sķšan var Valtżr pķndur til sagna en hann bölvaši og formęlti, baš fjandann styrkja mįlefni sitt, heitašist aš ganga aftur og drepa Jón sżslumann. Um sķšir mešgekk hann žó aš hann hefši drepiš mann en sér hefši gengiš verst aš nį af honum silfrinu. Žvķ hefši hann haldiš žangaš til hann var bśinn aš stinga hann įtjįn sįrum. Bréfin sem hann hefši veriš meš vęru fyrir sunnan.
Margar jaršir kvašst hann hafa keypt fyrir silfriš, vera oršinn stórrķkur, ganga hversdagslega į gręnni treyju, aldrei gefiš fįtękum neitt en alls stašar stoliš žvķ er hann hafši til nįš. Eftir aš hann myrti mann žennan sagšist hann hafa lagst į fjallveg žann sem Hjįlpleysa heitir, stolist žašan į bęi aš nį sér ķ mat žangaš til hann hefši fariš enga mannavegi heim til sķn, vestur ķ Baršastrandarsżslu. En hann vildi rįšleggja hverjum einum sem lķfi vildi halda aš fara ekki Hjįlpleysu.
Nś var Valtżr dęmdur žeim sama dómi og nafni hans įšur, nefnilega aš hengjast į sama gįlgaįs. Var nś fariš meš hann til aftökustašarins og heitašist hann žį viš alla sem aš drįpi hans voru. Öršugt gekk aš festa Valtż upp žvķ varla gįtu žeir boriš svo grjót į annan enda gįlgans aš Valtżr vęgi hann ekki upp. Ekki var hann tekinn śr snörunni fyrr en hann var oršinn stiršnašur. Var hann žį svo hręšilegur aš fįir treystust til aš urša hrę hans. Mjög žótti reimt į leiši hans nokkra hrķš og žótti eldur loga žar um nętur.
Eitt sinn var žaš aš mašur frį Egilsstöšum ók heim gįlgatré Valtżs og vildi brenna žvķ og hjó nokkuš nišur af žvķ til eldkveikju. En um nóttina var grimmilega rišiš hśsum og baršar utan žekjur svo brakaši ķ hverju tré en mašurinn var snśinn śr liši į bįšum höndum og fótum og varš svo aldrei meš heilli sinnu upp frį žvķ. Sķšan var gįlgatré žetta flutt aftur į sinn staš og žar er žaš enn ķ dag. Žaš er meira en žrjįr įlnir į lengd.
Hafi menn sofnaš į leiši Valtżs hefur žį dreymt mjög ónotalega. Jafnan blįsa bein hans upp aftur hversu vel sem žau eru uršuš og mį jafnvel sjį žau flestöll enn ķ dag. Sést į žeim aš hann hefur veriš mjög stórvaxinn. Tóku lęrleggir hans manni 18 įra, sem var mešalmašur į vöxt, ķ mitt lęri og er hann enn į lķfi (1868).
Netśtgįfan - september 1997